Khi một kỳ Đại hội thể thao khép lại, những con số về huy chương thường nhanh chóng được nhắc đến. Nhưng phía sau bảng thành tích còn có một câu chuyện ít ồn ào hơn nhưng ngày càng quan trọng: ai sẽ đại diện cho tiếng nói của chính các vận động viên trong quá trình hoạch định tương lai thể thao?
Tại Aichi-Nagoya 2026, Hội đồng Olympic châu Á (OCA) đã tạo thêm một dấu mốc đáng chú ý khi tổ chức bầu cử bổ sung 4 thành viên cho Ủy ban VĐV. Cuộc bỏ phiếu diễn ra từ ngày 20/9 đến 2/10, với 5.215 phiếu được ghi nhận trong tổng số khoảng 11.000 VĐV tham dự Đại hội. Bốn vị trí được phân bổ theo khu vực và giới tính gồm một nữ VĐV Tây Á, một nam VĐV Trung Á, một nam VĐV Đông Á và một nữ VĐV Đông Nam Á.
Kết quả không chỉ đưa 4 gương mặt mới vào Ủy ban VĐV OCA mà còn cho thấy cách tổ chức thể thao châu Á đang ngày càng coi trọng cơ chế để VĐV trực tiếp tham gia vào quá trình đại diện và phản ánh những vấn đề liên quan đến chính họ.
Bốn chiếc ghế, bốn khu vực và một cuộc bỏ phiếu của chính các VĐV
Chủ tịch Ủy ban VĐV OCA Ding Ning cùng các thành viên tại cuộc họp sau khi kết quả bầu cử được công bố ở Nagoya, Nhật Bản (Ảnh: OCA)
Từ Aichi-Nagoya 2026 đến một cơ chế đại diện rộng hơn. Theo OCA, cuộc bầu cử lần này có 9 ứng cử viên cạnh tranh 4 vị trí. Các điểm bỏ phiếu được bố trí tại những địa điểm mà VĐV lưu trú trong thời gian Đại hội, gồm tàu du lịch tại Kinjo Pier, các biệt thự dành cho VĐV tại Garden Pier và 75 khách sạn. Cách tổ chức này giúp việc bỏ phiếu được tích hợp trực tiếp vào môi trường sinh hoạt của các đoàn thể thao thay vì tách thành một hoạt động hành chính bên ngoài chương trình thi đấu.
Ở Tây Á, xạ thủ Reem Al Sharsharni của Qatar giành chiến thắng với 3.121 phiếu, tương đương 59,85%, vượt qua võ sĩ quyền Anh Hanan Nassar của Jordan, người nhận 2.094 phiếu, chiếm 40,15%.
Tại Trung Á, cuộc cạnh tranh diễn ra sít sao hơn. VĐV leo núi thể thao Amir Maimuratov của Kazakhstan nhận 1.900 phiếu, đạt 36,43%, chỉ nhỉnh hơn Jasurbek Jaysunov của Uzbekistan với 1.780 phiếu, tương đương 34,13%. Arian Salimi của Iran đứng thứ ba với 1.535 phiếu, chiếm 29,43%.
Ở Đông Á, VĐV điền kinh Nhật Bản Naoto Tobe giành 2.238 phiếu, tương đương 42,91%, vượt qua Cho Sung-min của Hàn Quốc với 35,13% và Chun Han Yang của Đài Bắc Trung Hoa với 21,96%.
Trong khi đó, khu vực Đông Nam Á không có cuộc đua nhiều ứng viên khi Thanyalak Chotphibunsin của Thái Lan là ứng cử viên duy nhất. Nữ xạ thủ nhận toàn bộ 5.215 phiếu, tương đương 100%.
Không chỉ là những con số trên lá phiếu. Điểm đáng chú ý của cuộc bầu cử nằm ở việc 4 vị trí được thiết kế ngay từ đầu nhằm bảo đảm cả đại diện vùng miền và cân bằng giới tính. Đây không phải sự phân bổ ngẫu nhiên mà là cấu trúc được OCA xác định trước khi cuộc bầu cử diễn ra.
OCA cho biết mục tiêu của cơ chế này là tạo điều kiện để VĐV ở những khu vực khác nhau của châu Á có đại diện trực tiếp trong Ủy ban. Với một châu lục có sự khác biệt lớn về trình độ phát triển thể thao, điều kiện thi đấu, hệ thống đào tạo và môi trường nghề nghiệp, việc đưa nhiều góc nhìn vào cùng một cơ quan đại diện có ý nghĩa đặc biệt đối với khả năng phản ánh thực tế của VĐV.
