Hội nghị Quan chức cấp cao ASEAN + Trung Quốc về Thể thao lần thứ 5 diễn ra ngày 22/10/2026 tại Siem Reap, Campuchia, tập trung vào những lĩnh vực có ý nghĩa lâu dài đối với sự phát triển thể thao khu vực. Bảo tồn các môn thể thao truyền thống, mở rộng không gian vận động cộng đồng và thúc đẩy nghiên cứu khoa học thể thao là những hướng hợp tác nổi bật, góp phần cụ thể hóa quan hệ đối tác ASEAN – Trung Quốc trong giai đoạn 2026-2030.
SOMS+China lần thứ 5: Định hình những ưu tiên hợp tác thể thao mới
Trong khuôn khổ chuỗi hội nghị thể thao cấp cao ASEAN diễn ra tại Siem Reap, Campuchia, Hội nghị Quan chức cấp cao ASEAN + Trung Quốc về Thể thao lần thứ 5 (5th SOMS+China) được tổ chức dưới sự đồng chủ trì của đại diện Campuchia và Trung Quốc. Cuộc họp là một phần trong tiến trình hợp tác thể thao giữa ASEAN và đối tác Trung Quốc, đồng thời chuẩn bị nội dung trình Hội nghị Bộ trưởng Thể thao ASEAN + Trung Quốc lần thứ 3.
Chuỗi hội nghị tại Campuchia diễn ra từ ngày 20 đến 22/10/2026, tập trung vào việc rà soát tiến trình hợp tác và định hướng công tác thể thao ASEAN cho giai đoạn tiếp theo.
Tại phiên họp ngày 22/10, các đại biểu xem xét chương trình nghị sự, cập nhật những quyết định liên quan được đưa ra sau Hội nghị SOMS+China lần thứ 4 tại Hà Nội ngày 15/10/2025, đồng thời trao đổi về tiến độ của các dự án hợp tác đang triển khai.
Điểm đáng chú ý là các nội dung thảo luận không chỉ xoay quanh giao lưu thể thao hay tổ chức sự kiện. Nhiều chương trình hướng tới những vấn đề gần gũi với đời sống: làm thế nào để các môn thể thao truyền thống tiếp tục được gìn giữ, người dân có thêm cơ hội vận động thường xuyên và nghiên cứu khoa học góp phần nâng cao sức khỏe cộng đồng.
Đó cũng là hướng tiếp cận phù hợp với tinh thần của Kế hoạch hành động ASEAN – Trung Quốc giai đoạn 2026-2030. Trong lĩnh vực thể thao, văn kiện đặt trọng tâm vào mở rộng giao lưu thông qua cơ chế hợp tác ASEAN + Trung Quốc, bao gồm các môn thể thao và trò chơi truyền thống; thúc đẩy hợp tác ở cấp địa phương; tăng cường năng lực vận động viên thông qua trao đổi giữa huấn luyện viên, chuyên gia y học thể thao và khoa học thể thao; đồng thời hỗ trợ lẫn nhau trong tổ chức sự kiện thể thao.
Chuỗi hội nghị thể thao cấp cao tại Siem Reap tạo diễn đàn để ASEAN và các đối tác trao đổi định hướng hợp tác giai đoạn 2026-2030.
Bảo tồn di sản thể thao truyền thống: Giữ gìn bản sắc trong giao lưu khu vực
Kết nối các môn thể thao và trò chơi dân gian. Một trong những nội dung trọng tâm của hội nghị là dự án trao đổi, phục hồi các môn thể thao và trò chơi truyền thống ASEAN – Trung Quốc dưới hình thức di sản văn hóa phi vật thể. Ban Thư ký ASEAN cùng đại diện Indonesia và Campuchia cập nhật tình hình đề xuất, tạo cơ sở để các quốc gia tiếp tục trao đổi về những bước triển khai tiếp theo.
Thể thao truyền thống không chỉ là hoạt động giải trí hay hình thức vận động. Trong nhiều cộng đồng, các trò chơi dân gian gắn với lễ hội, sinh hoạt làng xã, tập quán địa phương và cách các thế hệ truyền lại kinh nghiệm sống. Khi được bảo tồn đúng cách, chúng có thể trở thành cầu nối giữa văn hóa và thể thao, giúp người trẻ hiểu thêm về di sản của chính mình cũng như của các quốc gia láng giềng.
