Văn hóa kinh doanh Việt Nam bước vào giai đoạn hành động với Khung 9-4-2

Thứ hai, 09/11/2026 - 09:29

Sau một thập kỷ xây dựng nền tảng giá trị và chuẩn mực, văn hóa doanh nghiệp Việt Nam đang đứng trước yêu cầu chuyển mạnh từ nhận thức sang thực hành, từ vận động sang đo lường hiệu quả. Khung hành động phát triển Văn hóa kinh doanh Việt Nam giai đoạn 2026-2035 theo cấu trúc 9-4-2 được công bố tại Diễn đàn Quốc gia thường niên “Văn hóa với Doanh nghiệp” năm 2026 không chỉ mở ra một chương trình triển khai mới, mà còn đặt ra cách tiếp cận cụ thể hơn: đưa văn hóa trở thành một phần trong quản trị, tạo dựng niềm tin, nâng cao uy tín và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Diễn đàn Văn hóa với Doanh nghiệp 2026: Dấu mốc sau 10 năm xây dựng nền tảng

Ngày 8/11/2026, tại Hà Nội, Diễn đàn Quốc gia thường niên “Văn hóa với Doanh nghiệp” năm 2026 được tổ chức nhân kỷ niệm 10 năm Ngày Văn hóa doanh nghiệp Việt Nam (10/11/2016-10/11/2026). Sự kiện mang chủ đề “Văn hóa kinh doanh Việt Nam - Trụ cột quan trọng chuyển hóa giá trị văn hóa thành giá trị kinh tế, góp phần kiến tạo sức mạnh tổng hợp quốc gia”.

Chương trình do Ban Tổ chức triển khai Cuộc vận động “Xây dựng văn hóa doanh nghiệp Việt Nam” (BTC 248) và Hiệp hội Phát triển Văn hóa Doanh nghiệp Việt Nam (VNABC) phối hợp với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Công Thương tổ chức. Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà gửi hoa chúc mừng Diễn đàn. Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh tham dự và phát biểu, cùng sự hiện diện của Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Bùi Hoài Sơn, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Trịnh Thị Thủy, đại diện các cơ quan quản lý, tổ chức, hiệp hội, cộng đồng doanh nghiệp, chuyên gia và khách mời quốc tế.

Sự kiện là dịp nhìn lại hành trình một thập kỷ đưa văn hóa trở thành nội dung quan trọng trong phát triển doanh nghiệp. Năm 2016, Thủ tướng Chính phủ quyết định lấy ngày 10/11 hằng năm là Ngày Văn hóa doanh nghiệp Việt Nam, đồng thời phát động Cuộc vận động “Xây dựng văn hóa doanh nghiệp Việt Nam”. Từ dấu mốc đó, việc xây dựng văn hóa trong hoạt động kinh doanh từng bước được thúc đẩy, gắn với trách nhiệm của doanh nghiệp đối với người lao động, khách hàng, cộng đồng và đất nước.

Phát biểu tại Diễn đàn, ông Hồ Anh Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội Phát triển Văn hóa Doanh nghiệp Việt Nam, Trưởng Ban tổ chức Cuộc vận động, cho biết sau 10 năm triển khai, BTC 248 và VNABC cùng các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, chuyên gia đã từng bước xây dựng nền tảng giá trị, chuẩn mực thực hành và cộng đồng doanh nghiệp cùng hướng tới mục tiêu phát triển văn hóa kinh doanh.

Một trong những dấu mốc quan trọng là Bộ tiêu chí Văn hóa kinh doanh Việt Nam được ban hành năm 2021. Bộ tiêu chí tạo cơ sở cho hoạt động đánh giá, xét chọn, tôn vinh, đồng thời giúp doanh nghiệp nhận diện những nội dung cần cải thiện trong quá trình thực hành văn hóa.

Tiếp đó, ngày 21/3/2026, Bộ giá trị Văn hóa kinh doanh Việt Nam được công bố với 12 giá trị cốt lõi, chia thành ba nhóm: Yêu nước – Tín nghĩa – Phụng sự – Bản sắc; Liêm chính – Tự chủ – Trí tuệ – Sáng tạo; Khát vọng – Hội nhập – Hợp tác – Bền vững.

Nếu Bộ tiêu chí tạo cơ sở nhận diện và đánh giá, Bộ giá trị xác lập những định hướng cốt lõi mà doanh nhân, doanh nghiệp cần hướng tới trong hoạt động. Đây là nền tảng quan trọng để bước tiếp theo không dừng ở việc xác định doanh nghiệp nên có những giá trị nào, mà phải trả lời câu hỏi: làm thế nào để các giá trị ấy hiện diện trong quyết định quản trị, chất lượng sản phẩm, quan hệ lao động và trách nhiệm với xã hội?