Bốn gương mặt mới mang theo những trải nghiệm rất khác nhau
Reem Al Sharsharni và tiếng nói từ Tây Á. Chiến thắng của Reem Al Sharsharni đưa một VĐV môn bắn súng của Qatar trở thành đại diện mới cho Tây Á. Cô vượt qua Hanan Nassar trong cuộc bỏ phiếu có 5.215 phiếu hợp lệ được OCA công bố.
Việc lựa chọn một VĐV trực tiếp thi đấu vào vị trí đại diện có ý nghĩa ở chỗ tiếng nói trong Ủy ban không chỉ đến từ góc nhìn quản lý. Những trải nghiệm về tập luyện, thi đấu, di chuyển, áp lực thành tích và đời sống VĐV có thể trở thành cơ sở để các thành viên đưa ra những vấn đề sát với thực tế hơn.
Amir Maimuratov và cuộc đua sít sao ở Trung Á. Amir Maimuratov là đại diện giành chiến thắng với cách biệt không lớn tại khu vực Trung Á. Chỉ 120 phiếu tách anh khỏi Jasurbek Jaysunov, trong khi khoảng cách giữa hai người chỉ tương đương 2,30 điểm phần trăm.
OCA xác nhận Maimuratov là VĐV leo núi thể thao của Kazakhstan. Kết quả này cũng phản ánh tính cạnh tranh khá cao trong khu vực khi cả ba ứng viên đều nhận được hơn 1.500 phiếu.
Naoto Tobe và kinh nghiệm từ đấu trường Olympic. Với Naoto Tobe, vị trí mới không phải là lần đầu anh tham gia hoạt động đại diện cho VĐV. OCA giới thiệu Tobe là VĐV điền kinh Nhật Bản, từng dự Olympic Tokyo 2020 và hai kỳ Asian Games tại Incheon 2014 và Jakarta-Palembang 2018. Anh từng giành huy chương đồng tại Asian Games và sở hữu kỷ lục quốc gia Nhật Bản ở nội dung nhảy cao với thành tích 2,35m.
Kinh nghiệm này giúp Tobe mang tới Ủy ban một góc nhìn không chỉ từ sân thi đấu mà còn từ hoạt động đại diện VĐV. Trước cuộc bầu cử, anh từng tham gia Ủy ban VĐV của Ủy ban Olympic Nhật Bản và đã có thời gian làm việc trong Ủy ban VĐV OCA.
Thanyalak Chotphibunsin và lá phiếu tuyệt đối. Thanyalak Chotphibunsin là trường hợp đặc biệt nhất trong cuộc bầu cử. Là ứng cử viên duy nhất của Đông Nam Á, nữ xạ thủ Thái Lan nhận 5.215 phiếu, đạt 100%.
OCA cho biết Thanyalak đã có hơn 20 năm thi đấu quốc tế, từng dự Olympic Bắc Kinh 2008, 4 kỳ Asian Games và 7 kỳ SEA Games trước Aichi-Nagoya 2026. Cô giành HCV và HCB tại Asian Games Doha 2006, đồng thời sở hữu thành tích 7 HCV, 4 HCB và 1 HCĐ tại SEA Games.
Những trải nghiệm kéo dài qua nhiều thế hệ thi đấu khiến Thanyalak trở thành một đại diện có sự am hiểu sâu về quá trình phát triển của VĐV, từ giai đoạn bắt đầu sự nghiệp cho đến thi đấu đỉnh cao và chuyển tiếp sau thời kỳ thi đấu.
Một đại diện Nam Á được bổ sung để hoàn thiện tiếng nói khu vực
Rajeshwari Kumari không phải là thành viên được bầu. Bên cạnh 4 VĐV được lựa chọn qua lá phiếu, OCA còn bổ sung Rajeshwari Kumari của Ấn Độ vào Ủy ban VĐV để đại diện khu vực Nam Á.
Điểm cần phân biệt rõ là Rajeshwari Kumari không nằm trong 4 vị trí được bầu tại Aichi-Nagoya 2026. Theo OCA, cô được Ban Chấp hành OCA đề cử để đại diện Nam Á, trong khi cuộc bầu cử lần này không tổ chức một vị trí riêng cho khu vực Nam Á.
Cách bổ sung này giúp cơ cấu Ủy ban tiếp tục có đại diện từ các khu vực chính của châu Á. Sau khi 4 thành viên mới được bầu và Rajeshwari Kumari được đề cử, các đại diện mới sẽ cùng những thành viên hiện hữu tham gia hoạt động của Ủy ban VĐV OCA.
