Ngày 3/10/2026, tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam, Hà Nội sẽ tổ chức Lễ phát động hưởng ứng “Ngày Văn hóa Việt Nam” tại Hà Nội năm 2026, mở đầu cho chuỗi hoạt động văn hóa diễn ra trong hai ngày 3 và 4/10. Không dừng ở một nghi lễ phát động, chương trình được thiết kế như một không gian kết nối giữa di sản, cộng đồng, nghệ nhân, sản phẩm văn hóa và công chúng, qua đó đưa những giá trị truyền thống đến gần hơn với đời sống đương đại.
Theo kế hoạch của UBND thành phố Hà Nội, chương trình được triển khai trong khuôn khổ thực hiện Chương trình hành động số 08-CTr/TU ngày 17/3/2026 của Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội về thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng xác định đây là chương trình mở đầu, tạo khí thế và sức lan tỏa cho các hoạt động hưởng ứng “Ngày Văn hóa Việt Nam” tại Hà Nội trong năm 2026.
Hà Nội chọn không gian 54 dân tộc để mở đầu hành trình văn hóa
Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam trở thành điểm hội tụ. Lễ phát động dự kiến diễn ra lúc 8h30 ngày 3/10/2026 tại Sân khấu Làng III, Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam. Sau lễ phát động, các chương trình trình diễn, giao lưu và trải nghiệm không gian văn hóa tiếp tục được tổ chức trong hai ngày 3 và 4/10 tại khu các làng dân tộc.
Dự kiến khoảng 450-500 đại biểu tham dự chương trình, gồm đại diện các cơ quan Trung ương, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, các ban, bộ, ngành, đoàn thể; lãnh đạo và đại diện thành phố Hà Nội cùng đại biểu của 10 tỉnh, thành phố tham gia ký kết Quy chế phối hợp gồm Thái Nguyên, Tuyên Quang, Phú Thọ, Sơn La, Gia Lai, Quảng Ngãi, Khánh Hòa, Đắk Lắk, thành phố Huế và thành phố Cần Thơ.
Việc lựa chọn Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam làm địa điểm mở đầu mang ý nghĩa đặc biệt. Đây là không gian quy tụ và giới thiệu đời sống văn hóa của các cộng đồng dân tộc, nơi những giá trị truyền thống không chỉ được trưng bày mà còn được thực hành thông qua âm nhạc, nghệ thuật trình diễn, phong tục, nghề thủ công, ẩm thực và sinh hoạt cộng đồng.
Từ đó, văn hóa không xuất hiện như một khái niệm xa xôi hay chỉ nằm trong những hồ sơ di sản. Văn hóa hiện diện bằng tiếng đàn, điệu múa, nhịp chiêng, trang phục, món ăn, sản phẩm thủ công và chính những con người đang trực tiếp gìn giữ, trao truyền các giá trị ấy.
Từ nghi lễ phát động đến một không gian trải nghiệm. Chương trình lễ phát động kéo dài khoảng 90 phút, gồm chương trình nghệ thuật chào mừng, nghi lễ chào cờ, lễ ký kết Quy chế phối hợp giữa Hà Nội và 10 tỉnh, thành phố, cùng nghi thức phát động hưởng ứng “Ngày Văn hóa Việt Nam” tại Hà Nội năm 2026. Điểm nhấn là sự tham gia biểu diễn, giao lưu của nghệ nhân và đồng bào các dân tộc đang sinh sống, hoạt động tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam.
Cách tổ chức này cho thấy trọng tâm của chương trình không chỉ nằm ở phần lễ. Sau nghi thức phát động là một chuỗi hoạt động mở, trong đó công chúng có thể tiếp cận văn hóa bằng hình thức trực tiếp, sinh động và giàu tính tương tác.
Đây cũng là hướng tiếp cận phù hợp với yêu cầu bảo tồn văn hóa trong bối cảnh hiện nay: để di sản tiếp tục sống, cộng đồng cần được tham gia với vai trò chủ thể; còn công chúng cần có cơ hội trải nghiệm, thực hành và hiểu được giá trị của di sản thay vì chỉ quan sát từ bên ngoài.
Sắc màu văn hóa 54 dân tộc hội tụ trong hai ngày
Cồng chiêng, Then, Tơ rưng và những thanh âm từ nhiều vùng miền. Sau lễ phát động, không gian Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam sẽ trở thành sân khấu của nhiều loại hình nghệ thuật truyền thống.
Các chương trình dự kiến giới thiệu nghệ thuật của Ba Na, Gia Rai, Ê Đê, Tày, Thái, Dao, Tà Ôi, Cơ Tu, Khmer và nhiều cộng đồng dân tộc đang hoạt động thường xuyên tại Làng. Những loại hình được giới thiệu gồm diễn tấu cồng chiêng, múa xoang, độc tấu đàn Tơ rưng, hát Then, đàn Tính, múa chuông, múa Thái, dân ca, dân vũ và xòe cộng đồng.
