Trong thư gửi ngành Giáo dục nhân dịp khai giảng năm học 2026-2027, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đặt trọng tâm vào một yêu cầu xuyên suốt: tạo chuyển biến thực chất về chất lượng dạy và học, bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục, nâng cao năng lực người học và củng cố niềm tin của xã hội. Thông điệp ấy mở ra một năm học không chỉ được kỳ vọng bằng những con số thành tích, mà quan trọng hơn là bằng sự thay đổi thực chất trong từng lớp học, từng nhà trường và từng người học.
Ngày khai giảng luôn mang theo cảm xúc đặc biệt. Với học sinh, đó là thời điểm mở ra một hành trình mới; với thầy cô, là sự khởi đầu của một năm học với những nhiệm vụ và kỳ vọng mới; còn với gia đình và xã hội, đó là dịp gửi gắm niềm tin vào giáo dục – nơi chuẩn bị hành trang cho những thế hệ sẽ quyết định tương lai đất nước.
Trong bối cảnh khoa học, công nghệ và trí tuệ nhân tạo đang thay đổi nhanh chóng cách con người học tập, làm việc và tiếp cận tri thức, những yêu cầu đặt ra cho giáo dục Việt Nam cũng trở nên sâu sắc hơn. Năm học 2026-2027 vì thế được mở ra với yêu cầu chuyển từ tư duy chạy theo thành tích sang chú trọng giá trị thực chất và sự phát triển toàn diện của người học.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm với các em học sinh (Nguồn: Văn phòng Chủ tịch nước)
Giáo dục phải tạo ra những chuyển biến có thể nhìn thấy
Không để thành tích trở thành thước đo duy nhất. Một trong những thông điệp nổi bật trong thư của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là yêu cầu ngành Giáo dục phải tạo chuyển biến thực chất về chất lượng dạy và học, công bằng trong tiếp cận giáo dục, năng lực của người học và niềm tin của xã hội.
Điều này đặt ra một cách nhìn khác về thành công của giáo dục. Một trường học không chỉ được đánh giá bằng tỷ lệ học sinh giỏi, số giải thưởng hay kết quả các kỳ thi, mà còn phải được nhìn nhận qua việc học sinh có thực sự tiến bộ hay không, có khả năng tự học, tư duy độc lập, giải quyết vấn đề và thích ứng với những thay đổi của cuộc sống hay không.
Khi thành tích không còn là đích đến duy nhất, giáo dục có thêm không gian để quan tâm tới những giá trị sâu hơn: niềm vui học tập, sự trung thực, khả năng sáng tạo, tinh thần trách nhiệm và sự trưởng thành của mỗi học sinh.
Đây cũng là yêu cầu phù hợp với định hướng lớn đã được đặt ra trong quá trình chuẩn bị năm học mới. Kết luận ngày 15/6/2026 về công tác chuẩn bị năm học 2026-2027 nhấn mạnh việc triển khai Nghị quyết 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, đồng thời yêu cầu toàn hệ thống tập trung giải quyết những điểm nghẽn, tạo chuyển biến trong thực tiễn.
Công bằng giáo dục phải bắt đầu từ cơ hội được đến trường. Một nền giáo dục chất lượng không thể chỉ được đo bằng những ngôi trường hiện đại ở các đô thị lớn. Chất lượng ấy còn phải được nhìn thấy ở những điểm trường miền núi, biên giới, hải đảo và những địa bàn còn nhiều khó khăn.
Trong thư, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đặc biệt ghi nhận sự tận tụy của những nhà giáo đang ngày ngày bám trường, bám lớp ở những nơi điều kiện còn thiếu thốn. Đằng sau mỗi lớp học duy trì được sĩ số, mỗi học sinh tiếp tục đến trường là sự đóng góp âm thầm của những người thầy, người cô.
Bởi vậy, công bằng trong giáo dục không chỉ là câu chuyện về chính sách. Đó còn là khả năng bảo đảm để mỗi học sinh, bất kể nơi sinh sống hay hoàn cảnh gia đình, đều có cơ hội tiếp cận giáo viên, trường lớp, sách giáo khoa, thiết bị dạy học và những điều kiện học tập cần thiết. Đây là một trong những yêu cầu có tính nền tảng đối với năm học 2026-2027.
