Kinh tế bạc Việt Nam: Mở hướng phát triển mới từ nguồn lực người cao tuổi

Thứ ba, 17/11/2026 - 09:17

Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số với tốc độ ngày càng rõ nét. Đây không chỉ là vấn đề đặt ra đối với hệ thống y tế, an sinh xã hội mà còn mở ra một không gian phát triển kinh tế mới – nơi người cao tuổi vừa là đối tượng cần được chăm sóc, vừa có thể tiếp tục đóng góp bằng tri thức, kinh nghiệm, sức lao động và nhu cầu tiêu dùng. Trước yêu cầu đó, Chính phủ dự kiến lựa chọn 5 địa phương làm điểm phát triển mô hình kinh tế bạc, từng bước hình thành hệ sinh thái dịch vụ và sản phẩm phù hợp với xã hội đang già hóa.

Già hóa dân số: Thách thức đi cùng cơ hội phát triển

Theo báo cáo tại Hội nghị đối thoại chính sách phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc ngày 16/11/2026, Việt Nam hiện có gần 16,5 triệu người từ 60 tuổi trở lên. Trong số đó, hơn 9 triệu người vẫn tham gia lao động, sản xuất và kinh doanh. Dự báo đến năm 2034, số người cao tuổi có thể đạt gần 21 triệu người; thời kỳ dân số vàng dự kiến kết thúc vào khoảng năm 2036.

Những con số này cho thấy cơ cấu dân số đang thay đổi nhanh chóng, đặt ra yêu cầu chuẩn bị sớm về thể chế, nguồn lực và các dịch vụ xã hội. Đáng chú ý, tuổi thọ bình quân của người Việt Nam hiện đạt khoảng 74 tuổi, nhưng số năm sống khỏe mạnh mới ở mức khoảng 65 năm. Khoảng cách này cho thấy mục tiêu phát triển không thể chỉ dừng ở kéo dài tuổi thọ, mà cần hướng tới nâng cao chất lượng sống, khả năng tự chủ và cơ hội tham gia xã hội của người cao tuổi.

Người cao tuổi không chỉ là đối tượng thụ hưởng

Kinh tế bạc không đơn thuần là thị trường dành cho người cao tuổi. Đây còn là cách tiếp cận phát triển nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của nhóm dân số này, đồng thời phát huy nguồn lực mà họ đang sở hữu.

Thực tế hơn 9 triệu người cao tuổi vẫn tham gia lao động, sản xuất, kinh doanh cho thấy kinh nghiệm và năng lực của họ tiếp tục có giá trị đối với gia đình, cộng đồng và nền kinh tế. Nếu có môi trường làm việc phù hợp, dịch vụ chăm sóc tốt và cơ hội tham gia xã hội, người cao tuổi có thể tiếp tục đóng góp thay vì bị giới hạn trong vai trò thụ hưởng chính sách an sinh.

Kinh tế bạc Việt Nam: Mở hướng phát triển mới từ nguồn lực người cao tuổi

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà phát biểu kết luận Hội nghị đối thoại chính sách phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc ngày 16/11/2026 (Chinhphu.vn/Thu Giang)

Ba trụ cột xây dựng hệ sinh thái kinh tế bạc

Tại hội nghị ngày 16/11, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh ba trụ cột trọng tâm: hoàn thiện thể chế, chính sách; huy động nguồn lực và phát triển thị trường; phát huy vai trò doanh nghiệp, tổ chức xã hội và tăng cường liên kết.

Hoàn thiện chính sách, tạo hành lang cho mô hình mới

Một nhiệm vụ quan trọng là xây dựng Đề án phát triển kinh tế bạc Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Chính phủ đồng thời chỉ đạo rà soát các quy định liên quan đến người cao tuổi, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, lao động, đầu tư, đất đai và nhà ở.

Đáng chú ý, Phó Thủ tướng giao Bộ Y tế đẩy nhanh xây dựng dự án Luật Người cao tuổi sửa đổi theo hướng toàn diện, với mục tiêu trình ban hành luật sửa đổi trong quý II/2028. Đây là định hướng công việc cần được triển khai đồng bộ để tạo cơ sở pháp lý cho các mô hình chăm sóc tích hợp, phục hồi chức năng và chăm sóc dài hạn.

