Tháng 11/2026, khu phố cổ Hà Nội trở thành điểm hẹn của nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật và trải nghiệm di sản. Tại 10 không gian quen thuộc thuộc phường Hoàn Kiếm, người dân và du khách có cơ hội khám phá nghệ thuật Tuồng, tìm hiểu các nghề thủ công truyền thống, thưởng trà, tiếp cận nghệ thuật sơn mài và gặp gỡ những người đang gìn giữ tinh hoa nghề Việt. Không chỉ hướng tới Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam 23/11 và Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11, chuỗi hoạt động còn mở ra cách tiếp cận gần gũi hơn với di sản: để công chúng không chỉ ngắm nhìn mà còn được lắng nghe, chạm vào và trực tiếp trải nghiệm.
10 không gian di sản, 10 câu chuyện văn hóa giữa lòng Hà Nội
Phố cổ Hà Nội không chỉ được nhận diện qua những tuyến phố buôn bán lâu đời, những mái nhà cũ hay nhịp sống đô thị đặc trưng. Ẩn sau từng con phố còn là ký ức về nghề nghiệp, sinh hoạt cộng đồng, tín ngưỡng và những lớp văn hóa được bồi đắp qua nhiều thế hệ.
Trong tháng 11/2026, các không gian di sản trên địa bàn phường Hoàn Kiếm sẽ trở thành nơi kể lại những câu chuyện ấy bằng nhiều hình thức: trưng bày chuyên đề, trình diễn nghệ thuật, giao lưu với nghệ nhân, giới thiệu kỹ thuật thủ công và tổ chức workshop dành cho công chúng.
Chuỗi hoạt động được tổ chức nhân kỷ niệm 21 năm Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam (23/11/2005 – 23/11/2026), chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 và hưởng ứng Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026.
Theo Quyết định 1111/QĐ-TTg ngày 19/6/2026 của Thủ tướng Chính phủ, Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 được xác định trong kế hoạch tổ chức giai đoạn 2026–2030. Một trong những định hướng quan trọng là gắn kết hoạt động văn hóa với bảo tồn di sản, phát triển du lịch trải nghiệm tại không gian di sản và làng nghề, đồng thời tạo điều kiện để nghệ nhân, người thực hành văn hóa và cộng đồng tham gia trực tiếp.
Đặt trong tinh thần đó, việc đưa nhiều hoạt động đến các di tích, đình tổ nghề và trung tâm văn hóa tại phố cổ có ý nghĩa vượt ra ngoài một chương trình kỷ niệm. Đây còn là cơ hội để những giá trị vốn gắn với đời sống cộng đồng được giới thiệu bằng ngôn ngữ phù hợp hơn với công chúng hôm nay.
Những không gian di sản giữa lòng phố cổ Hà Nội mở ra hành trình khám phá văn hóa truyền thống.
Từ thú chơi tao nhã của người Hà Nội đến nghệ thuật Tuồng
Tại Ngôi nhà Di sản – 87 Mã Mây, trưng bày “Nốt nhạc thanh trong lòng phố thị” diễn ra từ ngày 10/11 đến 30/11. Không gian giới thiệu những thú chơi thanh nhã từng gắn với nếp sống của người Hà Nội xưa, trong đó có nghệ thuật chơi chim với lồng cu gáy quả đào, nghệ thuật bonsai, văn hóa thưởng trà cùng các bộ ấm chén, trà cụ gốm thuần Việt.
Điểm đáng chú ý của trưng bày không chỉ nằm ở những hiện vật được giới thiệu, mà còn ở câu chuyện về một lối sống coi trọng sự tinh tế, kiên nhẫn và khả năng thưởng thức vẻ đẹp trong những điều bình dị. Một chiếc lồng chim được làm công phu, một dáng bonsai được chăm chút qua nhiều năm hay một bộ trà cụ mang dấu ấn thủ công đều phản ánh quan niệm thẩm mỹ của người chơi.
Bên cạnh hoạt động tham quan, chương trình còn có giao lưu về thú chơi lồng cu gáy, tạo điều kiện để người am hiểu chia sẻ kinh nghiệm và giúp công chúng hiểu hơn về một nét sinh hoạt văn hóa từng hiện diện trong đời sống đô thị Hà Nội.
Trong khi đó, tại Trung tâm Giao lưu Văn hóa Phố cổ Hà Nội – 50 Đào Duy Từ, chương trình “Chuyện Tuồng xưa, Chuyện Tuồng nay – Phía sau vàng son, tương lai nào cho Tuồng?” dự kiến khai mạc lúc 15 giờ ngày 3/11.