Đằng sau mỗi tiết mục là một không gian văn hóa riêng. Tiếng cồng chiêng gắn với đời sống cộng đồng Tây Nguyên; đàn Tơ rưng tạo nên âm sắc đặc trưng của núi rừng; Then và đàn Tính mang theo những câu chuyện, tâm thức và đời sống tinh thần của cộng đồng Tày; múa Thái, múa chuông hay xòe cộng đồng tiếp tục tạo nên những sắc thái riêng của văn hóa vùng miền.
Sự đa dạng ấy cho thấy một đặc điểm quan trọng của văn hóa Việt Nam: thống nhất trong sự đa dạng. Mỗi cộng đồng có ngôn ngữ nghệ thuật, phong tục và biểu đạt riêng, nhưng cùng góp phần tạo nên diện mạo văn hóa chung của quốc gia.
16 nhóm đồng bào duy trì đời sống văn hóa thường xuyên. Một điểm đáng chú ý của chương trình là sự tham gia của 16 nhóm đồng bào đang hoạt động hằng ngày tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam. Đây không phải những tiết mục xuất hiện đơn lẻ trong một sự kiện, mà là lực lượng đang duy trì các hoạt động văn hóa thường xuyên tại không gian này.
Sự hiện diện thường xuyên của cộng đồng có ý nghĩa quan trọng đối với mục tiêu bảo tồn. Khi người dân trực tiếp thực hành văn hóa, truyền dạy kỹ năng, giới thiệu phong tục và tương tác với khách tham quan, di sản có thêm môi trường để tiếp tục vận động và thích ứng với đời sống hiện đại.
26 không gian văn hóa: Từ Thăng Long đến sản phẩm OCOP
Sáu không gian mang dấu ấn Thăng Long - Hà Nội. Trong khuôn khổ chương trình, Hà Nội dự kiến tổ chức 26 không gian văn hóa, gồm 6 không gian văn hóa Thăng Long - Hà Nội và 20 gian hàng quảng bá, trưng bày, giới thiệu sản phẩm làng nghề, phố nghề và sản phẩm OCOP của thành phố.
Sáu không gian văn hóa Thăng Long - Hà Nội gồm: văn hóa nghệ thuật truyền thống Thăng Long - Hà Nội; Thu Hà Nội; Làng nghề - Phố nghề Hà Nội; Thư pháp Thăng Long; Lụa Vạn Phúc; Ẩm thực Tràng An.
Mỗi không gian đại diện cho một lát cắt của văn hóa Thủ đô. Nếu nghệ thuật truyền thống gợi lại chiều sâu lịch sử, thư pháp gắn với truyền thống học hành và văn hiến, thì lụa Vạn Phúc, làng nghề - phố nghề và ẩm thực Tràng An lại đưa những giá trị văn hóa vào đời sống sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng.
“Thu Hà Nội” trong cấu trúc ấy cũng tạo nên một lớp biểu đạt khác: văn hóa không chỉ nằm trong di sản vật thể hay nghệ thuật cổ truyền, mà còn được tạo nên từ ký ức, cảnh quan, nhịp sống và những trải nghiệm đặc trưng của thành phố.
20 gian hàng kết nối văn hóa với kinh tế địa phương. Hai mươi gian hàng còn lại tập trung quảng bá các sản phẩm thủ công truyền thống, sản phẩm làng nghề, phố nghề, đặc sản và sản phẩm OCOP tiêu biểu của Hà Nội. Theo kế hoạch, các sản phẩm tham gia sẽ được lựa chọn, bố trí và giới thiệu trong tổng thể không gian chung của chương trình.
Đây là điểm giao thoa đáng chú ý giữa bảo tồn văn hóa và phát triển kinh tế văn hóa. Một sản phẩm làng nghề không chỉ là hàng hóa; trong nhiều trường hợp, đó còn là kết quả của kỹ thuật thủ công được truyền qua nhiều thế hệ, là câu chuyện về cộng đồng và địa phương nơi sản phẩm được hình thành.
Khi những sản phẩm ấy được đưa vào không gian trải nghiệm văn hóa, giá trị của chúng có thể được nhìn nhận rộng hơn: từ sản phẩm tiêu dùng trở thành một phần của câu chuyện về bản sắc, sáng tạo và sinh kế cộng đồng.
Khi cộng đồng trở thành chủ thể của hoạt động văn hóa
Trải nghiệm thay cho việc chỉ “xem” văn hóa. Một trong những định hướng đáng chú ý của Lễ phát động là tạo điều kiện để người dân tham gia trực tiếp vào quá trình trải nghiệm, thực hành và sáng tạo văn hóa. Kế hoạch tổ chức đặt yêu cầu tôn vinh nghệ nhân, nghệ sĩ và cộng đồng đang trực tiếp gìn giữ, trao truyền các giá trị văn hóa dân tộc.
