KINH TẾ THỂ THAO VIỆT NAM: THỊ TRƯỜNG ĐANG LỚN ĐẾN ĐÂU?

Từ những đường chạy đông người, sân golf ngày càng sôi động đến các câu lạc bộ thể thao xuất hiện dày hơn ở đô thị, thể thao Việt Nam đang tạo ra một thị trường rộng hơn rất nhiều so với những gì diễn ra trong sân đấu. Phía sau một giải đấu là tài trợ, bản quyền, truyền thông, thiết bị, dịch vụ, du lịch và cả một cộng đồng người tiêu dùng đang lớn lên từng ngày. Báo cáo Kinh tế Thể thao Việt Nam 2026 ước tính quy mô nền kinh tế thể thao Việt Nam khoảng 1,5–2,5 tỷ USD, tương đương 0,3–0,5% GDP. Con số này đủ để đặt ra một câu hỏi đáng chú ý: thị trường đã lớn đến đâu và Việt Nam còn có thể khai thác bao nhiêu phần giá trị đang nằm phía sau những sân đấu?

TỪ MỘT CUỘC CHƠI ĐẾN MỘT THỊ TRƯỜNG

Trong một thời gian dài, nhắc đến thể thao Việt Nam, người ta thường nghĩ trước hết đến đội tuyển, huy chương, các giải đấu và phong trào rèn luyện sức khỏe. Cách nhìn ấy không sai, nhưng rõ ràng đã không còn đủ để mô tả đời sống thể thao hiện nay. Chỉ cần nhìn vào một giải marathon, một sân golf hay một câu lạc bộ thể thao ở các thành phố lớn cũng có thể thấy phía sau hoạt động thi đấu và tập luyện là cả một chuỗi dịch vụ đang vận hành. Người chạy đóng phí tham dự, mua giày và thiết bị, sử dụng dịch vụ lưu trú, ăn uống, di chuyển; nhà tổ chức tìm kiếm tài trợ và bán quyền truyền thông; địa phương có thêm khách du lịch; còn doanh nghiệp có thêm một không gian để tiếp cận người tiêu dùng.

Thể thao, theo nghĩa ấy, đã bước ra khỏi phạm vi của sân đấu. Người dân không chỉ xem một trận đấu mà còn bỏ tiền để chơi thể thao, theo dõi sức khỏe, tham gia các giải phong trào, mua sản phẩm và tìm kiếm những trải nghiệm gắn với môn thể thao mình yêu thích. Sự thay đổi trong cách tiêu dùng ấy chính là nền móng tự nhiên nhất của một thị trường.

Tại Diễn đàn Kinh tế Thể thao Việt Nam 2026, câu chuyện này được đặt ra ở một cấp độ rộng hơn, khi cơ quan quản lý, doanh nghiệp, nhà đầu tư và các chuyên gia cùng bàn về dữ liệu, đầu tư, truyền thông, thương hiệu, hạ tầng và những mô hình doanh thu mới. Việc Báo cáo Kinh tế Thể thao Việt Nam 2026 được công bố cũng cho thấy thị trường đã đi đến lúc cần được nhìn nhận bằng những con số và phương pháp nghiên cứu cụ thể, thay vì chỉ dựa vào cảm nhận về sự phát triển của phong trào hay sức nóng của một vài môn thể thao.

Điều đáng nói là kinh tế thể thao không nằm riêng trong ngành thể thao. Nó chạm tới truyền thông, quảng cáo, bán lẻ, công nghệ, y tế, giáo dục, tổ chức sự kiện, du lịch và kinh tế địa phương. Một giải đấu tốt có thể đưa khách đến một thành phố; một vận động viên có thành tích và hình ảnh đẹp có thể trở thành đại sứ thương hiệu; một câu lạc bộ được vận hành tốt có thể xây dựng cộng đồng người hâm mộ và tạo ra nhiều nguồn thu. Khi những mắt xích ấy nối được với nhau, thể thao mới thực sự trở thành một hệ sinh thái kinh tế.

Từ sân đấu, đường chạy đến những dịch vụ phía sau, thể thao đang tạo ra một thị trường ngày càng rộng.