Nghệ thuật Tuồng được giới thiệu qua nhiều lớp nội dung, từ lịch sử hình thành, phục trang, đạo cụ, hóa trang đến âm nhạc và kỹ thuật diễn xuất. Công chúng có cơ hội tiếp cận những yếu tố tạo nên ngôn ngữ sân khấu đặc trưng của loại hình nghệ thuật truyền thống này, thay vì chỉ quan sát một trích đoạn biểu diễn hoàn chỉnh.
Các hoạt động chuyên đề như “Chuyện Tuồng xưa – Hành trình của một nghệ thuật truyền thống”, biểu diễn “Nhạc Ta Nhà Phố” của nhóm Đông Kinh Cổ Nhạc và chương trình “Nghe Tuồng, hiểu âm nhạc Tuồng” góp phần mở rộng cách tiếp cận di sản sân khấu.
Việc đặt câu hỏi về tương lai của Tuồng cũng là một hướng tiếp cận đáng chú ý. Bởi bảo tồn nghệ thuật truyền thống không chỉ là lưu giữ những gì đã có, mà còn phải tìm được cách để thế hệ mới hiểu, yêu và tiếp tục thực hành loại hình nghệ thuật ấy.
Làng nghề truyền thống được kể bằng ngôn ngữ sáng tạo
Một điểm nhấn của chuỗi hoạt động là sự hiện diện của các làng nghề và sản phẩm thủ công truyền thống. Từ nghề đúc đồng, chế tác sừng, làm gốm đến sơn mài, điêu khắc gỗ, dệt lụa và thêu, mỗi không gian mang đến một lát cắt về hành trình hình thành, phát triển và thích ứng của nghề thủ công Việt Nam.
“Tinh hoa hội tụ” – hành trình từ làng nghề đến Thăng Long – Kẻ Chợ
Tại Trung tâm Thông tin Văn hóa Hồ Gươm – 2 Lê Thái Tổ, trưng bày “Tinh hoa hội tụ” dự kiến khai mạc lúc 9 giờ ngày 3/11.
Với thông điệp “Theo dấu làng nghề – Chạm tay di sản – Mang tinh hoa về nhà”, chương trình tái hiện hành trình các nghề thủ công từ làng quê đến Thăng Long – Kẻ Chợ, nơi nhiều dòng nghề gặp gỡ, giao thương và phát triển trong môi trường đô thị.
Điểm nhấn của không gian là sắp đặt “Bến Kẻ Chợ – Con thuyền chở tinh hoa” và tác phẩm “Đàn cá hội tụ” gồm 200 hình tượng cá. Những hình ảnh mang tính biểu tượng này góp phần kể câu chuyện về sự giao lưu, hội tụ của các dòng sản phẩm thủ công, đồng thời tạo cách tiếp cận trực quan đối với lịch sử nghề truyền thống.
Tại Đình Kim Ngân – 42, 44 Hàng Bạc, chương trình kể chuyện di sản mùa thứ hai với chủ đề “Dòng chảy bách nghệ” tập trung vào sự hội tụ của nhiều nghề thủ công tại Thăng Long – Kẻ Chợ.
Ba dòng nghề được giới thiệu gồm đúc đồng Đại Bái (Bắc Ninh), chế tác sừng Đô Hai (Ninh Bình) và gốm Bát Tràng (Hà Nội). Không gian kết hợp sản phẩm, công cụ nghề với các sáng tạo đương đại, dự kiến có trình diễn kỹ thuật đúc đồng và workshop tô gốm.
Sự kết hợp giữa hiện vật nghề và hoạt động thực hành giúp công chúng hiểu rõ hơn về quá trình tạo ra một sản phẩm thủ công. Đằng sau mỗi món đồ là kinh nghiệm tích lũy, sự khéo léo của người thợ và những bí quyết được truyền qua nhiều thế hệ.
Sơn Đồng và câu chuyện về nghề điêu khắc gỗ
Tại Trung tâm Văn hóa Nghệ thuật – 22 Hàng Buồm, trưng bày chuyên đề về làng nghề Sơn Đồng diễn ra từ ngày 6/11 đến 30/11.
Sơn Đồng, thuộc huyện Hoài Đức trước đây, là địa danh gắn với nghề điêu khắc gỗ và chế tác đồ thờ, tượng thờ. Trưng bày giới thiệu lịch sử nghề, kỹ thuật tạc tượng, điêu khắc gỗ và nghệ thuật sơn son thếp vàng, đồng thời cho thấy khả năng ứng dụng các kỹ thuật truyền thống trong sáng tạo đương đại.
Ngày 14/11/2026, tọa đàm “Tinh hoa mỹ nghệ Sơn Đồng” dự kiến diễn ra với các nội dung về kỹ nghệ làng nghề, nghệ thuật điêu khắc tại công trình tín ngưỡng và vấn đề số hóa di sản. Các hoạt động trình diễn tay nghề, giao lưu và trải nghiệm được tổ chức vào những ngày 14, 15, 21, 22, 28 và 29/11.