Tuy nhiên, việc phục hồi các trò chơi truyền thống không đơn thuần là tổ chức biểu diễn hoặc tái hiện một hoạt động trong lễ hội. Quá trình này đòi hỏi nghiên cứu tư liệu, ghi nhận cách chơi, tìm hiểu bối cảnh văn hóa và khuyến khích cộng đồng sở hữu di sản tham gia. Những yếu tố đó giúp việc bảo tồn tránh trở thành hoạt động mang tính hình thức.
Giao lưu thể thao gắn với hiểu biết văn hóa. Hợp tác giữa các quốc gia ASEAN và Trung Quốc có thể tạo điều kiện để những môn thể thao truyền thống được giới thiệu trong các chương trình giao lưu, hoạt động giáo dục và sự kiện cộng đồng. Qua đó, người tham gia không chỉ tiếp xúc với luật chơi mà còn hiểu được ý nghĩa văn hóa và lịch sử phía sau mỗi hoạt động.
Dù vậy, kết quả cụ thể của dự án còn phụ thuộc vào kế hoạch thực hiện, nguồn lực và sự phối hợp giữa các bên. Hội nghị lần này tập trung cập nhật đề xuất và thảo luận bước tiếp theo; vì thế, cần phân biệt rõ định hướng hợp tác với những hoạt động đã được triển khai trên thực tế.
ASEAN Sports Zones: Đưa thể thao đến gần đời sống người dân
Đánh giá hiệu quả trước khi mở rộng giai đoạn tiếp theo. Bên cạnh di sản thể thao, Hội nghị SOMS+China lần thứ 5 dành thời lượng đáng kể cho chương trình Khu vực Thể thao ASEAN (ASEAN Sports Zones). Ban Thư ký ASEAN cập nhật tiến độ giai đoạn II, trong khi đại diện Brunei Darussalam, Lào, Myanmar và Thái Lan đóng góp ý kiến dựa trên kinh nghiệm thực hiện tại địa phương.
Mục tiêu của những không gian thể thao cộng đồng là tạo điều kiện để người dân tiếp cận hoạt động vận động trong môi trường gần gũi với nơi sinh sống. Khi được quy hoạch và quản lý phù hợp, các không gian này có thể hỗ trợ việc hình thành thói quen vận động, tăng cơ hội giao lưu giữa các nhóm dân cư và mở rộng sự tham gia của người trẻ.
Dẫu vậy, xây dựng cơ sở vật chất mới chỉ là bước đầu. Hiệu quả của một không gian thể thao còn phụ thuộc vào khả năng tiếp cận, lịch hoạt động, chất lượng quản lý, mức độ an toàn và việc duy trì các chương trình phù hợp với nhu cầu của cộng đồng.
Bởi vậy, việc ASEAN và Trung Quốc trao đổi về cơ chế giám sát, báo cáo và khả năng đánh giá tổng thể giai đoạn I, II trước khi xây dựng đề xuất giai đoạn III có ý nghĩa quan trọng. Đánh giá không chỉ giúp xác định những nội dung đã hoàn thành, mà còn có thể làm rõ những mô hình cần điều chỉnh để đáp ứng tốt hơn nhu cầu thực tế.
Từ không gian tập luyện đến thói quen vận động lâu dài. Thể thao cộng đồng chỉ thực sự phát huy giá trị khi người dân có thể tham gia thường xuyên, thay vì chỉ sử dụng cơ sở vật chất trong những dịp phát động phong trào. Điều này đòi hỏi sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, chính quyền địa phương, tổ chức thể thao và cộng đồng dân cư.
Những bài học kinh nghiệm giữa các quốc gia có thể giúp nhận diện cách tổ chức hoạt động phù hợp với từng nhóm tuổi, điều kiện địa lý và nguồn lực địa phương. Tuy nhiên, mỗi mô hình cần được điều chỉnh theo hoàn cảnh cụ thể, thay vì áp dụng đồng loạt mà thiếu đánh giá.