1,5–2,5 TỶ USD: THỊ TRƯỜNG ĐÃ ĐỦ LỚN

Con số 1,5–2,5 tỷ USD là một trong những dữ liệu đáng chú ý nhất được công bố về kinh tế thể thao Việt Nam. Theo Báo cáo Kinh tế Thể thao Việt Nam 2026, đây là quy mô ước tính của nền kinh tế thể thao, tương đương khoảng 0,3–0,5% GDP. Riêng nhóm được gọi là “thể thao lõi”, gồm các giải đấu chuyên nghiệp, sự kiện thể thao và dịch vụ tập luyện, được ước tính khoảng 0,7–1,2 tỷ USD.

Điều cần lưu ý là không nên hiểu toàn bộ 1,5–2,5 tỷ USD là doanh thu của các giải đấu chuyên nghiệp. Phạm vi của kinh tế thể thao rộng hơn nhiều, từ hoạt động thi đấu, tập luyện, thể thao phong trào đến thiết bị, dịch vụ, tài trợ, truyền thông, bản quyền và du lịch thể thao. Chính sự đa dạng ấy khiến việc xác định quy mô thị trường có ý nghĩa hơn một con số doanh thu đơn thuần.

Một thị trường trưởng thành không chỉ cần biết có bao nhiêu tiền đang được tạo ra, mà còn phải biết tiền đến từ đâu, được phân bổ ở những khâu nào và tạo ra giá trị cho những chủ thể nào. Đây mới là câu hỏi quan trọng đối với kinh tế thể thao Việt Nam trong giai đoạn hiện nay. Khi dữ liệu còn thiếu và các phân khúc chưa được đo lường đầy đủ, doanh nghiệp khó xác định nơi nên bỏ vốn, các câu lạc bộ khó xây dựng chiến lược kinh doanh dài hạn và cơ quan quản lý cũng khó đánh giá đầy đủ tác động của từng chính sách.

NGƯỜI CHƠI CŨNG LÀ NGƯỜI TIÊU DÙNG

Một người bước vào marathon thường không chỉ mua một tấm BIB. Họ có thể bắt đầu bằng đôi giày, rồi đến đồng hồ theo dõi vận động, trang phục, dinh dưỡng, phí đăng ký giải và đôi khi là cả một chuyến đi cuối tuần cho gia đình. Từ một người chạy, phía sau đó dần hình thành cả một chuỗi tiêu dùng.

Điều tương tự đang diễn ra ở golf, pickleball, cầu lông, bơi, bóng đá phong trào, thể hình và nhiều môn thể thao khác. Phần đông những người tham gia không có ý định trở thành vận động viên chuyên nghiệp. Họ chơi để khỏe hơn, thư giãn, gặp gỡ bạn bè hoặc đơn giản là tìm một cách sống năng động. Nhưng chính họ lại là lớp khách hàng rộng nhất của kinh tế thể thao.

Đây là điểm rất đáng chú ý. Nếu chỉ nhìn vào bóng đá chuyên nghiệp hoặc những giải đấu lớn, chúng ta mới nhìn thấy phần nổi. Phía dưới là một thị trường đông đảo gồm những người tập luyện mỗi ngày, thuê sân, mua thiết bị, đăng ký khóa học, tham gia giải đấu và sử dụng các dịch vụ chăm sóc sức khỏe.

Khi người chơi được nhìn nhận như khách hàng, cách vận hành thể thao cũng thay đổi. Nhà tổ chức không chỉ cần một sân đấu tốt mà còn phải hiểu người tham gia muốn gì, sẵn sàng chi tiền cho điều gì và điều gì khiến họ quay trở lại ở mùa giải tiếp theo. Một câu lạc bộ cũng không thể chỉ dừng ở việc cho thuê sân; nếu hiểu cộng đồng của mình, câu lạc bộ có thể phát triển thêm huấn luyện, sự kiện, sản phẩm, thành viên và nhiều dịch vụ khác.

Từ nhu cầu rèn luyện và giải trí, người chơi đang trở thành lực lượng khách hàng quan trọng của thị trường thể thao.

