Hà Nội không chỉ được nhận diện bằng những con phố cổ, hồ nước trầm tư hay nhịp sống chậm rãi, mà còn hiện hữu rất rõ qua hoa – những loài hoa gắn với từng khoảnh khắc thời gian, từng nhịp thở của phố phường. Bài thơ “Mười hai mùa hoa Hà Nội” của Trần Văn Mạnh là một bản lịch hoa tinh tế, nơi mỗi tháng trong năm là một lát cắt ký ức, một tầng cảm xúc rất riêng của Thăng Long – Hà Nội.
Không cầu kỳ trong thủ pháp, không phô diễn ngôn từ, bài thơ chinh phục người đọc bằng sự đằm thắm, chân thành và giàu chất ký ức, như chính tinh thần của mảnh đất nghìn năm văn hiến.
Nguyên văn bài thơ
Khi thời gian được đo bằng hoa
Điểm đặc sắc của bài thơ nằm ở cách tác giả định vị thời gian bằng hoa, chứ không phải bằng lịch. Mỗi tháng trôi qua không khô cứng theo con số, mà mềm mại, có hương, có sắc, có chiều sâu ký ức.
Từ đào tháng Giêng ấm áp sắc xuân, bưởi tháng Hai vấn vương hương ngõ nhỏ, đến sưa tháng Ba trắng xóa như mây rơi xuống phố, Hà Nội hiện lên rất thật – một Hà Nội sống trong đời thường, trong cảm nhận của người đã gắn bó dài lâu với thành phố.
Hà Nội của tuổi trẻ, của ký ức và những mùa không lặp lại
Những câu thơ về phượng tháng Năm, ve và tuổi hồng, hay sen tháng Sáu Hồ Tây gió lộng gợi lên một Hà Nội của tuổi trẻ – nơi ký ức học trò, mùa thi, mùa chia tay lặng lẽ hòa vào không gian thành phố.
Đặc biệt, các tháng cuối năm mang sắc thái trầm hơn: hoa sấu rụng tháng Bảy, cúc tháng Tám, hoa sữa tháng Chín, thạch thảo tháng Mười – đó là Hà Nội của nỗi nhớ, của sự chậm lại, của những người “đi xa chỉ mong một ngày trở về”.
Một Hà Nội mộc mạc mà bền bỉ trong yêu thương
Không miêu tả những biểu tượng lớn lao, bài thơ chọn những chi tiết rất đời: ven đê, ngõ nhỏ, góc phố, mái nhà, bờ bãi. Chính sự mộc mạc ấy tạo nên sức bền cảm xúc. Hà Nội trong thơ Trần Văn Mạnh không hào nhoáng, mà thâm trầm, bền bỉ và giàu tính nhân văn.
Câu kết “Hà Nội còn đó mặn mà yêu thương” không chỉ khép lại một vòng thời gian, mà còn mở ra một cam kết cảm xúc: dù năm tháng trôi qua, Hà Nội vẫn ở đó – trong hoa, trong người, trong ký ức.
Một bài thơ để đọc chậm và nhớ lâu. Mười hai mùa hoa Hà Nội không phải bài thơ để đọc vội. Đó là tác phẩm dành cho những ai yêu Hà Nội đủ sâu để nhận ra rằng: thành phố này đẹp nhất khi được cảm nhận bằng ký ức và hoa.
Tuệ An
