Thiết chế văn hóa thể thao: Đưa cơ hội rèn luyện sức khỏe đến gần mỗi người dân
Một sân tập thuận tiện, một công viên có lối đi bộ an toàn hay một nhà văn hóa có thể tổ chức hoạt động thể thao thường xuyên đôi khi chính là điểm khởi đầu cho sự thay đổi trong đời sống của một cộng đồng. Khi vận động trở nên dễ tiếp cận, người dân có thêm điều kiện biến việc chăm sóc sức khỏe thành thói quen hằng ngày.
Đó cũng là tinh thần xuyên suốt của Đề án được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 2154/QĐ-TTg ngày 9/11/2026: nâng cao hiệu quả sử dụng thiết chế văn hóa, thể thao và không gian công cộng, đồng thời thúc đẩy phong trào toàn dân chủ động chăm sóc sức khỏe. Với các mục tiêu cụ thể đến năm 2030 và tầm nhìn 2045, chính sách đặt ra yêu cầu phát triển thể thao quần chúng từ chính cơ sở, nơi người dân sinh sống và làm việc.
100% đơn vị hành chính cấp xã có thiết chế văn hóa, thể thao đạt chuẩn
Triển khai trên phạm vi toàn quốc trong giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045, Đề án hướng tới một hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao được đầu tư đồng bộ, quản lý hiệu quả và khai thác phù hợp với nhu cầu thực tế của từng địa phương.
Mục tiêu đáng chú ý là đến năm 2030, 100% đơn vị hành chính cấp xã có thiết chế văn hóa, thể thao đáp ứng tiêu chí, tiêu chuẩn; trong đó, 90% thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở hoạt động thường xuyên và hiệu quả. Ở cấp tỉnh, phấn đấu 80% đơn vị hành chính cấp tỉnh có đủ ba công trình thể thao cơ bản gồm nhà thi đấu, sân vận động và bể bơi, đáp ứng quy định.
Đề án đồng thời hướng tới việc hầu hết thôn, tổ dân phố, khu dân cư, khu đô thị, khu công nghiệp, khu chế xuất và khu kinh tế có ít nhất một thiết chế thể thao hoặc điểm tập luyện thể dục thể thao công cộng.
Đây không đơn thuần là câu chuyện về số lượng công trình. Một thiết chế chỉ thực sự phát huy giá trị khi người dân có thể tiếp cận, sử dụng thuận lợi, được hướng dẫn tập luyện và có hoạt động phù hợp để duy trì sự tham gia. Vì vậy, Đề án đặt trọng tâm vào đổi mới phương thức quản lý, tổ chức vận hành, khai thác cơ sở vật chất và huy động nguồn lực xã hội.
Các khu vực ven biển, hải đảo, miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn được ưu tiên quan tâm. Đây là định hướng quan trọng nhằm từng bước thu hẹp khoảng cách về cơ hội rèn luyện thể chất giữa các vùng miền.
Người dân tham gia chơi bóng chuyền tại sân nhà văn hóa thôn Yên Viên, cho thấy vai trò của thiết chế văn hóa, thể thao trong đời sống cộng đồng (Nguồn ảnh: Cổng thông tin điện tử TP Hà Nội)
Tăng tỷ lệ người tập luyện thường xuyên, hình thành văn hóa vận động
Nếu hệ thống thiết chế là điều kiện cần thì sự tham gia thường xuyên của người dân mới là thước đo quan trọng về hiệu quả của chính sách.
Theo các chỉ tiêu giai đoạn 2026-2030, tỷ lệ người tập luyện thể dục thể thao thường xuyên được đặt mục tiêu đạt trên 58% dân số khu vực đồng bằng và trên 32% tại khu vực đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, hải đảo, biên giới. Tỷ lệ hộ gia đình thể thao phấn đấu đạt trên 35% ở khu vực đồng bằng và trên 20% tại các khu vực còn lại.
Đề án cũng đặt mục tiêu trên 90% học sinh, sinh viên và cán bộ, chiến sĩ thuộc lực lượng vũ trang đạt tiêu chuẩn rèn luyện thân thể, sức khỏe theo quy định. Hầu hết đơn vị hành chính cấp xã, thôn, tổ dân phố và khu dân cư có câu lạc bộ thể thao cơ sở.