KHI NỘI DUNG TRỞ THÀNH TÀI SẢN

Một trận đấu kết thúc sau tiếng còi, nhưng giá trị của nó không nhất thiết kết thúc cùng lúc. Trong môi trường số, một trận đấu có thể tiếp tục được khai thác qua truyền hình, nền tảng trực tuyến, video ngắn, phỏng vấn, hậu trường, dữ liệu trận đấu và câu chuyện của vận động viên.

Đó là lý do bản quyền và nội dung ngày càng quan trọng đối với thể thao hiện đại. Nhưng để bán được bản quyền, trước hết phải có một sản phẩm đủ hấp dẫn. Một giải đấu muốn có giá trị truyền thông cần chất lượng chuyên môn, lịch thi đấu ổn định, hình ảnh chuyên nghiệp, câu chuyện đủ sức thu hút công chúng và một cộng đồng khán giả rõ ràng.

Truyền thông vì vậy không nên được xem là phần việc làm sau khi giải đấu đã kết thúc. Nó phải được tính ngay từ khi xây dựng sản phẩm. Khi giải đấu tạo ra khán giả, khán giả tạo ra giá trị truyền thông; giá trị ấy thu hút doanh nghiệp, còn nguồn lực từ doanh nghiệp lại quay trở lại giúp nâng chất lượng giải đấu. Nếu vòng tròn này được duy trì qua nhiều mùa, thể thao sẽ có cơ hội giảm dần sự phụ thuộc vào những khoản tài trợ ngắn hạn.

KHI TÀI TRỢ KHÔNG CÒN CHỈ LÀ ĐẶT LOGO

Doanh nghiệp đã tham gia ngày càng sâu vào đời sống thể thao Việt Nam, từ tài trợ đội tuyển, giải đấu và vận động viên đến đầu tư cơ sở vật chất, tổ chức sự kiện và các chương trình cộng đồng. Tuy nhiên, để thị trường lớn lên, mối quan hệ ấy cần đi thêm một bước: từ tài trợ một sự kiện sang đầu tư vào một tài sản thể thao có khả năng tạo giá trị lâu dài.

Một logo trên áo đấu có thể giúp thương hiệu được nhận diện, nhưng giá trị sẽ lớn hơn nếu doanh nghiệp cùng vận động viên xây dựng nội dung, tổ chức trải nghiệm, phát triển cộng đồng hoặc tạo ra sản phẩm dành riêng cho người hâm mộ. Khi đó, thể thao không còn đơn thuần là nơi đặt quảng cáo mà trở thành một kênh tiếp cận khách hàng.

Điều doanh nghiệp cần nhìn thấy không chỉ là số người có mặt trên khán đài trong một ngày, mà là cộng đồng có thể được xây dựng trong nhiều năm. Một giải đấu chỉ tồn tại một mùa rất khó tạo ra tài sản thương hiệu; một giải đấu được tổ chức ổn định, có bản sắc và cộng đồng riêng lại có khả năng tích lũy giá trị qua từng năm.

Vì thế, bài toán của thể thao chuyên nghiệp không chỉ là tìm nhà tài trợ cho mùa giải tới, mà là tạo ra một sản phẩm đủ tốt để doanh nghiệp muốn đồng hành lâu dài.

SÂN VẬN ĐỘNG KHÔNG CHỈ SỐNG VÀO NGÀY CÓ TRẬN

Cơ sở vật chất là một trong những nguồn lực còn rất nhiều dư địa. Một sân vận động hay nhà thi đấu được đầu tư lớn nhưng chỉ hoạt động vào những ngày có trận đấu rõ ràng chưa phải là cách khai thác hiệu quả nhất.

Ở nhiều thị trường phát triển, một sân vận động có thể đồng thời là nơi diễn ra thể thao, âm nhạc, triển lãm, hội chợ, hoạt động cộng đồng và các dịch vụ giải trí. Nhà thi đấu cũng có thể phục vụ nhiều loại sự kiện thay vì chỉ dành cho một môn thể thao. Giá trị của công trình vì thế không nằm ở việc nó được xây dựng lớn hay đẹp đến đâu, mà ở khả năng tạo ra hoạt động và doanh thu trong suốt vòng đời.