Người thầy vẫn là trung tâm của một nền giáo dục nhân văn
Chăm lo nhà giáo không chỉ bằng chính sách. Trong mọi cuộc thảo luận về đổi mới giáo dục, công nghệ, chương trình hay phương pháp giảng dạy, người thầy vẫn là nhân tố không thể thay thế.
Thư của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước dành sự trân trọng đặc biệt đối với đội ngũ nhà giáo, những người đã tận tụy với nghề và đồng hành cùng học sinh. Đồng thời, thông điệp cũng nhấn mạnh yêu cầu chăm lo để nhà giáo có thể yên tâm với nghề, giữ gìn phẩm giá và không ngừng nâng cao chuyên môn.
Đây là vấn đề có ý nghĩa lâu dài. Một giáo viên chỉ có thể dành trọn tâm sức cho học trò khi giảm được những áp lực không cần thiết, có môi trường làm việc phù hợp và được tôn trọng đúng với giá trị của nghề nghiệp.
Trong kết luận về chuẩn bị năm học mới, việc xây dựng đội ngũ nhà giáo cũng được xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng, cùng với tuyển sinh, cơ sở vật chất, mạng lưới trường lớp, chương trình giáo dục và sách giáo khoa.
Giảm áp lực hành chính để thầy cô trở lại với lớp học. Đổi mới quản trị giáo dục là một điểm nhấn đáng chú ý. Theo định hướng trong thư, ngành Giáo dục cần đổi mới tư duy và phương thức quản trị, thực hiện trao quyền đi đôi với trách nhiệm giải trình, đồng thời giảm áp lực hành chính để giáo viên có thêm thời gian và tâm sức cho chuyên môn và học sinh.
Đây không chỉ là yêu cầu về quản lý. Sâu xa hơn, đó là câu chuyện phân bổ lại thời gian và nguồn lực trong nhà trường. Mỗi giờ giáo viên phải dành cho những thủ tục không cần thiết là một giờ ít hơn dành cho chuẩn bị bài giảng, nghiên cứu học sinh, trao đổi với phụ huynh hoặc hỗ trợ những em đang gặp khó khăn.
Một nền giáo dục muốn nâng cao chất lượng cần tạo điều kiện để người thầy được làm tốt nhất công việc quan trọng nhất của mình: dạy học và đồng hành với người học.
Công nghệ và AI phải phục vụ con người
Không để công nghệ thay thế những giá trị cốt lõi. Trí tuệ nhân tạo đang tạo ra một thay đổi chưa từng có đối với giáo dục. Học sinh có thể tiếp cận lượng thông tin khổng lồ chỉ trong vài giây; giáo viên có thêm công cụ hỗ trợ xây dựng học liệu, phân tích dữ liệu và cá nhân hóa hoạt động dạy học.
Nhưng chính sự phát triển nhanh của công nghệ lại đặt ra một câu hỏi lớn hơn: giáo dục cần dạy con người điều gì khi máy móc ngày càng có thể thực hiện nhiều công việc trí tuệ?
Thông điệp trong thư đưa ra một định hướng rõ ràng: công nghệ phải phục vụ con người và làm cho giáo dục tốt đẹp hơn. Cùng với ứng dụng công nghệ hiện đại, nhà trường cần bồi đắp tư duy độc lập, liêm chính học thuật, trách nhiệm, ý thức công dân và những giá trị nhân văn. Đây có thể xem là một trong những bài toán quan trọng nhất của giáo dục trong thời đại AI.
Học sinh không chỉ cần biết sử dụng công cụ AI. Các em cần biết đặt câu hỏi, kiểm chứng thông tin, phân biệt đúng – sai, chịu trách nhiệm với sản phẩm của mình và hiểu rằng công nghệ là công cụ hỗ trợ chứ không thể thay thế hoàn toàn quá trình tư duy.
Từ “học để thi” đến “học để trưởng thành”. Khi tri thức thay đổi nhanh, khả năng ghi nhớ đơn thuần ngày càng khó trở thành lợi thế lâu dài. Điều có giá trị bền vững hơn là năng lực tự học, khả năng thích ứng, tư duy phản biện, sáng tạo, trung thực và nghị lực.
