Thể thao ngày nay không chỉ được đo bằng thành tích trên sân đấu, mà còn bằng khả năng kết nối cộng đồng, mở rộng cơ hội tham gia và đóng góp cho sự phát triển xã hội. Tại Siem Reap, Campuchia, ngày 21/10/2026, Hội nghị quan chức cấp cao ASEAN – Nhật Bản về thể thao lần thứ 9 (SOMS+Japan) đã tập trung rà soát các chương trình hợp tác hiện có, xác định những ưu tiên mới và định hướng triển khai trong giai đoạn 2026-2030. Những nội dung được thảo luận cho thấy quan hệ đối tác này đang hướng tới một cách tiếp cận toàn diện hơn, kết hợp giáo dục, bình đẳng, thể thao hòa nhập và nâng cao năng lực quản trị.
Hợp tác thể thao ASEAN – Nhật Bản: Từ cam kết đến hành động
Hội nghị SOMS+Japan lần thứ 9 diễn ra trong khuôn khổ chuỗi hội nghị quan chức cấp cao về thể thao của ASEAN tại Siem Reap. Đại diện Campuchia và Nhật Bản đồng chủ trì cuộc họp, cùng các đại biểu xem xét tiến độ thực hiện những sáng kiến hợp tác và thảo luận định hướng cho giai đoạn tiếp theo.
Ban Thư ký ASEAN đã báo cáo tổng hợp kết quả từ các cuộc họp liên quan kể từ kỳ SOMS+Japan lần thứ 8 tổ chức tại Hà Nội vào tháng 10/2025. Phía Nhật Bản cũng cập nhật tiến độ các chương trình, chia sẻ kết quả và kinh nghiệm thực hiện những sáng kiến đang triển khai.
Trọng tâm của quá trình này là kết nối các hoạt động cụ thể với Kế hoạch công tác ASEAN về Thể thao giai đoạn 2026-2030, đồng thời tiếp tục thực hiện những định hướng đã được thống nhất trong Tuyên bố Chiang Mai.
Được thông qua ngày 1/9/2023 tại Thái Lan, Tuyên bố Chiang Mai về tăng cường hợp tác thể thao ASEAN – Nhật Bản hướng tới năm 2030 đặt nền tảng cho việc mở rộng hợp tác trong nhiều lĩnh vực, từ giáo dục thể chất, thể thao nữ, thể thao người khuyết tật và phòng chống doping đến quản trị thể thao, phát triển huấn luyện viên và thúc đẩy các mục tiêu phát triển bền vững thông qua thể thao.
Điểm đáng chú ý tại cuộc họp năm nay là yêu cầu đánh giá những gì đã làm được, xác định các ưu tiên phù hợp với nhu cầu của từng quốc gia thành viên và xây dựng lộ trình triển khai trong những năm tiếp theo. Hợp tác vì thế không chỉ dừng ở việc duy trì các chương trình hiện hữu, mà còn hướng đến khả năng tạo ra kết quả rõ ràng hơn trong thực tiễn.
Toàn cảnh Hội nghị SOMS+Japan lần thứ 9, với sự tham dự của đại diện các nước ASEAN và Nhật Bản.
Năm hướng hợp tác gắn với những nhu cầu thiết thực
Tại hội nghị, các đơn vị chuyên trách của Nhật Bản lần lượt cập nhật tiến độ những chương trình hợp tác trọng điểm. Các nội dung được đề cập phản ánh cách tiếp cận đa chiều, trong đó phát triển thể thao cần đi cùng giáo dục, cơ hội bình đẳng, tính liêm chính và năng lực tổ chức.
Thúc đẩy bình đẳng giới trong thể thao. Đại học Seijo báo cáo tiến độ dự án về bình đẳng giới trong thể thao. Đây là hướng hợp tác có ý nghĩa trong việc mở rộng cơ hội tham gia, phát triển và đảm nhận vai trò lãnh đạo của phụ nữ trong môi trường thể thao.
Bình đẳng giới không chỉ thể hiện ở số lượng vận động viên nữ tham gia thi đấu. Vấn đề còn liên quan đến cơ hội tiếp cận cơ sở tập luyện, điều kiện phát triển chuyên môn, sự hiện diện trong công tác quản lý và khả năng tham gia vào quá trình ra quyết định.