Văn hóa kinh doanh Việt Nam bước vào giai đoạn hành động với Khung 9-4-2

Diễn đàn Quốc gia thường niên “Văn hóa với Doanh nghiệp” năm 2026 công bố Khung hành động 9-4-2 giai đoạn 2026-2035 (Nguồn: Cổng Thông tin điện tử Bộ VHTTDL)

Văn hóa kinh doanh không chỉ là chuẩn mực ứng xử

Phát biểu tại Diễn đàn, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh ghi nhận những nỗ lực của BTC 248, VNABC và cộng đồng doanh nhân, doanh nghiệp trong suốt 10 năm qua. Theo Bộ trưởng, các giá trị như thượng tôn pháp luật, đạo đức kinh doanh, trách nhiệm xã hội, xây dựng thương hiệu và phát triển bền vững đã từng bước được lan tỏa thông qua hệ thống tiêu chí và cơ chế tôn vinh.

Tuy nhiên, trong bối cảnh phát triển mới, yêu cầu đặt ra không chỉ là mở rộng quy mô hay gia tăng tiềm lực kinh tế. Doanh nghiệp còn cần một nền tảng văn hóa đủ vững chắc để tạo dựng niềm tin, củng cố uy tín và duy trì sức cạnh tranh lâu dài.

Dẫn lại tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: “Nếu kinh tế quyết định năng lực đi nhanh, thì văn hóa quyết định khả năng đi xa”, Bộ trưởng nhấn mạnh vai trò của văn hóa đối với sự phát triển kinh tế nói chung và hoạt động của doanh nghiệp nói riêng.

Thông điệp này gợi mở một cách nhìn rộng hơn về văn hóa kinh doanh. Văn hóa không chỉ nằm ở những quy tắc giao tiếp, ứng xử nội bộ hay các hoạt động mang tính phong trào. Đó còn là cách doanh nghiệp thực hiện cam kết với khách hàng, bảo đảm chất lượng sản phẩm, đối xử với người lao động, tuân thủ pháp luật, ứng xử với đối tác và đóng góp cho cộng đồng.

Một doanh nghiệp có thể sở hữu nguồn vốn lớn, công nghệ hiện đại và thương hiệu được biết đến rộng rãi, nhưng để duy trì niềm tin, những yếu tố đó cần được nâng đỡ bởi sự liêm chính, trách nhiệm và tính nhất quán trong hành động. Chữ tín không thể chỉ xuất hiện trong thông điệp quảng bá; nó phải được chứng minh bằng sản phẩm và việc thực hiện cam kết. Trách nhiệm không chỉ thể hiện qua tuyên bố, mà cần được nhìn thấy trong cách doanh nghiệp tổ chức hoạt động và chia sẻ giá trị với người lao động, xã hội.

Đây cũng là lý do Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh nhấn mạnh yêu cầu đưa văn hóa trở thành một thành tố bên trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, thay vì chỉ được xem như một hệ giá trị định hướng. Khi văn hóa đi vào thực tiễn, nó có thể góp phần hình thành bản lĩnh doanh nghiệp, tạo dựng uy tín và nâng cao khả năng cạnh tranh.

Bốn nhiệm vụ trọng tâm để văn hóa đi vào thực chất

Từ yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh đề nghị Hiệp hội Phát triển Văn hóa Doanh nghiệp Việt Nam quan tâm triển khai bốn nhiệm vụ trọng tâm. Những định hướng này không chỉ đặt ra trách nhiệm đối với tổ chức triển khai mà còn gợi mở những yêu cầu cụ thể đối với cộng đồng doanh nghiệp.

Gắn văn hóa kinh doanh với hệ giá trị quốc gia

Nhiệm vụ đầu tiên là xây dựng văn hóa kinh doanh gắn với hệ giá trị quốc gia và chuẩn mực con người Việt Nam trong kỷ nguyên mới. Các giá trị cần được đề cao gồm tinh thần yêu nước, ý thức thượng tôn pháp luật, liêm chính, trách nhiệm, sáng tạo và khát vọng cống hiến.