Đây là hướng kinh tế thể thao Việt Nam cần quan tâm hơn trong thời gian tới. Một sân vận động chỉ đông người vài chục ngày mỗi năm rõ ràng còn bỏ lại rất nhiều giá trị. Nếu nó trở thành một điểm đến thường xuyên của người dân, doanh nghiệp và du khách, câu chuyện sẽ khác.

Khai thác hạ tầng hiệu quả không chỉ giúp giảm lãng phí mà còn mở thêm nguồn thu cho thể thao.

MỘT GIẢI ĐẤU CÓ THỂ ĐƯA KHÁCH DU LỊCH ĐẾN ĐÂU?

Du lịch thể thao đang có lợi thế đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam sở hữu nhiều điểm đến đẹp và hệ thống dịch vụ du lịch ngày càng phát triển. Một giải marathon tại thành phố biển, một giải golf, sự kiện thể thao địa hình hay giải đấu quốc tế đều có thể kéo theo những dòng khách mà một hoạt động du lịch thông thường chưa chắc tạo ra.

Người chạy cần khách sạn, phương tiện di chuyển, ăn uống và có thể dành thêm thời gian tham quan. Người thân đi cùng cũng trở thành khách du lịch. Khán giả đến xem thi đấu cũng tạo ra nhu cầu tiêu dùng. Vì thế, tác động kinh tế của một sự kiện thể thao không dừng ở khu vực tổ chức mà có thể lan sang nhiều lĩnh vực dịch vụ của địa phương.

Tuy nhiên, muốn biến thể thao thành sản phẩm du lịch, cách tổ chức phải được tính toán ngay từ đầu. Một giải đấu không thể chỉ dựng sân khấu, thi đấu rồi kết thúc. Cần có sự phối hợp giữa thể thao, du lịch, chính quyền địa phương, doanh nghiệp dịch vụ và truyền thông để tạo thành một trải nghiệm hoàn chỉnh.

Nếu làm tốt, chính một cuộc thi đấu có thể trở thành lý do khiến du khách tìm đến một địa phương.

Những giải đấu thể thao đang mở thêm một cách để các địa phương thu hút du khách và kéo dài thời gian lưu trú.

THỂ THAO PHONG TRÀO MỚI LÀ PHẦN THỊ TRƯỜNG RỘNG NHẤT

Có một điều dễ bị bỏ qua khi nói về kinh tế thể thao: phần tạo ra nhiều người tiêu dùng nhất không nhất thiết là những môn mang về nhiều huy chương nhất. Một người chạy bộ vài buổi mỗi tuần, một gia đình cho con học bơi, nhóm bạn thuê sân pickleball sau giờ làm hay một người duy trì thẻ tập hàng tháng đều đang tham gia vào nền kinh tế ấy.

Khi thu nhập và ý thức chăm sóc sức khỏe thay đổi, người dân cũng sẵn sàng trả tiền cho môi trường tập luyện tốt hơn, huấn luyện viên có chuyên môn hơn và những dịch vụ thuận tiện hơn. Từ đó xuất hiện nhu cầu về giày, quần áo, thiết bị theo dõi vận động, dinh dưỡng và chăm sóc sức khỏe.

Thể thao phong trào vì thế không phải phần phụ của kinh tế thể thao. Đây mới là lớp khách hàng rộng và ổn định nhất, nơi nhu cầu được tạo ra hàng ngày thay vì chỉ xuất hiện khi có một giải đấu lớn.

THỊ TRƯỜNG ĐÃ CÓ, NHƯNG CÁC MẢNH GHÉP CHƯA THÀNH HỆ SINH THÁI

Nhìn vào những chuyển động hiện nay, có thể thấy kinh tế thể thao Việt Nam đã có khá nhiều mảnh ghép. Vấn đề là chúng chưa phải lúc nào cũng kết nối được với nhau.