Việc duy trì các chương trình hợp tác trong lĩnh vực này tạo điều kiện để các quốc gia chia sẻ kinh nghiệm, nhận diện những rào cản và tìm kiếm giải pháp phù hợp với bối cảnh của mình.
Nâng cao chất lượng giáo dục thể chất và mở rộng thể thao hòa nhập
Trong lĩnh vực giáo dục, Đại học Khoa học Thể thao Nippon cập nhật các chương trình đào tạo giáo viên giáo dục thể chất và phát triển thể thao cho người khuyết tật.
Giáo viên giáo dục thể chất có vai trò quan trọng trong việc hình thành thói quen vận động từ trường học. Chất lượng giảng dạy, khả năng tổ chức hoạt động phù hợp và việc tạo ra môi trường an toàn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm vận động của học sinh.
Song song với đó, phát triển thể thao cho người khuyết tật đặt ra yêu cầu về phương pháp huấn luyện, điều kiện tiếp cận cơ sở vật chất và khả năng thiết kế hoạt động phù hợp với từng nhóm đối tượng. Đây không chỉ là câu chuyện của thể thao thành tích cao, mà còn liên quan đến quyền tham gia hoạt động thể chất và cơ hội hòa nhập trong đời sống cộng đồng.
Việc kết nối đào tạo giáo viên với phát triển thể thao người khuyết tật cho thấy hợp tác khu vực hướng đến cả nền tảng giáo dục lẫn cơ hội tham gia thể thao rộng rãi hơn.
Bảo vệ tính liêm chính và thúc đẩy thể thao sạch
Một nội dung quan trọng khác là công tác phòng, chống doping. Hiệp hội Phòng chống Doping Nhật Bản (JADA) chia sẻ tiến độ thực hiện bản ghi nhớ hợp tác với Tổ chức Phòng chống Doping khu vực Đông Nam Á (SEARADO) thông qua dự án thể thao sạch.
Trong thể thao hiện đại, phòng chống doping không chỉ là hoạt động kiểm tra và xử lý vi phạm. Công tác này còn bao gồm giáo dục vận động viên, nâng cao nhận thức của huấn luyện viên và đội ngũ hỗ trợ, cũng như xây dựng văn hóa tôn trọng quy tắc thi đấu.
Một hệ thống thể thao có tính liêm chính cần sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, tổ chức chuyên môn và người trực tiếp tham gia thi đấu. Bởi vậy, trao đổi kinh nghiệm và nâng cao năng lực giữa Nhật Bản với các quốc gia Đông Nam Á có ý nghĩa trong việc hỗ trợ thực hiện các nguyên tắc thể thao sạch.
Phát triển năng lực quản lý và đội ngũ huấn luyện viên
Chương trình Sport for Tomorrow (SFT) tiếp tục được đề cập với các hoạt động liên quan đến phát triển chính sách và nâng cao năng lực huấn luyện viên tại Đông Nam Á.
Huấn luyện viên là lực lượng trực tiếp chuyển hóa định hướng phát triển thành hoạt động chuyên môn. Năng lực của họ ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo, khả năng phát hiện và bồi dưỡng tài năng, công tác bảo vệ vận động viên cũng như hiệu quả tổ chức tập luyện.
Tuy nhiên, phát triển thể thao không thể chỉ dựa vào chuyên môn trên sân tập. Năng lực xây dựng chính sách, tổ chức hệ thống, quản lý nguồn lực và chia sẻ tri thức cũng là những yếu tố quan trọng để các chương trình có thể duy trì lâu dài.
Thông qua các sáng kiến hợp tác, những kinh nghiệm và phương pháp phù hợp có thể được trao đổi giữa các quốc gia, tạo cơ sở để từng bên lựa chọn giải pháp theo điều kiện và nhu cầu thực tế.
Gắn bóng đá với các mục tiêu phát triển bền vững
Hội nghị cũng thảo luận những bước tiếp theo của sáng kiến ASEAN Football4SDGs, sử dụng bóng đá làm phương tiện thúc đẩy các Mục tiêu Phát triển bền vững.
Sức lan tỏa của bóng đá tạo ra khả năng kết nối nhiều nhóm xã hội, đặc biệt là thanh thiếu niên. Khi được tổ chức gắn với những mục tiêu cụ thể, hoạt động bóng đá có thể hỗ trợ giáo dục, tăng cường sự tham gia của cộng đồng và truyền tải các thông điệp xã hội.