Mỗi người lựa chọn một hình thức vận động phù hợp
Để những con số trên trở thành kết quả thực chất, phong trào thể dục thể thao cần vượt khỏi cách tiếp cận vận động theo đợt hoặc chỉ tập trung vào các sự kiện. Đề án nhấn mạnh việc đổi mới Cuộc vận động “Toàn dân rèn luyện thân thể theo gương Bác Hồ vĩ đại”, đồng thời khuyến khích mỗi người lựa chọn ít nhất một môn thể thao hoặc hình thức vận động phù hợp để duy trì thường xuyên.
Không phải ai cũng có cùng điều kiện, thể trạng hay quỹ thời gian. Người cao tuổi có thể đi bộ, tập dưỡng sinh; người lao động lựa chọn những hình thức vận động phù hợp với lịch làm việc; trẻ em cần được tạo điều kiện vui chơi và vận động an toàn. Các câu lạc bộ, nhóm sở thích và mô hình thể thao cộng đồng sẽ góp phần tạo môi trường để nhiều nhóm đối tượng cùng tham gia.
Đáng chú ý, Đề án định hướng xây dựng và nhân rộng các mô hình “Không gian công cộng vì sức khỏe”, “Công viên sức khỏe”, “Không gian vận động”. Những địa điểm này không chỉ phục vụ tập luyện mà còn có thể kết hợp hoạt động văn hóa, nghệ thuật và sinh hoạt cộng đồng, qua đó chăm sóc cả sức khỏe thể chất lẫn tinh thần.
Thể thao học đường và tầm nhìn xây dựng văn hóa sức khỏe đến năm 2045
Bên cạnh phong trào ở cộng đồng, thể thao học đường được xác định là nền tảng quan trọng để hình thành thói quen vận động từ sớm. Đề án yêu cầu tăng cường phối hợp giữa ngành Giáo dục và Đào tạo với ngành Y tế, Văn hóa và Thể thao trong giáo dục thể chất, chăm sóc sức khỏe học đường, dinh dưỡng và phát triển thể lực, tầm vóc học sinh, sinh viên.
Tầm nhìn đến năm 2045, Đề án phấn đấu 100% thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở đạt chuẩn; 100% đơn vị hành chính cấp tỉnh có đủ nhà thi đấu, sân vận động và bể bơi; 100% trường học trong hệ thống giáo dục phổ thông có công trình thể thao. Trên 95% học sinh, sinh viên và cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang đạt tiêu chuẩn rèn luyện thân thể, sức khỏe theo quy định.
Để thực hiện mục tiêu, năm nhóm nhiệm vụ, giải pháp được xác định gồm hoàn thiện cơ chế, chính sách và pháp luật; phát triển phong trào chăm sóc sức khỏe toàn dân; nâng cao hiệu quả sử dụng thiết chế văn hóa, thể thao và không gian công cộng; phát triển thể thao học đường; đẩy mạnh tuyên truyền, ứng dụng khoa học và công nghệ.
Giá trị của công trình nằm ở số người được thụ hưởng
Một nhà thi đấu hiện đại hay một sân vận động quy mô lớn có thể tạo dấu ấn cho địa phương, nhưng hiệu quả của chính sách phát triển thể thao còn được thể hiện ở những điều gần gũi hơn: người cao tuổi có nơi tập luyện an toàn, trẻ em có không gian vận động, người lao động có điểm rèn luyện sau giờ làm và các gia đình có thêm hoạt động thể chất chung.
Bởi vậy, mục tiêu 100% cấp xã có thiết chế văn hóa, thể thao đạt chuẩn không nên chỉ được nhìn nhận như một chỉ tiêu đầu tư cơ sở vật chất. Đó còn là cam kết mở rộng cơ hội chăm sóc sức khỏe, đưa hoạt động thể thao đến gần hơn với mọi tầng lớp nhân dân.
Khi công trình được sử dụng hiệu quả, phong trào được duy trì bền bỉ và mỗi người chủ động dành thời gian vận động, thể thao mới thực sự trở thành một phần tự nhiên của đời sống. Đó chính là nền tảng để xây dựng cộng đồng khỏe mạnh và nâng cao chất lượng cuộc sống một cách lâu dài.
Thể thao và Cuộc sống
.gif)
.gif)
.gif)