Trong bối cảnh nhiều quốc gia quan tâm hơn đến sức khỏe cộng đồng, việc phát triển các không gian thể thao dễ tiếp cận cũng mở ra cơ hội kết nối mục tiêu thể thao với giáo dục thể chất và lối sống năng động.
Khoa học thể thao và y học thể thao: Hướng đến lợi ích thiết thực
Tăng cường nghiên cứu và chia sẻ chuyên môn. Một trụ cột khác được đề cập tại hội nghị là Dự án “Nâng cao thể chất và thúc đẩy sức khỏe: Sáng kiến nghiên cứu hợp tác Trung Quốc – ASEAN”. Đại diện Trung Quốc cập nhật tình hình triển khai dự án thuộc Quỹ Hợp tác ASEAN – Trung Quốc (ACCF), do Viện Khoa học Thể thao Trung Quốc (CISS) đảm nhiệm.
Việc đưa khoa học thể thao và y học thể thao vào chương trình hợp tác cho thấy phạm vi trao đổi ngày càng hướng tới các vấn đề chuyên môn cụ thể. Nếu được triển khai hiệu quả, hợp tác nghiên cứu có thể hỗ trợ chia sẻ phương pháp đánh giá thể lực, kiến thức về vận động an toàn, kinh nghiệm chăm sóc sức khỏe và những cách tiếp cận dựa trên bằng chứng khoa học.
Đối với thể thao thành tích cao, khoa học thể thao có vai trò trong việc xây dựng chương trình huấn luyện, theo dõi tải lượng vận động, phòng ngừa chấn thương và hỗ trợ quá trình phục hồi. Với thể thao cộng đồng, nghiên cứu có thể giúp thiết kế hoạt động phù hợp với thể trạng, độ tuổi và điều kiện sức khỏe của người tham gia.
Tuy nhiên, tác động thực tế của dự án cần được đánh giá trên cơ sở kết quả nghiên cứu, sản phẩm chuyên môn và mức độ ứng dụng. Tại thời điểm hội nghị, thông tin được nêu tập trung vào tình hình triển khai sáng kiến; chưa có đủ căn cứ để khẳng định những kết quả sức khỏe cụ thể đã đạt được trên toàn khu vực.
Chia sẻ tri thức để nâng cao chất lượng phát triển thể thao. Sự khác biệt về điều kiện cơ sở vật chất, nhân lực và năng lực nghiên cứu giữa các quốc gia khiến việc trao đổi chuyên môn có ý nghĩa đáng kể. Thông qua các chương trình hợp tác, các bên có thể chia sẻ kinh nghiệm, thúc đẩy kết nối chuyên gia và tìm kiếm phương pháp phù hợp với nhu cầu từng nước.
Để tạo ra giá trị bền vững, hợp tác khoa học cần gắn với nhu cầu thực tiễn, cơ chế chia sẻ dữ liệu phù hợp và khả năng chuyển giao kiến thức cho đội ngũ chuyên môn tại địa phương. Khi kết quả nghiên cứu có thể được ứng dụng trong huấn luyện và hoạt động vận động thường ngày, khoa học thể thao mới thực sự trở thành một phần hữu ích của hệ sinh thái thể thao.
Kế hoạch thể thao ASEAN 2026-2030: Chuyển định hướng thành chương trình hành động
Rà soát giai đoạn 2021-2025, chuẩn bị cho chặng đường mới. Tại hội nghị, Ban Thư ký ASEAN trình bày kết quả đánh giá cuối kỳ Kế hoạch Công tác ASEAN về Thể thao giai đoạn 2021-2025, cùng hệ thống Chỉ số Hiệu suất Chính (KPI) thuộc Khung kết quả Kế hoạch Chiến lược Cộng đồng Văn hóa – Xã hội ASEAN (ASCC).
Việc đánh giá giai đoạn trước có ý nghĩa trong quá trình xác định những nội dung cần tiếp tục, những điểm cần cải thiện và cách đo lường kết quả trong giai đoạn tiếp theo. Một kế hoạch hợp tác chỉ có thể phát huy hiệu quả khi các mục tiêu được gắn với trách nhiệm thực hiện, nguồn lực và cơ chế theo dõi rõ ràng.