Điều này tạo nên sự khác biệt giữa một chương trình biểu diễn đơn thuần và một không gian văn hóa cộng đồng. Khi du khách có thể tiếp cận nghề thủ công, thưởng thức ẩm thực, nghe nghệ nhân trình diễn hoặc tham gia các hoạt động cộng đồng, khoảng cách giữa “người biểu diễn” và “người thưởng thức” được thu hẹp.
Di sản khi ấy không chỉ được bảo tồn trong không gian trưng bày mà tiếp tục được thực hành trong đời sống. Đây cũng là cách tạo ra sự quan tâm tự nhiên của thế hệ trẻ đối với những giá trị truyền thống.
Kết nối Hà Nội với các địa phương. Lễ phát động cũng gắn với việc tăng cường phối hợp giữa Hà Nội và 10 tỉnh, thành phố thông qua Quy chế phối hợp. Mục tiêu là tạo thêm cơ chế kết nối trong bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa, đồng thời quảng bá hình ảnh Thủ đô và các địa phương thông qua văn hóa, du lịch và các ngành công nghiệp văn hóa.
Cách tiếp cận này mở rộng phạm vi của một sự kiện văn hóa từ cấp thành phố sang mạng lưới liên kết vùng. Mỗi địa phương mang đến những giá trị riêng, còn Hà Nội đóng vai trò kết nối, giới thiệu và tạo thêm không gian để những giá trị đó tiếp cận công chúng.
Văn hóa trở thành nguồn lực cho du lịch và công nghiệp sáng tạo
Từ bảo tồn di sản đến phát triển du lịch văn hóa. Hà Nội đang đặt hoạt động văn hóa trong mối liên hệ ngày càng rõ hơn với du lịch và công nghiệp văn hóa. Kế hoạch tổ chức “Ngày Văn hóa Việt Nam tại Hà Nội” xác định mục tiêu tôn vinh, giới thiệu, quảng bá các giá trị văn hóa của dân tộc và Thăng Long - Hà Nội, đồng thời tạo không gian để người dân, du khách trong nước và quốc tế tiếp cận di sản, nghệ thuật truyền thống, làng nghề, ẩm thực và các giá trị văn hóa đặc trưng của Thủ đô.
Định hướng này đặt ra một cách nhìn rộng hơn về giá trị của di sản. Một làng nghề có thể trở thành điểm đến; một món ăn có thể trở thành trải nghiệm du lịch; một loại hình nghệ thuật truyền thống có thể trở thành sản phẩm biểu diễn; một kỹ thuật thủ công có thể mở ra câu chuyện thiết kế và sáng tạo.
Khi được tổ chức hợp lý, bảo tồn và phát triển không nhất thiết là hai mục tiêu đối lập. Phát triển du lịch và công nghiệp văn hóa có thể tạo thêm nguồn lực để cộng đồng duy trì nghề, truyền dạy kỹ năng và tiếp tục thực hành văn hóa.
Hà Nội và bài toán xây dựng hệ sinh thái văn hóa
Kế hoạch giai đoạn 2026-2030 của Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội xác định “Ngày Văn hóa Việt Nam” là điểm nhấn hằng năm nhằm hội tụ, tôn vinh và lan tỏa các giá trị văn hóa Thủ đô, gắn với các chủ trương phát triển văn hóa trong giai đoạn mới.
Trong bối cảnh đó, lễ phát động ngày 3/10 có thể được nhìn nhận như một hoạt động mở đầu, tạo không gian kết nối giữa cộng đồng, nghệ nhân, địa phương, sản phẩm văn hóa và công chúng. Giá trị của chương trình vì thế không chỉ nằm trong hai ngày tổ chức, mà còn ở khả năng hình thành những mối liên kết tiếp tục được duy trì sau sự kiện.
Từ một ngày hội đến hành trình gìn giữ bản sắc
Một nền văn hóa chỉ thực sự có sức sống khi được tiếp tục thực hành, trao truyền và sáng tạo. Những tiếng cồng chiêng, điệu xòe, câu Then, tiếng đàn Tính hay những sản phẩm thủ công được giới thiệu tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam vì thế không đơn thuần là những tiết mục hay sản phẩm phục vụ một sự kiện. Đó là những dấu hiệu của một đời sống văn hóa đang tiếp tục được duy trì.
Ngày Văn hóa Việt Nam tại Hà Nội 2026 hướng tới một không gian trong đó Hà Nội gặp gỡ các vùng miền, văn hóa Thăng Long gặp gỡ văn hóa của 54 dân tộc, truyền thống gặp gỡ đời sống hiện đại và di sản gặp gỡ du lịch, sáng tạo. Từ ngày 3/10, Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam sẽ trở thành điểm hội tụ của những sắc màu ấy.
Và điều quan trọng nhất có lẽ không chỉ là để công chúng nhìn thấy văn hóa, mà là để mỗi người có cơ hội chạm vào, trải nghiệm, hiểu và cùng tiếp tục gìn giữ văn hóa.
Thể thao và Cuộc sống
.gif)
.gif)
.gif)
