Giữa khuôn viên Hồ Văn, thuộc quần thể Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám, những câu chuyện về trang phục, nghề thủ công và hoa văn truyền thống đã trở thành điểm gặp gỡ đặc biệt giữa Việt Nam và Panama. Chiều 6/10/2026, Phu nhân Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, bà Ngô Phương Ly, cùng Phu nhân Tổng thống Panama Maricel Cohen de Mulino tham gia chương trình trải nghiệm văn hóa các dân tộc thiểu số Việt Nam, trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Việt Nam của Tổng thống José Raúl Mulino và Phu nhân từ ngày 5 đến 8/10/2026.
Không có những nghi thức ngoại giao trang trọng thường thấy, cuộc gặp diễn ra trong không gian văn hóa giàu bản sắc của Hà Nội. Qua từng tấm vải, đường thêu, màu chàm hay những họa tiết được tạo bằng sáp ong, văn hóa trở thành ngôn ngữ gần gũi để hai quốc gia ở hai phía khác nhau của thế giới tìm thấy những điểm tương đồng. Theo Báo Điện tử Chính phủ, hoạt động là một phần trong chương trình dành cho Phu nhân Tổng thống Panama trong chuyến thăm chính thức Việt Nam.
Hồ Văn trở thành không gian kết nối văn hóa Việt Nam và Panama
Việc lựa chọn Hồ Văn làm nơi trải nghiệm văn hóa mang nhiều ý nghĩa. Không gian này nằm trong quần thể Văn Miếu - Quốc Tử Giám, một địa chỉ gắn với lịch sử giáo dục, tri thức và truyền thống văn hiến của Việt Nam. Trong bối cảnh chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng thống Panama, hoạt động dành cho hai Phu nhân tạo nên một sắc thái riêng, khi ngoại giao được tiếp cận thông qua những giá trị văn hóa đời thường và gần gũi.
Tại đây, bà Ngô Phương Ly và bà Maricel Cohen de Mulino được giới thiệu về sự đa dạng văn hóa của các cộng đồng dân tộc Việt Nam, đồng thời tìm hiểu những trang phục truyền thống cùng kỹ thuật dệt, thêu và tạo hoa văn được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Những sản phẩm thủ công không chỉ mang giá trị thẩm mỹ mà còn chứa đựng dấu ấn lịch sử, phong tục và quan niệm về đời sống của từng cộng đồng.
Các nghệ nhân giới thiệu với hai Phu nhân một số công đoạn tạo ra sản phẩm thủ công của người Tà Ôi, Dao Đỏ, Mông xanh, trong đó có kỹ thuật nhuộm vải bằng chàm và tạo hoa văn bằng sáp ong. Mỗi kỹ thuật đòi hỏi sự kiên nhẫn, kinh nghiệm và khả năng truyền nghề, qua đó cho thấy phía sau một bộ trang phục truyền thống là cả một hệ thống tri thức cộng đồng được tích lũy trong thời gian dài.
Theo Văn phòng Chủ tịch nước, chương trình không chỉ giới thiệu vẻ đẹp của trang phục mà còn mở ra cuộc trao đổi về cách bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống trong đời sống hiện đại.
Phu nhân Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, bà Ngô Phương Ly, và Phu nhân Tổng thống Panama Maricel Cohen de Mulino trải nghiệm văn hóa các dân tộc thiểu số Việt Nam tại Hồ Văn, thuộc quần thể Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám chiều 6/10/2026 (Ảnh: Cổng Thông tin điện tử Bộ VHTTDL)
Điều đáng chú ý là văn hóa được đặt trong mối quan hệ với con người. Một kỹ thuật dệt chỉ thực sự được bảo tồn khi vẫn có người tiếp tục thực hành; một nghề thủ công chỉ có thể tồn tại lâu dài khi người làm nghề có sinh kế; một bộ trang phục truyền thống chỉ có sức sống khi những giá trị phía sau nó tiếp tục được thế hệ trẻ tiếp nhận.