Điều này cũng cho thấy một nguyên tắc quan trọng trong quản trị thể thao: đại diện không chỉ được xác định bằng kết quả bỏ phiếu mà còn phải tính đến những khoảng trống về địa lý và tiếng nói khu vực.
Từ quyền đại diện đến trách nhiệm đại diện. Chủ tịch Ủy ban VĐV OCA Ding Ning đánh giá cuộc bầu cử có ý nghĩa quan trọng và cho rằng những thành viên mới sẽ mang đến các ý tưởng khác nhau cho Ủy ban. Sau khi kết quả được công bố, các thành viên mới đã tham gia cuộc họp làm quen với những thành viên hiện tại, tìm hiểu trách nhiệm và thảo luận về các ưu tiên của nhiệm kỳ mới.
Điều đó đặt ra một yêu cầu lớn hơn đối với mỗi đại diện: họ không chỉ nói cho bản thân mình mà phải chuyển tải được những vấn đề mà cộng đồng VĐV quan tâm.
Trong thể thao hiện đại, tiếng nói của VĐV ngày càng vượt khỏi phạm vi thành tích. Đó còn là quyền lợi, môi trường thi đấu, điều kiện tập luyện, sức khỏe, giao tiếp với các tổ chức thể thao, cơ hội phát triển nghề nghiệp và sự chuẩn bị cho cuộc sống sau khi giải nghệ. Chính những vấn đề ấy tạo nên khoảng cách giữa một cơ chế đại diện mang tính hình thức và một Ủy ban thực sự hoạt động vì VĐV.
Nhiệm kỳ 2026-2030 và bài toán biến tiếng nói thành hành động
Trọng tâm là kết nối VĐV với hệ thống Olympic châu Á. Ngay sau cuộc bầu cử, Ủy ban VĐV OCA bước vào nhiệm kỳ mới 2026-2030. Theo OCA, những ưu tiên được đặt ra gồm tăng cường sự tham gia của VĐV, cải thiện trao đổi thông tin với VĐV và các Ủy ban Olympic quốc gia, đồng thời phát triển những sáng kiến đáp ứng nhu cầu và kinh nghiệm thực tế của VĐV.
Đây là bước chuyển đáng chú ý bởi một Ủy ban VĐV chỉ thực sự phát huy vai trò khi có khả năng kết nối hai chiều. Một chiều là đưa những quyết định, chương trình và chính sách của hệ thống Olympic đến gần hơn với VĐV. Chiều ngược lại là đưa những vấn đề phát sinh trong đời sống thi đấu trở lại bàn nghị sự của các tổ chức quản lý.
Aichi-Nagoya 2026 vì thế không chỉ để lại những câu chuyện về thành tích thể thao. Cuộc bầu cử Ủy ban VĐV còn cho thấy Đại hội đã trở thành không gian để VĐV trực tiếp tham gia vào một quá trình quản trị liên quan đến chính họ.
Khi VĐV trở thành một phần của quá trình ra quyết định. Sự phát triển của thể thao châu Á trong những năm tới sẽ không chỉ phụ thuộc vào số lượng huy chương, kỷ lục hay quy mô các giải đấu. Một hệ thống thể thao hiện đại còn cần khả năng lắng nghe những người trực tiếp tạo nên thành công trên sân đấu.
Bốn VĐV được bầu tại Nagoya, cùng đại diện Nam Á được OCA đề cử, sẽ phải biến lợi thế về kinh nghiệm thi đấu thành những đóng góp cụ thể trong nhiệm kỳ 2026-2030. Đó có thể là những sáng kiến mới, cơ chế trao đổi hiệu quả hơn hoặc những đề xuất giúp tiếng nói của VĐV được phản ánh đầy đủ hơn trong các quyết định của phong trào Olympic châu Á.
Từ 5.215 lá phiếu tại Aichi-Nagoya 2026, một thông điệp đã được gửi đi khá rõ ràng: VĐV không chỉ là người thi đấu và nhận huy chương. Họ cũng có quyền tham gia định hình môi trường mà mình đang thi đấu.
Và khi tiếng nói ấy được đặt đúng vị trí trong hệ thống quản trị, thể thao không chỉ phát triển nhanh hơn mà còn có cơ hội phát triển gần hơn với nhu cầu thật của những con người đứng giữa sân đấu, nơi mọi chính sách cuối cùng đều phải hướng tới.
Thể thao và Cuộc sống
.gif)
.gif)
.gif)
