Tháng 11, nhiều khu dân cư tại Hải Phòng trở nên sôi động với các hoạt động văn nghệ, thể thao, trò chơi dân gian và trải nghiệm di sản. Không chỉ là những chương trình hưởng ứng một ngày kỷ niệm mới, các hoạt động này còn mở ra cơ hội để người dân trực tiếp tham gia, gặp gỡ và cùng gìn giữ những giá trị văn hóa của quê hương. Từ sân đình vang tiếng cổ vũ cờ người ở Nam Sách đến những ngày hội đoàn kết tại các khu dân cư, văn hóa đang được khơi dậy bằng chính sự tham gia của cộng đồng.
Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11: Tạo không gian hưởng thụ và sáng tạo cho người dân
Ngày 24/11 hằng năm được xác định là Ngày Văn hóa Việt Nam. Chủ trương này đặt mục tiêu tôn vinh các giá trị truyền thống, khuyến khích sáng tạo và mở rộng cơ hội tiếp cận văn hóa cho nhân dân.
Tiếp đó, định hướng tổ chức Ngày Văn hóa Việt Nam gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc, hình thành chuỗi hoạt động có sức lan tỏa trong cộng đồng. Đây là cơ sở để các địa phương kết nối hoạt động văn hóa với đời sống thường nhật, thay vì chỉ tập trung vào những chương trình biểu diễn mang tính thời điểm.
Tại Hải Phòng, chuỗi hoạt động tháng 11 được triển khai trong sự kết nối giữa Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc 18/11, Ngày Di sản văn hóa Việt Nam 23/11 và Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11. Thành phố tổ chức các chương trình như “Sắc màu văn hóa Việt Nam”, không gian trải nghiệm “Một không gian - nhiều trải nghiệm”, cùng hoạt động thư viện, điện ảnh, giáo dục di sản, du lịch văn hóa và thể dục thể thao.
Đáng chú ý, mỗi xã, phường, đặc khu được yêu cầu chủ động tổ chức hoặc lồng ghép ít nhất một hoạt động văn hóa, nghệ thuật, trải nghiệm, giáo dục di sản hoặc giao lưu cộng đồng, đồng thời có ít nhất một hoạt động thể dục, thể thao. Cách làm này tạo điều kiện để mỗi địa phương lựa chọn nội dung phù hợp với đặc trưng và nhu cầu của người dân.
Cờ người Nam Sách: Khi di sản dân gian trở lại sân đình
Khôi phục một trò chơi, nối lại ký ức cộng đồng
Một trong những điểm nhấn giàu ý nghĩa là việc khôi phục môn cờ người tại xã Nam Sách. Từng là trò chơi dân gian gắn với không gian văn hóa xứ Đông, cờ người đã có thời gian dài không được duy trì. Sự trở lại của môn thể thao trí tuệ này tại đình Nhân Lý vì thế không đơn thuần là tổ chức một giải đấu, mà còn là dịp đánh thức ký ức văn hóa của người dân địa phương.
Ông Hồ Ngọc Lâm, Bí thư Đảng ủy xã Nam Sách, cho biết địa phương tổ chức giải cờ người nhằm khôi phục môn thể thao đã bị mai một, tạo sân chơi lành mạnh và khuyến khích các thế hệ cùng tham gia gìn giữ giá trị truyền thống.
Cờ người trở lại sân đình Nhân Lý, xã Nam Sách, góp phần khôi phục nét đẹp văn hóa dân gian xứ Đông (Ảnh: Báo Hải Phòng)
Tại sân đình Nhân Lý, những quân cờ được thể hiện bằng người thật, những nước đi được dõi theo trong tiếng cổ vũ của khán giả. Không gian đình làng một lần nữa trở thành điểm gặp gỡ của cộng đồng, nơi người cao tuổi tìm lại nét sinh hoạt quen thuộc, còn người trẻ có cơ hội tiếp xúc với một loại hình văn hóa dân gian giàu tính trí tuệ.
Điều đáng quan tâm không chỉ là sự kiện được tổ chức thành công, mà còn là khả năng duy trì hoạt động trong những năm tiếp theo. Nếu được trao truyền thường xuyên, cờ người có thể trở thành một phần sinh hoạt văn hóa, thể thao đặc trưng của địa phương.
Từ ngày hội khu dân cư đến đời sống văn hóa bền vững
Không khí hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam còn lan tỏa tại nhiều địa bàn khác. Ở thôn Tiên Hội, xã An Lão, các hoạt động cộng đồng được kết nối với việc xây dựng gia đình hạnh phúc, giữ gìn tình làng nghĩa xóm và chăm lo an sinh xã hội. Mô hình “An sinh cộng đồng” và “Khu dân cư đoàn kết, an toàn, ấm no, hạnh phúc” góp phần khuyến khích tinh thần tương trợ giữa các thành viên.
Tại thôn Phác Xuyên, xã Tân Minh, các tiết mục văn nghệ do người dân biểu diễn tạo nên không gian giao lưu gần gũi. Trong khi đó, thôn La Đôi, xã Hợp Tiến, chuẩn bị địa điểm, cơ sở vật chất và chương trình ngày hội để người dân nhiều lứa tuổi có thể cùng tham gia.
Những hoạt động ấy cho thấy văn hóa cộng đồng không nhất thiết phải bắt đầu từ những sự kiện quy mô lớn. Một buổi sinh hoạt văn nghệ, một giải thể thao quần chúng, một trò chơi dân gian hay hoạt động tìm hiểu lịch sử địa phương đều có thể trở thành điểm kết nối nếu được tổ chức phù hợp và duy trì thường xuyên.
Phát huy lợi thế di sản, mở rộng không gian thể thao cộng đồng
Hải Phòng có nguồn tài nguyên văn hóa phong phú với hệ thống di tích, lễ hội, làng nghề và các giá trị văn hóa biển, văn hóa đồng bằng. Thành phố cũng có các địa điểm thuộc hai di sản thế giới liên tỉnh: Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà và Quần thể di tích, danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc.
Nguồn lực ấy tạo điều kiện để phát triển các hoạt động trải nghiệm, giáo dục di sản và du lịch văn hóa. Đặc biệt, việc kết hợp văn hóa với thể dục, thể thao giúp mở rộng cách tiếp cận: người dân không chỉ tìm hiểu di sản mà còn trực tiếp vận động, giao lưu và hình thành thói quen sinh hoạt lành mạnh.
Để Ngày Văn hóa Việt Nam thực sự trở thành ngày hội của toàn dân, điều quan trọng là duy trì được sức sống của các hoạt động sau ngày kỷ niệm. Khi nghệ nhân tiếp tục truyền dạy, câu lạc bộ duy trì sinh hoạt, trẻ em được tiếp cận trò chơi truyền thống và người dân có không gian luyện tập thể thao, văn hóa sẽ không còn là khái niệm xa vời.
Từ những chuyển động ở Nam Sách, An Lão, Tân Minh, Hợp Tiến đến các không gian văn hóa trên toàn thành phố, Hải Phòng đang cho thấy một hướng đi đáng chú ý: để cộng đồng trở thành trung tâm của đời sống văn hóa. Khi mỗi người dân vừa là người thụ hưởng, vừa là người gìn giữ và sáng tạo, ngày 24/11 mới có thể lan tỏa ý nghĩa vượt ra ngoài một ngày kỷ niệm.
Thể thao và Cuộc sống
.gif)
.gif)
.gif)