Việc giới thiệu nghề Sơn Đồng trong một không gian văn hóa ở trung tâm phố cổ giúp kết nối câu chuyện của làng nghề với đời sống đô thị. Những sản phẩm vốn thường được nhìn thấy tại đình, chùa, công trình tín ngưỡng sẽ được đặt trong một bối cảnh giới thiệu rộng hơn, qua đó giúp người xem hiểu thêm về kỹ thuật, thẩm mỹ và giá trị lao động của người thợ.
Sơn mài Đường Lâm và nghệ thuật của sự kiên nhẫn
Tại Đình Hà Vĩ – 11 Hàng Hòm, trưng bày “Đôi lời từ sơn mài Đường Lâm” diễn ra từ ngày 4/11 đến 30/11, giới thiệu các sáng tạo sơn mài của Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Tấn Phát.
Sơn mài là loại hình thủ công đòi hỏi nhiều công đoạn, sự tỉ mỉ và thời gian hoàn thiện. Từ xử lý cốt, phủ sơn, tạo màu đến mài và hoàn thiện bề mặt, mỗi bước đều ảnh hưởng đến chất lượng cũng như hiệu quả thẩm mỹ của tác phẩm.
Thông qua hoạt động tham quan và workshop, công chúng có thể tìm hiểu về chất liệu sơn mài truyền thống, đồng thời thực hành kỹ thuật gắn vỏ trứng để tạo sản phẩm thủ công. Đây là cách đưa một công đoạn nghề đến gần người trải nghiệm, giúp họ nhận ra giá trị của sự khéo léo và tính kiên nhẫn trong lao động sáng tạo.
Khi di sản trở thành trải nghiệm của đời sống hôm nay
Không chỉ giới thiệu những nghề có lịch sử lâu đời, chuỗi hoạt động tại phố cổ còn mở rộng sang các lĩnh vực gắn với sinh hoạt, chăm sóc đời sống và văn hóa tiêu dùng truyền thống.
Dược trà và câu chuyện về phố nghề Lãn Ông
Tại Di tích 40 Lãn Ông, trải nghiệm văn hóa “Dược trà” diễn ra từ ngày 4/11 đến 30/11, tại tầng hai khu nhà Pháp.
Chương trình kết hợp nghệ thuật thưởng trà với các loại thảo dược, thảo mộc và gia vị truyền thống gắn với phố nghề Đông Nam dược Lãn Ông. Người tham gia có thể tìm hiểu nguyên liệu, nếm thử, thực hành pha và phối trà; đồng thời đăng ký các hoạt động thủ công kết hợp tour quảng bá những đình tổ nghề trong khu phố cổ.
Điểm đáng chú ý của trải nghiệm này là khả năng kết nối ký ức về một phố nghề với hoạt động văn hóa đương đại. Những nguyên liệu quen thuộc trong đời sống được giới thiệu trong một không gian có câu chuyện, giúp người tham gia hiểu hơn về lịch sử nghề và mối liên hệ giữa tri thức truyền thống với sinh hoạt thường ngày.
Các hoạt động trải nghiệm cần được nhìn nhận như một hình thức tìm hiểu văn hóa, không thay thế cho tư vấn hay điều trị y tế bằng dược liệu.
Trầm hương, lụa và nghề thêu trong không gian phố cổ
Tại Trung tâm Thông tin Di sản Phố cổ – 28 Hàng Buồm, trưng bày “Nốt hương di sản” diễn ra từ ngày 4/11 đến 30/11, giới thiệu các sản phẩm trầm cùng hoạt động trải nghiệm dành cho công chúng.
Mùi hương trầm từ lâu đã gắn với đời sống tâm linh, không gian thờ tự và một số sinh hoạt văn hóa của người Việt. Việc giới thiệu sản phẩm trầm trong không gian di sản tạo cơ hội để người xem tìm hiểu thêm về chất liệu, cách sử dụng và giá trị văn hóa của loại sản phẩm này.
Tại Đình Yên Thái – 8 Tạm Thương, không gian trưng bày giới thiệu nghề dệt cùng các sản phẩm lụa của nghệ nhân làng nghề truyền thống, kết hợp hoạt động trải nghiệm. Trong khi đó, Đình Tú Thị – 2 Yên Thái tổ chức trưng bày nghệ thuật giới thiệu sản phẩm thêu của nghệ nhân Nguyễn Thị Hằng, cùng những hoạt động tương tác dành cho khách tham quan.