Theo định hướng này, doanh nhân không chỉ là người tổ chức hoạt động sản xuất, kinh doanh và tạo ra của cải vật chất. Họ còn có vai trò góp phần giữ gìn, kiến tạo và lan tỏa các giá trị văn hóa dân tộc, hình ảnh quốc gia. Vì vậy, trách nhiệm của doanh nghiệp không thể chỉ được nhìn nhận qua kết quả kinh doanh, mà còn ở những tác động tích cực đối với xã hội.

Chuyển hóa giá trị văn hóa thành nguồn lực phát triển

Nhiệm vụ thứ hai là biến các giá trị văn hóa thành nguồn lực, động lực phát triển, sức mạnh mềm và năng lực cạnh tranh quốc gia. Bộ trưởng nhấn mạnh yêu cầu gắn văn hóa kinh doanh với khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

Đây là hướng tiếp cận đặt văn hóa trong mối quan hệ trực tiếp với năng lực phát triển của doanh nghiệp. Bản sắc, tri thức và sức sáng tạo không chỉ có ý nghĩa trong việc gìn giữ những giá trị truyền thống, mà còn có thể trở thành nền tảng hình thành sản phẩm, thương hiệu và các giá trị kinh tế mới.

Bộ trưởng cũng đề nghị doanh nghiệp phát huy vai trò trong phát triển các ngành công nghiệp văn hóa, đưa bản sắc và sức sáng tạo Việt Nam trở thành những sản phẩm, thương hiệu có giá trị, đóng góp thiết thực cho tăng trưởng kinh tế. Qua đó, nguồn lực văn hóa có thêm cơ hội được khai thác, chuyển hóa và lan tỏa trong bối cảnh hội nhập.

Đưa văn hóa vào năng lực quản trị doanh nghiệp

Nhiệm vụ thứ ba tập trung vào yêu cầu đưa văn hóa kinh doanh đi vào thực chất, trở thành năng lực quản trị và động lực phát triển của doanh nghiệp.

Đây là điểm có ý nghĩa trực tiếp đối với quá trình triển khai Khung hành động 9-4-2. Bộ trưởng đề nghị chuyển mạnh từ tuyên truyền, vận động sang thực hành; từ xây dựng chuẩn mực, tôn vinh sang đo lường hiệu quả và nhân rộng những mô hình tốt.

Theo đó, văn hóa phải được thể hiện bằng chất lượng sản phẩm, uy tín thương hiệu, mức hưởng thụ và sự phát triển của người lao động, cũng như những đóng góp cụ thể cho xã hội. Các giá trị như liêm chính, trách nhiệm, sáng tạo và chữ tín cần hiện diện trong quyết định quản trị, cách thức tổ chức sản xuất, kinh doanh và quan hệ với người lao động, khách hàng, đối tác.

Điều này đặt ra yêu cầu nhìn nhận văn hóa bằng kết quả thực tế. Một doanh nghiệp có thể tuyên bố theo đuổi sự liêm chính, nhưng giá trị ấy chỉ thực sự có ý nghĩa khi được thể hiện trong quy trình quản trị và cách thức xử lý công việc. Tương tự, cam kết phát triển bền vững cần được phản ánh qua hoạt động cụ thể, chứ không chỉ nằm trong các thông điệp truyền thông.

Góp phần hoàn thiện môi trường kinh doanh

Nhiệm vụ thứ tư là tăng cường tham gia xây dựng, hoàn thiện thể chế, chính sách, pháp luật và môi trường đầu tư kinh doanh.

Bộ trưởng đề nghị Hiệp hội tiếp tục đóng góp vào việc tạo dựng môi trường kinh doanh minh bạch, bình đẳng, an toàn; đồng hành tháo gỡ khó khăn và coi hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng văn hóa là một nhiệm vụ quan trọng trong chính sách phát triển kinh tế - xã hội.

Bốn nhiệm vụ có mối liên hệ chặt chẽ: từ nền tảng giá trị quốc gia, chuyển hóa văn hóa thành nguồn lực, đưa văn hóa vào quản trị đến hoàn thiện môi trường kinh doanh. Đây là những điều kiện cần thiết để văn hóa không chỉ là yêu cầu riêng của từng doanh nghiệp mà còn trở thành một phần trong môi trường phát triển chung.

Khung hành động 9-4-2: Từ hệ giá trị đến công cụ triển khai

Điểm nhấn của Diễn đàn năm 2026 là công bố Khung hành động phát triển Văn hóa kinh doanh Việt Nam giai đoạn 2026-2035 theo cấu trúc 9-4-2. Mệnh đề xuyên suốt của khung hành động là: “Văn hóa kinh doanh Việt Nam chuyển hóa giá trị văn hóa thành giá trị kinh tế, góp phần kiến tạo sức mạnh tổng hợp quốc gia”.

