Thể thao thế giới đang bước vào một giai đoạn chuyển mình quan trọng khi Ủy ban Olympic quốc tế (IOC) chuẩn bị công bố bộ tiêu chí thống nhất về điều kiện tham gia các hạng mục thi đấu dành cho nữ. Đây được xem là một trong những quyết sách có tác động sâu rộng nhất tới cấu trúc thi đấu Olympic trong nhiều thập kỷ qua.
Sau nhiều năm để các liên đoàn thể thao quốc tế tự xây dựng quy định riêng, IOC đang hướng tới một khuôn khổ chung mang tính toàn cầu, nhằm xử lý các tranh luận kéo dài xoay quanh sự tham gia của vận động viên chuyển giới và những người có khác biệt về phát triển giới tính (DSD) trong thể thao đỉnh cao.
Nỗ lực thống nhất để bảo vệ công bằng cho thể thao nữ
IOC thay đổi cách tiếp cận chính sách. Trong giai đoạn trước, IOC chủ yếu đóng vai trò khuyến nghị, trao quyền tự quyết cho từng liên đoàn. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy sự thiếu thống nhất đã tạo ra nhiều tranh cãi, thậm chí gây ra những mâu thuẫn gay gắt giữa các quốc gia, liên đoàn và cộng đồng vận động viên.
Trước bối cảnh đó, IOC xác định cần một tiêu chuẩn chung, mang tính định hướng rõ ràng, để đảm bảo rằng hạng mục nữ vẫn duy trì được sự công bằng về mặt sinh học, đồng thời tránh tình trạng mỗi môn thể thao áp dụng một cách tiếp cận khác nhau.
Theo thông tin từ IOC, bộ tiêu chí mới dự kiến sẽ được ban hành trong nửa đầu năm 2026, áp dụng làm khung tham chiếu cho các kỳ Thế vận hội tiếp theo.
Dấu ấn của Chủ tịch IOC Kirsty Coventry
Trọng tâm lớn trong nhiệm kỳ lãnh đạo mới. Sáng kiến xây dựng bộ tiêu chí thống nhất được xác định là trọng tâm chính sách trong nhiệm kỳ của Chủ tịch IOC Kirsty Coventry. Với định hướng đặt vận động viên nữ vào vị trí trung tâm của sự bảo vệ, bà Coventry đã quyết định thành lập nhóm công tác chuyên trách từ tháng 9/2025.
Nhóm làm việc này không chỉ gồm các nhà quản lý thể thao mà còn quy tụ:
Chuyên gia y học thể thao
Luật gia quốc tế
Chuyên gia nhân quyền
Nhà khoa học về sinh học giới tính
Mục tiêu của nhóm là xây dựng một chính sách dựa trên bằng chứng khoa học, đồng thời tôn trọng các giá trị cốt lõi của Olympic về nhân phẩm và quyền con người.
Cơ sở khoa học: yếu tố then chốt của chính sách mới
Dữ liệu y học đóng vai trò nền tảng. Những phân tích khoa học sơ bộ do Giám đốc Y tế IOC Jane Thornton trình bày đã cung cấp nền tảng quan trọng cho định hướng chính sách.
Các nghiên cứu được IOC tham khảo chỉ ra rằng:
Những lợi thế thể chất hình thành trong giai đoạn dậy thì của nam giới (như mật độ xương, khối lượng cơ, cấu trúc sinh học)
Có thể vẫn tồn tại ở mức đáng kể, ngay cả khi nồng độ testosterone đã được kiểm soát bằng biện pháp y tế
Điều này đặt ra thách thức lớn trong việc đảm bảo rằng các nội dung thi đấu nữ không bị mất cân bằng về sinh học, nhất là ở những môn thể thao đòi hỏi sức mạnh, tốc độ và sức bền cao.
Áp lực toàn cầu và bài toán quản trị Olympic
IOC chủ động thay vì bị động. Việc IOC đẩy nhanh tiến trình xây dựng tiêu chí mới cũng được xem là phản ứng trực tiếp trước các tranh luận giới tính ngày càng gay gắt trong thể thao quốc tế thời gian qua.
Nếu không có một chuẩn mực chung:
Các quốc gia chủ nhà có thể tự đặt ra tiêu chí riêng
Nguy cơ chính trị hóa thể thao Olympic gia tăng
Tính thống nhất và uy tín của Thế vận hội bị ảnh hưởng
Bằng cách chủ động ban hành chính sách mang tính toàn cầu, IOC hướng tới việc giữ quyền kiểm soát chuyên môn, đảm bảo rằng các kỳ Olympic vẫn được tổ chức trên nền tảng công bằng, khoa học và nhất quán.
Bước ngoặt định hình tương lai thể thao nữ
Bộ tiêu chí mới của IOC không chỉ là một văn bản kỹ thuật, mà còn là tuyên ngôn về cách thể thao thế giới đối diện với những thay đổi xã hội phức tạp.
Giữa ranh giới mong manh của:
Công bằng sinh học
Quyền con người
Tính toàn vẹn của thi đấu đỉnh cao
IOC đang đứng trước thử thách lớn nhất trong vai trò người gác cổng của thể thao Olympic hiện đại. Quyết định được đưa ra trong năm 2026 nhiều khả năng sẽ định hình diện mạo thể thao nữ toàn cầu trong nhiều thập kỷ tới.
Produced by EliteSports Hub – Elite Sports Editorial Team
Thực hiện bởi: EliteSports Hub – Nhóm biên tập Thể thao Đỉnh cao