Lụa và nghề thêu là hai lĩnh vực thủ công đòi hỏi sự chính xác, cảm quan thẩm mỹ và kỹ năng được tích lũy lâu dài. Từ việc lựa chọn chất liệu, xử lý sợi đến tạo hình, phối màu và hoàn thiện sản phẩm, mỗi công đoạn đều chứa đựng kinh nghiệm của người thợ.
Đưa những nghề này vào không gian đình, di tích và trung tâm văn hóa cũng là cách nhắc nhớ rằng di sản không chỉ nằm trong kiến trúc hay hiện vật cổ. Di sản còn hiện diện trong kỹ năng, tri thức nghề nghiệp và bàn tay của những người đang tiếp tục thực hành nghề truyền thống.
Từ bảo tồn di sản đến phát triển sản phẩm văn hóa và du lịch
Việc tổ chức các hoạt động tại 10 không gian di sản cho thấy một hướng tiếp cận đáng chú ý: thay vì chỉ giới thiệu di tích như những điểm tham quan, chương trình tạo thêm lý do để công chúng quay trở lại, dành thời gian tìm hiểu và tham gia vào các hoạt động văn hóa.
Mỗi địa điểm có một chủ đề riêng, nhưng cùng hướng đến việc kết nối ba nhóm chủ thể: nghệ nhân và người thực hành văn hóa, cộng đồng sáng tạo, người dân và du khách. Sự kết nối ấy giúp câu chuyện di sản không bị giới hạn trong phạm vi trưng bày mà có cơ hội tiếp tục được trao truyền qua đối thoại, thực hành và sáng tạo.
Định hướng này cũng phù hợp với tinh thần của kế hoạch tổ chức Ngày Văn hóa Việt Nam giai đoạn 2026–2030, trong đó nhấn mạnh phát triển các tuyến du lịch trải nghiệm tại không gian di sản, làng nghề và cộng đồng bản địa; gắn bảo tồn văn hóa với phát triển kinh tế và tạo sinh kế bền vững, cho thấy thành phố đang hướng đến việc mở rộng không gian tiếp cận di sản, kết hợp trưng bày truyền thống với trải nghiệm công nghệ và các hoạt động văn hóa cộng đồng.
Tuy nhiên, giá trị của một chương trình di sản không chỉ được đo bằng số lượng sự kiện hay lượng khách tham quan trong một thời điểm. Điều quan trọng hơn là những trải nghiệm ấy có giúp công chúng hiểu sâu hơn về nghề, có tạo thêm cơ hội cho nghệ nhân giới thiệu sản phẩm, có mở ra sự quan tâm lâu dài của thế hệ trẻ hay không.
Để đạt được điều đó, các hoạt động trải nghiệm cần bảo đảm tính xác thực về nội dung, tôn trọng kỹ thuật truyền thống và ghi nhận đúng vai trò của nghệ nhân. Việc kết nối với du lịch cũng cần tránh biến di sản thành sản phẩm trình diễn đơn thuần, tách rời khỏi cộng đồng đã tạo dựng và gìn giữ nó.
Để những câu chuyện di sản tiếp tục sống trong lòng phố
Từ nghệ thuật Tuồng, thú chơi thanh nhã của người Hà Nội xưa đến đúc đồng, gốm, sơn mài, lụa, thêu và trầm hương, chuỗi hoạt động tại 10 không gian di sản mang đến một bức tranh đa dạng về văn hóa phố cổ.
Điều đáng chờ đợi không chỉ là những buổi trưng bày hay trình diễn trong tháng 11, mà là khả năng tạo ra mối liên hệ lâu dài giữa di sản với đời sống hiện đại. Khi một người trẻ được trực tiếp tìm hiểu kỹ thuật làm gốm, khi du khách có thể trò chuyện với nghệ nhân về nghề thêu, hay khi khán giả được nghe và hiểu thêm về âm nhạc Tuồng, di sản đã có thêm một con đường để bước vào đời sống hôm nay.
Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam 23/11 và Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 vì thế không chỉ là những dấu mốc trên lịch. Đó còn là dịp để mỗi người nhìn lại cách mình tiếp cận, trân trọng và gìn giữ những giá trị văn hóa đã làm nên bản sắc của cộng đồng.
Giữa nhịp sống sôi động của Hà Nội, 10 không gian di sản tại phố cổ đang mở ra những cuộc gặp gỡ như vậy: giữa quá khứ và hiện tại, giữa người làm nghề và người thưởng thức, giữa ký ức đô thị và những ý tưởng sáng tạo mới. Khi di sản được hiểu, được thực hành và được tiếp nối, những giá trị ấy sẽ không dừng lại trong tủ kính trưng bày mà tiếp tục hiện diện trong đời sống của thành phố.
Thể thao và Cuộc sống
.gif)
.gif)
.gif)