Mở rộng thị trường dịch vụ và huy động nguồn lực xã hội

Các lĩnh vực được xác định có tiềm năng gồm chăm sóc sức khỏe, phục hồi chức năng, nhà ở thân thiện, chăm sóc dài hạn, văn hóa, du lịch và công nghệ hỗ trợ người cao tuổi.

Trong định hướng này, Nhà nước giữ vai trò bảo đảm an sinh thiết yếu, đầu tư hạ tầng nền tảng và tạo cơ chế khuyến khích; khu vực tư nhân, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội được khuyến khích tham gia phát triển sản phẩm, dịch vụ. Sự phối hợp giữa bệnh viện, trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp, gia đình và cộng đồng sẽ góp phần hình thành mạng lưới chăm sóc liên tục, thay vì các dịch vụ rời rạc.

Năm địa phương được chọn thí điểm phát triển kinh tế bạc

Điểm đáng chú ý trong kết luận hội nghị là Chính phủ sẽ lựa chọn Hà Nội, Thái Nguyên, Đà Nẵng, Thành phố Hồ Chí Minh và An Giang làm địa bàn thí điểm. Các địa phương được định hướng xây dựng mô hình phù hợp với đặc thù vùng miền, đô thị và nông thôn.

Quá trình thí điểm dự kiến kéo dài trong vòng 2 năm, tập trung đánh giá, tổng kết, hoàn thiện chính sách và lựa chọn những mô hình có hiệu quả để nhân rộng. Đây là bước chuyển quan trọng từ định hướng chính sách sang tổ chức thực hiện tại địa phương.

Cùng với đó, các bộ, ngành được giao nhiệm vụ cụ thể: Bộ Tài chính nghiên cứu cơ chế tài chính, thuế, đầu tư và hợp tác công tư; Bộ Xây dựng hoàn thiện tiêu chuẩn nhà ở, công trình thân thiện với người cao tuổi; Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phát triển sản phẩm văn hóa, thể thao, du lịch phù hợp; Bộ Khoa học và Công nghệ thúc đẩy ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số hỗ trợ người cao tuổi.

Đáng chú ý, Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành và địa phương đưa nhiệm vụ phát triển kinh tế bạc vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027 và những năm tiếp theo.

Từ chủ trương đến chất lượng sống của người cao tuổi

Một trong những vấn đề cần sớm giải quyết là tình trạng thiếu điều dưỡng viên và nhân lực chuyên môn phục vụ chăm sóc người cao tuổi. Bên cạnh nguồn nhân lực, chất lượng dịch vụ, khả năng tiếp cận và sự liên thông giữa các cơ sở chăm sóc cũng là những yếu tố quyết định hiệu quả của hệ sinh thái này.

Kinh tế bạc chỉ có thể phát triển bền vững khi người cao tuổi được bảo đảm điều kiện sống an toàn, được tiếp cận dịch vụ phù hợp và có cơ hội tiếp tục đóng góp cho xã hội. Thành công của 5 địa phương thí điểm vì thế không chỉ được nhìn nhận qua số lượng mô hình hay quy mô đầu tư, mà còn cần được đánh giá bằng chất lượng dịch vụ, khả năng tiếp cận và những thay đổi thực chất trong đời sống người dân.

Già hóa dân số là xu thế không thể đảo ngược. Nhưng nếu được chuẩn bị bằng tầm nhìn dài hạn, chính sách đồng bộ và sự tham gia của toàn xã hội, đây có thể trở thành động lực hình thành những thị trường mới, đồng thời mở rộng cơ hội để người cao tuổi sống khỏe mạnh, chủ động và tiếp tục phát huy giá trị của mình. Phát triển kinh tế bạc, suy cho cùng, không chỉ là bài toán kinh tế mà còn là thước đo về chất lượng phát triển và trách nhiệm xã hội.

Thể thao và Cuộc sống

Trạng Nguyên tuổi 13 năm 2025

Nghị quyết của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam: Để văn hóa thực sự trở thành nguồn lực nội sinh cho tăng trưởng bền vững

Nghị quyết của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam được thông qua với sự đồng thuận cao, tạo khuôn khổ pháp...
×