Cấu trúc này gồm 9 cấu phần tạo nền tảng và công cụ thực thi, 4 chương trình tổ chức hành động và 2 đề án định hướng phát triển.

Chín cấu phần tạo nền tảng và công cụ thực thi

Chín cấu phần được công bố gồm:

  1. Bộ giá trị Văn hóa kinh doanh Việt Nam.
  2. Bộ đo Văn hóa kinh doanh doanh nghiệp.
  3. VBCI-Local – đánh giá và thúc đẩy hệ sinh thái văn hóa kinh doanh địa phương.
  4. Trust Index – Chỉ số niềm tin.
  5. Hộ chiếu Văn hóa kinh doanh.
  6. Đại sứ Văn hóa kinh doanh.
  7. Sách trắng Văn hóa kinh doanh.
  8. VBN GLOBAL – Mạng lưới Doanh nhân, Doanh nghiệp Việt Nam toàn cầu.
  9. Liên minh chiến lược triển khai Khung hành động phát triển Văn hóa kinh doanh Việt Nam giai đoạn 2026-2035.

Các cấu phần này được thiết kế nhằm tạo nền tảng giá trị, công cụ đánh giá, cơ chế kết nối và lực lượng triển khai. Trong đó, Bộ giá trị xác định những chuẩn mực cốt lõi; Bộ đo Văn hóa kinh doanh doanh nghiệp hướng tới việc nhận diện mức độ thực hành văn hóa; VBCI-Local tập trung vào hệ sinh thái văn hóa kinh doanh ở địa phương; Trust Index đề cập đến chỉ số niềm tin.

Bên cạnh đó, Hộ chiếu Văn hóa kinh doanh, Đại sứ Văn hóa kinh doanh và Sách trắng Văn hóa kinh doanh là những cấu phần được đưa vào khung triển khai. VBN GLOBAL hướng tới kết nối mạng lưới doanh nhân, doanh nghiệp Việt Nam toàn cầu, trong khi Liên minh chiến lược được xác định là một cấu phần quan trọng để phối hợp triển khai khung hành động trong giai đoạn 2026-2035.

Điểm đáng chú ý là Khung hành động không chỉ tập trung vào từng doanh nghiệp riêng lẻ mà còn mở rộng phạm vi sang địa phương và mạng lưới doanh nhân, doanh nghiệp Việt Nam toàn cầu. Cách tiếp cận này cho thấy yêu cầu kết nối các chủ thể trong cùng một hệ sinh thái, tạo điều kiện để giá trị văn hóa kinh doanh được lan tỏa rộng hơn.

Bốn chương trình hành động và hai đề án định hướng

Bên cạnh chín cấu phần, Khung hành động 9-4-2 xác định bốn chương trình hành động, tập trung vào: doanh nghiệp thực hành và tạo giá trị; địa phương phát triển hệ sinh thái; doanh nhân Việt Nam toàn cầu cùng hành động; xây dựng và vận hành Liên minh chiến lược.

Hai đề án định hướng phát triển gồm: “Phát triển Văn hóa kinh doanh Việt Nam nhằm chuyển hóa giá trị văn hóa thành giá trị kinh tế, góp phần kiến tạo sức mạnh tổng hợp quốc gia” và “Xây dựng Văn hóa kinh doanh trở thành nền tảng cho sự phát triển bền vững của các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam”.

Nếu chín cấu phần tạo nền tảng và công cụ, bốn chương trình hành động xác định những hướng triển khai, thì hai đề án đặt ra định hướng phát triển dài hạn. Sự kết hợp này tạo nên cấu trúc tổng thể, hướng tới việc đưa các giá trị văn hóa vào hoạt động thực tế và kết nối chúng với mục tiêu phát triển kinh tế.

Theo thông tin được công bố tại Diễn đàn, Khung hành động hướng tới hỗ trợ doanh nghiệp nhận diện mức độ trưởng thành về văn hóa và những nội dung cần cải thiện; đưa các giá trị vào hoạt động quản trị để củng cố niềm tin, uy tín, năng lực cạnh tranh; đồng thời kết nối tri thức, kinh nghiệm và cơ hội hợp tác.

Thước đo quan trọng nhất là sự thay đổi trong hoạt động doanh nghiệp

Một khung hành động dù được thiết kế với nhiều cấu phần và chương trình cũng chỉ có ý nghĩa khi tạo ra chuyển biến trong thực tiễn. Đây là vấn đề có tính quyết định đối với quá trình triển khai văn hóa kinh doanh trong giai đoạn 2026-2035.