Có giải đấu tốt nhưng chưa khai thác hết giá trị bản quyền; có vận động viên giỏi nhưng chưa được xây dựng thành thương hiệu; có cơ sở vật chất hiện đại nhưng chưa sử dụng thường xuyên; có cộng đồng người chơi đông nhưng dữ liệu còn phân tán; có doanh nghiệp muốn đầu tư nhưng chưa nhìn thấy một mô hình doanh thu đủ rõ.

Đó là lý do câu chuyện dữ liệu trở nên quan trọng. Một thị trường không thể phát triển bền vững nếu không biết mình đang phục vụ bao nhiêu người, họ tiêu dùng như thế nào và giá trị nằm ở khâu nào. Báo cáo Kinh tế Thể thao Việt Nam 2026, được công bố lần đầu, vì thế có ý nghĩa không chỉ ở những con số mà còn ở việc đặt nền móng cho một cách nhìn có hệ thống hơn về thị trường.

Một nền kinh tế thể thao muốn lớn cần nhiều hơn sự yêu thích của công chúng và sự nhiệt tình của doanh nghiệp. Nó cần luật chơi rõ, dữ liệu đủ tốt, sản phẩm có chất lượng và những mô hình kinh doanh có khả năng sinh lời.

CÂU CHUYỆN KHÔNG CHỈ CÒN LÀ TÀI TRỢ

Không thể kỳ vọng doanh nghiệp đầu tư dài hạn nếu thể thao chưa tạo ra sản phẩm đủ hấp dẫn để họ nhìn thấy lợi ích. Nhưng ngược lại, cũng rất khó xây dựng những sản phẩm tốt nếu thiếu nguồn lực từ doanh nghiệp. Hai phía vì thế cần gặp nhau ở một điểm: chuyên nghiệp hóa.

Một câu lạc bộ muốn có doanh thu bền vững phải biết quản trị thương hiệu, chăm sóc người hâm mộ, bán vé, khai thác nội dung và tìm kiếm đối tác thương mại. Một giải đấu muốn có bản quyền phải có lịch thi đấu ổn định, chất lượng chuyên môn và khả năng tạo khán giả. Một vận động viên muốn trở thành tài sản thương mại cũng cần thành tích, hình ảnh và cách giao tiếp phù hợp với công chúng.

Kinh tế thể thao vì thế không thể chỉ được xây dựng bằng những mùa giải thành công. Nó cần một quá trình dài để hình thành thương hiệu, cộng đồng và niềm tin của nhà đầu tư.

THỊ TRƯỜNG LỚN ĐẾN ĐÂU SẼ PHỤ THUỘC VÀO CÁCH TỔ CHỨC

1,5–2,5 tỷ USD là một điểm xuất phát đáng chú ý, nhưng con số ấy chưa phải câu trả lời cuối cùng. Điều đáng quan tâm hơn là thị trường sẽ được tổ chức như thế nào trong những năm tới.

Nếu giải đấu vẫn vận hành theo cách cũ, tài trợ chỉ mang tính ngắn hạn, bản quyền chưa được khai thác hiệu quả và dữ liệu người dùng còn rời rạc, quy mô thị trường sẽ khó chuyển thành sức mạnh kinh tế. Ngược lại, nếu câu lạc bộ được quản trị chuyên nghiệp, giải đấu trở thành một sản phẩm có thương hiệu, vận động viên được xây dựng như tài sản truyền thông, sân vận động được khai thác nhiều hơn và thể thao kết nối chặt với du lịch, công nghệ, bán lẻ và giải trí, thị trường sẽ có thêm nhiều dư địa để tăng trưởng.

Những đánh giá được công bố sau Diễn đàn Kinh tế Thể thao Việt Nam 2026 cho thấy tiềm năng dài hạn của thị trường là rất lớn, trong đó có kịch bản quy mô hướng tới 30 tỷ USD vào năm 2040. Tuy nhiên, đây cần được hiểu là một kịch bản phát triển, phụ thuộc vào khả năng tháo gỡ các điểm nghẽn về dữ liệu, pháp lý, đầu tư, quản trị và mô hình doanh thu, chứ không phải một con số chắc chắn sẽ đạt được.