Thông điệp gửi tới học sinh, sinh viên và học viên trong thư vì thế hướng mạnh tới tinh thần ham học, bản lĩnh, sáng tạo, trung thực, nghị lực và khát vọng cống hiến cho đất nước.
Đó cũng chính là sự chuyển dịch quan trọng trong mục tiêu giáo dục: từ việc truyền đạt thật nhiều kiến thức sang hình thành năng lực để người học có thể tiếp tục học tập trong suốt cuộc đời.
Năm học mới và yêu cầu đổi mới từ bên trong
Mỗi nhà trường phải là một môi trường phát triển. Một nhà trường tốt không chỉ là nơi học sinh tiếp nhận kiến thức. Đó phải là không gian để các em được tôn trọng, lắng nghe, khuyến khích tự học, rèn luyện kỹ năng và phát triển năng lực.
Đặc biệt, những học sinh có hoàn cảnh khó khăn cần được quan tâm để không bị bỏ lại phía sau. Điều này đòi hỏi nhà trường phải nhìn thấy từng học sinh như một cá thể có nhu cầu, khả năng và tốc độ phát triển khác nhau, thay vì áp dụng một khuôn mẫu duy nhất cho tất cả.
Tư duy ấy cũng đòi hỏi sự thay đổi trong kiểm tra và đánh giá. Khi đánh giá đặt người học ở vị trí trung tâm, điểm số phải trở thành công cụ giúp nhận diện quá trình tiến bộ, chứ không phải mục tiêu cuối cùng.
Nghị quyết 71-NQ/TW tạo nền tảng cho giai đoạn mới
Những yêu cầu được nhấn mạnh trong thư cần được nhìn trong tổng thể quá trình đổi mới giáo dục đang được triển khai. Nghị quyết 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị được xác định là trọng tâm trong quá trình phát triển giáo dục và đào tạo giai đoạn mới. Kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước ngày 15/6/2026 cũng yêu cầu các cơ quan, địa phương và cơ sở giáo dục tập trung triển khai nghị quyết trong thực tiễn.
Năm học 2026-2027 vì thế không phải một năm học bắt đầu từ con số không. Đây là giai đoạn tiếp nối của quá trình đổi mới, trong đó yêu cầu quan trọng nhất là biến chủ trương thành những thay đổi có thể cảm nhận được trong lớp học và đời sống giáo dục.
Khai giảng một năm học mới, mở ra một kỳ vọng mới
Sáng 5/9/2026, hàng triệu học sinh trên cả nước bước vào năm học mới. Theo chỉ đạo về chuẩn bị năm học, lễ khai giảng được tổ chức đồng loạt, bảo đảm trang trọng, vui tươi, an toàn, tiết kiệm và thiết thực. Nhưng ý nghĩa của một năm học không nằm ở một buổi lễ.
Nó nằm ở những ngày sau đó – khi học sinh trở lại lớp, giáo viên bắt đầu những tiết dạy đầu tiên, phụ huynh tiếp tục đồng hành cùng con và các nhà trường bắt tay vào thực hiện những mục tiêu đã đặt ra.
Nếu mỗi học sinh tiến bộ thêm một bước, nếu một em nhỏ ở vùng khó khăn có thêm cơ hội học tập, nếu một giáo viên được giảm bớt áp lực để dành nhiều thời gian hơn cho chuyên môn, nếu công nghệ được sử dụng để mở rộng cơ hội học tập thay vì tạo thêm áp lực, thì những chuyển biến ấy chính là thước đo thuyết phục nhất của đổi mới giáo dục.
Năm học 2026-2027 vì thế được mở ra với một kỳ vọng giản dị nhưng có ý nghĩa lớn: giáo dục phải thực chất hơn, công bằng hơn, nhân văn hơn và chuẩn bị tốt hơn cho con người trước một thế giới đang thay đổi từng ngày.
Đó cũng là hành trình mà trong đó mỗi nhà giáo, mỗi nhà trường, mỗi gia đình và mỗi người học đều có một phần trách nhiệm. Bởi chất lượng của giáo dục hôm nay chính là nền móng của năng lực quốc gia ngày mai.
Thể thao và Cuộc sống
.gif)
.gif)
.gif)