Từ một tấm vải đến câu chuyện về cộng đồng. Nhìn từ góc độ đó, cuộc gặp tại Hồ Văn không chỉ là một hoạt động trải nghiệm văn hóa. Nó phản ánh cách những giá trị tưởng như rất đời thường có thể trở thành một phần của ngoại giao nhân dân, nơi sự hiểu biết giữa các quốc gia được xây dựng từ những câu chuyện cụ thể và dễ chia sẻ.
Khi hoa văn Việt Nam gặp nghệ thuật Mola của Panama
Một trong những điểm thú vị nhất của chương trình nằm ở sự phát hiện những nét tương đồng trong văn hóa trang phục giữa hai quốc gia cách nhau hàng chục nghìn kilômét.
Phu nhân Maricel Cohen de Mulino chia sẻ ấn tượng khi nhận thấy những màu sắc và cách thể hiện hoa văn trên trang phục truyền thống Việt Nam có những điểm gợi liên tưởng đến văn hóa bản địa Panama. Bà đặc biệt nhắc tới nghệ thuật Mola của người Guna, một hình thức nghệ thuật gắn với trang phục truyền thống của cộng đồng Guna tại Panama.
Phu nhân Tổng thống Panama nhận thấy sự tương đồng trong cách sử dụng màu sắc, hoa văn và kỹ thuật thể hiện họa tiết giữa nghệ thuật Mola với một số trang phục truyền thống của người Mông, Dao và Thái tại Việt Nam.
Đây là một chi tiết có giá trị đặc biệt trong giao lưu văn hóa. Hai nền văn hóa không cần phải giống nhau mới có thể đối thoại. Ngược lại, chính sự khác biệt về địa lý, lịch sử và cộng đồng lại làm cho những điểm tương đồng trở nên đáng chú ý hơn.
Việt Nam nằm ở Đông Nam Á, trong khi Panama thuộc khu vực Trung Mỹ. Hai quốc gia có bối cảnh lịch sử và văn hóa khác nhau, nhưng cùng sở hữu những cộng đồng bản địa có hệ thống nghệ thuật, trang phục và thủ công truyền thống phong phú. Khi một họa tiết trên tấm vải trở thành chủ đề trò chuyện, khoảng cách địa lý dường như được thu hẹp lại bằng một ngôn ngữ mà không cần nhiều lời giải thích.
Đó cũng là giá trị đặc biệt của ngoại giao văn hóa. Nếu các cuộc hội đàm cấp cao tạo dựng khuôn khổ cho quan hệ giữa các quốc gia thì những cuộc gặp gỡ văn hóa giúp quan hệ ấy có thêm chiều sâu con người.
Bảo tồn văn hóa không chỉ là giữ lại những gì thuộc về quá khứ
Từ câu chuyện về trang phục và nghề thủ công, chương trình tại Hồ Văn mở ra một vấn đề rộng hơn: làm thế nào để văn hóa truyền thống có thể tiếp tục tồn tại trong đời sống hiện đại.
Phu nhân Ngô Phương Ly nhấn mạnh rằng thách thức hiện nay không chỉ nằm ở việc bảo tồn những kỹ thuật hay sản phẩm truyền thống, mà còn ở việc làm sao để di sản tiếp tục sống trong đời sống thường nhật và tạo ra sinh kế bền vững cho người dân, đặc biệt là phụ nữ và các nhóm yếu thế.
Quan điểm này đưa câu chuyện bảo tồn văn hóa ra khỏi phạm vi của bảo tàng hay những không gian trưng bày. Một nghề truyền thống muốn tồn tại cần người trẻ tiếp nối, cần thị trường cho sản phẩm và cần điều kiện để người làm nghề có thể sống bằng chính kỹ năng của mình.
Theo nội dung được công bố trên Cổng Thông tin điện tử Văn phòng Chủ tịch nước, việc hỗ trợ các nhóm sản xuất thủ công truyền thống, nhất là phụ nữ dân tộc thiểu số, người nghèo và người khuyết tật ở vùng sâu, vùng xa, có thể đồng thời góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập và duy trì những kỹ nghệ có nguy cơ mai một.