Để những sáng kiến như vậy tạo ra giá trị lâu dài, điều quan trọng là phải xác định rõ mục tiêu, đối tượng hưởng lợi và phương thức đánh giá kết quả. Đây cũng là yêu cầu chung đối với các chương trình hợp tác thể thao: hoạt động cần gắn với nhu cầu thực tế và có khả năng duy trì sau khi giai đoạn triển khai ban đầu kết thúc.
Kế hoạch thể thao ASEAN 2026-2030: Hướng tới hiệu quả và tính bền vững
Bên cạnh việc rà soát từng chương trình, Ban Thư ký ASEAN trình bày kết quả đánh giá cuối kỳ Kế hoạch công tác ASEAN về Thể thao giai đoạn 2021-2025 cùng hệ thống chỉ số hiệu quả hoạt động chính (KPI) thuộc Khung kết quả Cộng đồng Văn hóa – Xã hội ASEAN (ASCC).
Đánh giá cuối kỳ có vai trò quan trọng trong việc xác định mức độ hoàn thành các mục tiêu đã đề ra, nhận diện những nội dung cần điều chỉnh và tạo cơ sở xây dựng kế hoạch mới. Việc sử dụng các chỉ số hiệu quả cũng giúp định hướng theo dõi kết quả thay vì chỉ tập trung vào số lượng hoạt động được tổ chức, các cuộc họp trong giai đoạn này tập trung vào quá trình chuyển tiếp sang Kế hoạch công tác ASEAN về Thể thao 2026-2030, đồng thời xem xét các sáng kiến về huấn luyện, khoa học thể thao, y học thể thao và đổi mới sáng tạo.
Tại SOMS+Japan lần thứ 9, phía Nhật Bản làm rõ mối liên hệ giữa những dự án đang triển khai, các sáng kiến có tiềm năng mở rộng và những ưu tiên trong giai đoạn mới. Các đại biểu trao đổi về các lĩnh vực cần tập trung, hướng tới xây dựng lộ trình cho giai đoạn 2027-2030.
Những định hướng này đặt ra yêu cầu phối hợp chặt chẽ hơn giữa chính sách và thực thi. Một chương trình đào tạo chỉ phát huy tác dụng khi kiến thức được chuyển hóa thành năng lực thực tế; một sáng kiến thể thao hòa nhập chỉ tạo ra thay đổi bền vững khi người tham gia có điều kiện tiếp cận thường xuyên; còn các hoạt động thể thao vì cộng đồng cần được đánh giá bằng kết quả cụ thể đối với nhóm thụ hưởng.
Ở góc độ đó, hiệu quả hợp tác không chỉ nằm ở số lượng dự án hoặc cuộc họp, mà còn ở khả năng tạo dựng năng lực lâu dài, chia sẻ tri thức và giúp các quốc gia thành viên chủ động hơn trong phát triển hệ thống thể thao của mình.
Hội nghị kết thúc với việc Campuchia thông tin về kế hoạch dự kiến tổ chức Hội nghị Cấp cao ASEAN – Nhật Bản lần thứ 10 vào năm 2027. Các nội dung liên quan tiếp tục được đưa vào quy trình xem xét và báo cáo theo cơ chế hợp tác giữa hai bên.
Chặng đường đến năm 2030 vì thế không chỉ là một mốc thời gian trong kế hoạch khu vực. Đó còn là phép thử đối với khả năng biến những cam kết chung thành chương trình thiết thực, có thể đo lường và mang lại lợi ích cho người dân.
Từ bình đẳng giới, giáo dục thể chất đến thể thao người khuyết tật, phòng chống doping và phát triển huấn luyện viên, hợp tác ASEAN – Nhật Bản đang mở rộng phạm vi đóng góp của thể thao đối với xã hội. Giá trị cuối cùng của mối quan hệ đối tác này sẽ được thể hiện qua cơ hội vận động bình đẳng hơn, môi trường thi đấu minh bạch hơn và một hệ thống thể thao có năng lực phát triển bền vững trong những năm tới.
Thể thao và Cuộc sống
.gif)
.gif)
.gif)