Phía Trung Quốc cũng giới thiệu các lĩnh vực ưu tiên và tiềm năng hợp tác theo Kế hoạch hành động ASEAN – Trung Quốc giai đoạn 2026-2030. Các đại biểu trao đổi về nhóm ưu tiên chung và định hướng xây dựng những chương trình hợp tác cụ thể trong giai đoạn 2027-2030.
Theo Kế hoạch hành động ASEAN – Trung Quốc 2026-2030, thể thao là một trong những lĩnh vực được xác định trong hợp tác song phương và khu vực. Các nội dung bao gồm giao lưu thể thao, thể thao truyền thống, hợp tác địa phương, trao đổi chuyên gia và hỗ trợ tổ chức sự kiện.
Từ khuôn khổ hợp tác đến kết quả có thể đo lường
Giai đoạn 2026-2030 đặt ra yêu cầu chuyển các định hướng chung thành hoạt động có mục tiêu, tiến độ và tiêu chí đánh giá cụ thể. Với các dự án về thể thao cộng đồng, điều đó có thể liên quan đến khả năng tiếp cận và duy trì hoạt động. Với chương trình bảo tồn di sản, yếu tố quan trọng là mức độ tham gia của cộng đồng và khả năng truyền lại giá trị cho thế hệ sau. Còn đối với nghiên cứu khoa học, cần chú trọng chất lượng chuyên môn và khả năng ứng dụng.
Đây là những hướng đánh giá có thể tham khảo khi xây dựng chương trình; không đồng nghĩa các chỉ tiêu này đã được hội nghị chính thức thông qua. Việc xác định KPI và phương thức giám sát cụ thể cần căn cứ vào văn kiện và kế hoạch triển khai được các bên thống nhất.
Một cơ chế hợp tác hiệu quả cũng cần bảo đảm sự tham gia thực chất của các quốc gia thành viên, đồng thời tính đến điều kiện và ưu tiên riêng của từng nước. Khi mục tiêu khu vực được kết nối với nhu cầu địa phương, các chương trình hợp tác mới có cơ hội tạo ra tác động dài hạn.
ASEAN – Trung Quốc: Hợp tác thể thao hướng tới phát triển bền vững
Trước khi kết thúc phiên họp, Campuchia thông báo dự kiến thời gian và địa điểm tổ chức Hội nghị Quan chức cấp cao ASEAN + Trung Quốc về Thể thao lần thứ 6 vào năm 2027. Các đại biểu xem xét, thông qua báo cáo của hai đồng chủ trì trình Hội nghị Bộ trưởng Thể thao ASEAN + Trung Quốc lần thứ 3, đồng thời thông qua biên bản tóm tắt của kỳ họp.
Những nội dung được trao đổi tại Siem Reap cho thấy hợp tác thể thao đang được tiếp cận trên nhiều phương diện: từ gìn giữ di sản văn hóa đến phát triển không gian vận động, từ trao đổi chuyên môn đến nghiên cứu khoa học. Đây là những lĩnh vực có khả năng kết nối lợi ích của cơ quan quản lý, giới chuyên môn và người dân.
Dẫu vậy, ý nghĩa của hội nghị sẽ được thể hiện rõ hơn qua quá trình triển khai sau cuộc họp. Các dự án cần có lộ trình, nguồn lực và cơ chế đánh giá phù hợp; những định hướng chung cần được chuyển thành hoạt động cụ thể, có khả năng đáp ứng nhu cầu của từng cộng đồng.
Hướng tới năm 2030, hợp tác thể thao ASEAN – Trung Quốc có cơ hội đóng góp vào một mục tiêu rộng lớn hơn thành tích thi đấu: tạo điều kiện để người dân vận động thường xuyên, giúp các giá trị văn hóa được tiếp nối và nâng cao năng lực chuyên môn bằng tri thức khoa học. Khi những chương trình đó đem lại lợi ích thiết thực cho cộng đồng, thể thao sẽ trở thành một cầu nối bền vững giữa các quốc gia trong khu vực.
Thể thao và Cuộc sống
.gif)
.gif)
.gif)