Định hướng này cũng đặt văn hóa trong mối liên hệ với phát triển. Những sản phẩm dệt, thêu, gốm, đan lát hay khắc gỗ không chỉ là hiện vật mang giá trị truyền thống mà còn có thể trở thành sản phẩm phù hợp với thị trường hiện đại nếu được hỗ trợ về thiết kế, kỹ năng quản lý và kết nối tiêu thụ.
Di sản chỉ thật sự sống khi được tiếp nối. Một nền văn hóa không đứng yên. Những giá trị được truyền lại qua nhiều thế hệ luôn cần khả năng thích ứng với hoàn cảnh mới. Vì vậy, bảo tồn không đồng nghĩa với đóng khung quá khứ mà là tạo điều kiện để những giá trị cốt lõi tiếp tục được thực hành, sáng tạo và truyền sang thế hệ tiếp theo.
Đây cũng là điểm mà câu chuyện tại Hồ Văn có thể mở rộng thành một thông điệp về phát triển bền vững: bảo vệ văn hóa và nâng cao đời sống cộng đồng không nhất thiết là hai mục tiêu tách biệt. Khi người dân có thêm cơ hội sống bằng nghề truyền thống, chính sinh kế có thể trở thành một động lực bảo vệ di sản.
Từ giao lưu văn hóa đến nhịp cầu Việt Nam - Panama
Chương trình trải nghiệm tại Hồ Văn diễn ra trong một chuyến thăm có ý nghĩa quan trọng đối với quan hệ Việt Nam - Panama. Tổng thống José Raúl Mulino và Phu nhân thăm chính thức Việt Nam từ ngày 5 đến 8/10/2026 theo lời mời của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân.
Theo Bộ Ngoại giao Việt Nam, chuyến thăm diễn ra sau khi Việt Nam và Panama kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao vào năm 2025 và cũng là chuyến thăm cấp Nguyên thủ đầu tiên giữa hai nước trong 14 năm.
Trong các hoạt động của chuyến thăm, ngoại giao văn hóa tạo ra một không gian bổ trợ quan trọng cho các cuộc tiếp xúc chính trị và hợp tác kinh tế. Nếu những thỏa thuận giữa hai chính phủ tạo nền tảng cho quan hệ song phương, thì sự hiểu biết về văn hóa và con người có thể góp phần tạo nên nền tảng xã hội rộng hơn cho mối quan hệ đó.
Chiều 6/10, tại Hồ Văn, hai Phu nhân còn cùng thưởng trà, xem trình diễn áo dài và trao đổi về vai trò của phụ nữ trong đời sống hiện đại cũng như ý nghĩa của văn hóa đối với sự gắn kết cộng đồng. Những hoạt động tưởng như nhẹ nhàng ấy lại tạo nên một hình thức đối thoại rất trực tiếp: mỗi quốc gia kể câu chuyện của mình thông qua những giá trị mà người dân vẫn đang gìn giữ.
Kết thúc chương trình, Phu nhân Maricel Cohen de Mulino bày tỏ ấn tượng trước sự phong phú của văn hóa các dân tộc Việt Nam và những nỗ lực đưa các giá trị truyền thống tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay. Phu nhân Ngô Phương Ly cũng mong muốn Việt Nam và Panama có thêm nhiều hoạt động giao lưu văn hóa và nhân dân trong thời gian tới.
Từ Hồ Văn, câu chuyện Việt Nam - Panama vì thế không chỉ được kể bằng những nghi thức ngoại giao hay các cuộc làm việc cấp cao. Nó còn được kể bằng màu sắc của những tấm vải, bàn tay của nghệ nhân, một chén trà và những câu chuyện về cách mỗi cộng đồng gìn giữ bản sắc của mình. Khi văn hóa trở thành cây cầu, khoảng cách giữa hai châu lục không còn chỉ được đo bằng địa lý mà có thể được rút ngắn bằng sự tò mò, tôn trọng và mong muốn hiểu nhau.
Thể thao và Cuộc sống
.gif)
.gif)
.gif)