Thông điệp được nhấn mạnh tại Diễn đàn là các giá trị văn hóa không thể dừng lại ở tuyên ngôn hay khẩu hiệu. Chữ tín cần được thể hiện qua chất lượng sản phẩm và việc thực hiện cam kết; liêm chính phải đi vào cơ chế quản trị; sáng tạo cần tạo ra giá trị mới; trách nhiệm phải được chứng minh bằng những đóng góp thiết thực.

Cách tiếp cận này đặt ra yêu cầu đánh giá văn hóa từ chính hoạt động hằng ngày của doanh nghiệp. Văn hóa không phải một nội dung tách biệt với kinh doanh, càng không chỉ là hoạt động bổ trợ. Nó cần hiện diện trong cách người lãnh đạo đưa ra quyết định, cách doanh nghiệp xây dựng quy trình, cách người lao động được đối xử và cách tổ chức thực hiện trách nhiệm với khách hàng, đối tác, cộng đồng.

Đối với doanh nghiệp, điều đó đồng nghĩa với việc xây dựng văn hóa phải gắn với những vấn đề cụ thể: chất lượng sản phẩm có bảo đảm cam kết hay không; quan hệ với người lao động có tạo điều kiện cho sự phát triển hay không; hoạt động kinh doanh có tuân thủ pháp luật và minh bạch hay không; những giá trị được công bố có được duy trì nhất quán trong thực tế hay không.

Đối với địa phương, việc thúc đẩy hệ sinh thái văn hóa kinh doanh đòi hỏi sự kết nối giữa doanh nghiệp, tổ chức và các chủ thể liên quan. Đối với mạng lưới doanh nhân Việt Nam toàn cầu, yêu cầu đặt ra là phát huy khả năng hợp tác, kết nối tri thức và lan tỏa những giá trị kinh doanh có bản sắc.

Những nội dung này cũng cho thấy vì sao Khung hành động 9-4-2 được xây dựng cho giai đoạn 2026-2035, thay vì chỉ dừng ở một chương trình vận động ngắn hạn. Mục tiêu không đơn thuần là nâng cao nhận thức, mà hướng tới việc hình thành nền tảng thực hành văn hóa kinh doanh có khả năng đồng hành cùng doanh nghiệp trong quá trình phát triển.

Văn hóa kinh doanh – nền tảng để doanh nghiệp phát triển bền vững

Sau 10 năm xây dựng nền tảng, việc công bố Khung hành động 9-4-2 đánh dấu bước chuyển trong cách tiếp cận văn hóa kinh doanh Việt Nam: từ xác lập giá trị và chuẩn mực sang tổ chức lực lượng, phát triển công cụ và thúc đẩy thực thi.

Ý nghĩa của bước chuyển này nằm ở việc đặt văn hóa vào trung tâm của quá trình phát triển doanh nghiệp. Trong môi trường kinh doanh nhiều thay đổi, năng lực cạnh tranh không chỉ được tạo nên bởi vốn, công nghệ hay quy mô thị trường. Niềm tin, uy tín, bản sắc và trách nhiệm cũng là những yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp xây dựng vị thế và duy trì quan hệ bền vững với người lao động, khách hàng, đối tác và xã hội.

Khung hành động giai đoạn 2026-2035 đặt ra một định hướng dài hạn, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu biến giá trị thành hành động. Từ chữ tín trong cam kết, liêm chính trong quản trị đến sáng tạo trong phát triển sản phẩm và trách nhiệm trong đóng góp xã hội, mỗi giá trị cần được chứng minh bằng những kết quả cụ thể.

Khi văn hóa trở thành chuẩn mực trong hoạt động thường ngày, doanh nghiệp không chỉ củng cố nền tảng nội tại mà còn góp phần xây dựng niềm tin xã hội, nâng cao sức cạnh tranh và bồi đắp uy tín của thương hiệu Việt Nam. Đó cũng là con đường để những giá trị văn hóa được chuyển hóa thành giá trị kinh tế, đóng góp vào sức mạnh tổng hợp quốc gia.

Tuệ An

Trạng Nguyên tuổi 13 năm 2025

Nghị quyết của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam: Để văn hóa thực sự trở thành nguồn lực nội sinh cho tăng trưởng bền vững

Nghị quyết của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam được thông qua với sự đồng thuận cao, tạo khuôn khổ pháp...
×