Vì thế, câu hỏi “thị trường đang lớn đến đâu?” mới chỉ là nửa đầu của câu chuyện. Nửa còn lại là Việt Nam có đủ năng lực để biến quy mô ấy thành giá trị thực hay không.

TỪ XÃ HỘI HÓA ĐẾN MỘT NỀN KINH TẾ THỂ THAO

Trong nhiều năm, xã hội hóa thể thao thường được hiểu là huy động thêm nguồn lực của doanh nghiệp và cộng đồng để giảm áp lực cho ngân sách. Cách làm ấy vẫn cần thiết, nhưng thị trường hiện nay đòi hỏi một cách tiếp cận rộng hơn.

Doanh nghiệp không chỉ là nhà tài trợ. Họ có thể là nhà đầu tư, nhà tổ chức, đơn vị truyền thông, nhà cung cấp công nghệ, chủ sở hữu câu lạc bộ hoặc đối tác phát triển hạ tầng. Vận động viên không chỉ thi đấu mà còn có thể trở thành thương hiệu. Người hâm mộ không chỉ ngồi trên khán đài mà còn là khách hàng. Còn một giải đấu không chỉ là cuộc tranh tài mà có thể trở thành một sản phẩm được thiết kế, quảng bá và bán trên thị trường.

Khi những vai trò ấy được xác lập rõ ràng, kinh tế thể thao mới có cơ hội vận hành theo đúng logic của một ngành kinh tế. Đó cũng là lý do câu chuyện thể chế, đầu tư và quản trị phải đi cùng với câu chuyện thị trường.

THỂ THAO VIỆT NAM ĐANG CÓ MỘT CƠ HỘI LỚN

Nhìn vào những gì đang diễn ra, có thể thấy thị trường thể thao Việt Nam đã vượt qua giai đoạn phải chứng minh rằng nó có tồn tại. Người tiêu dùng đã có, doanh nghiệp đã tham gia, những giải đấu thương mại đã xuất hiện và nhu cầu sử dụng dịch vụ thể thao đang tăng lên. Bài toán bây giờ là kết nối những dòng chảy ấy thành một hệ sinh thái đủ khỏe để tự tạo ra giá trị và tiếp tục nuôi dưỡng chính nền thể thao.

Cơ hội nằm ngay trong những điều tưởng như rất quen thuộc. Một giải marathon có thể trở thành sản phẩm du lịch; một câu lạc bộ có thể trở thành thương hiệu; một vận động viên có thể trở thành đại sứ; một sân vận động có thể hoạt động quanh năm; dữ liệu người hâm mộ có thể trở thành tài sản; còn một cộng đồng người chơi có thể tạo ra thị trường cho cả chuỗi sản phẩm và dịch vụ.

Nhưng thị trường sẽ không tự lớn chỉ vì ngày càng nhiều người yêu thể thao. Nó cần những người biết tổ chức, những doanh nghiệp dám đầu tư dài hạn, những giải đấu được vận hành chuyên nghiệp và một môi trường chính sách đủ rõ để nhà đầu tư nhìn thấy cơ hội.

Kinh tế thể thao Việt Nam vì thế đang đứng trước một bước chuyển đáng chú ý. Chúng ta không còn chỉ hỏi làm thế nào để có thêm huy chương, có thêm giải đấu hay có thêm người xem. Câu hỏi lớn hơn là làm thế nào để mỗi giải đấu, mỗi vận động viên, mỗi sân vận động và mỗi cộng đồng người chơi tạo ra nhiều giá trị hơn, để nguồn lực được tạo ra từ thị trường có thể quay trở lại đầu tư cho thể thao.

Đến lúc đó, thể thao sẽ không chỉ là những phút giây trên sân đấu. Nó sẽ là nơi gặp nhau của thành tích, thương hiệu, công nghệ, du lịch, truyền thông và nhu cầu sống khỏe của xã hội. Khi những dòng chảy ấy được kết nối, quy mô của thị trường không còn chỉ nằm trong một con số tính bằng tỷ USD, mà nằm ở khả năng tạo ra một hệ sinh thái kinh tế đủ mạnh để thể thao Việt Nam phát triển lâu dài.

Tuệ An