950 năm Quốc Tử Giám: Đưa di sản Quốc học đến gần hơn với thế hệ trẻ
Từ ngày 5 đến 12/11/2026, tại Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu – Quốc Tử Giám (Hà Nội), hai hoạt động “Hành trình Quốc học – Dấu ấn tri thức” và “Gặp gỡ hiền tài” đang mang đến cho công chúng một cách tiếp cận mới với di sản giáo dục Việt Nam. Thay vì chỉ tham quan, đọc tư liệu hay lắng nghe thuyết minh, người tham gia được trực tiếp khám phá lịch sử, thực hiện các nhiệm vụ tương tác, trải nghiệm nếp học xưa và gửi gắm những ước vọng học tập của mình. Đây là những hoạt động mở đầu cho chuỗi sự kiện kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám – Quốc học Việt Nam (1076–2026), góp phần kết nối truyền thống hiếu học của cha ông với khát vọng tri thức của các thế hệ hôm nay.
Kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám: Khi di sản trở thành không gian trải nghiệm
Được thành lập năm 1076 dưới triều vua Lý Nhân Tông, Quốc Tử Giám giữ vị trí đặc biệt trong lịch sử giáo dục, khoa cử và văn hóa Việt Nam. Trải qua nhiều thế kỷ, nơi đây không chỉ gắn với hoạt động đào tạo, bồi dưỡng nhân tài mà còn trở thành biểu tượng của truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo và tinh thần coi trọng tri thức của dân tộc.
Năm 2026 đánh dấu 950 năm hình thành Quốc Tử Giám. Đây là dịp để nhìn lại một chặng đường lịch sử, tri ân các thế hệ tiền nhân và tiếp tục suy ngẫm về những giá trị mà nền Quốc học Việt Nam đã bồi đắp. Tuy nhiên, ý nghĩa của một di sản không chỉ nằm ở những dấu mốc được ghi nhớ, mà còn ở khả năng tiếp tục hiện diện trong đời sống đương đại, trở thành nguồn cảm hứng cho cộng đồng.
Trong tinh thần đó, hai hoạt động “Hành trình Quốc học – Dấu ấn tri thức” và “Gặp gỡ hiền tài” được tổ chức từ ngày 5 đến 12/11 tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám, các chương trình được xây dựng từ cảm hứng về hành trình học tập, rèn luyện của các Giám sinh xưa và truyền thống tôn vinh hiền tài của dân tộc.
Điểm đáng chú ý là cách tổ chức không đặt công chúng ở vị trí tiếp nhận thông tin một chiều. Người tham gia được khuyến khích chủ động tìm hiểu, tương tác, thực hiện nhiệm vụ và lưu giữ dấu ấn cá nhân trong hành trình khám phá. Lịch sử, văn hóa và tinh thần đạo học vì thế được chuyển tải thông qua những hoạt động gần gũi với đời sống hôm nay.
Cách tiếp cận này đặc biệt có ý nghĩa đối với học sinh, sinh viên và người trẻ. Với một di tích có chiều sâu lịch sử như Văn Miếu – Quốc Tử Giám, việc tạo ra những hình thức trải nghiệm phù hợp giúp công chúng không chỉ biết về quá khứ mà còn có cơ hội cảm nhận, suy ngẫm và tìm thấy mối liên hệ giữa di sản với hành trình học tập của chính mình.
Người tham gia cùng hoàn thiện bức tranh ghép mang dấu ấn 950 năm Quốc Tử Giám (Nguồn: Cổng Thông tin điện tử Bộ VHTTDL)
“Hành trình Quốc học – Dấu ấn tri thức”: Khám phá di sản qua cuốn Passport tương tác
Lấy cảm hứng từ quá trình học tập, tu dưỡng và trưởng thành của các Giám sinh Quốc Tử Giám xưa, hoạt động “Hành trình Quốc học – Dấu ấn tri thức” đưa người tham gia bước vào một hành trình khám phá bằng hình thức Passport tương tác.
Mỗi du khách được trao một cuốn Passport và lần lượt thực hiện nhiệm vụ tại ba trạm trải nghiệm. Mỗi điểm dừng có một chủ đề riêng, nhưng được kết nối thành hành trình xuyên suốt: tìm hiểu cội nguồn đạo học, xác định khát vọng học tập và tiếp nối những giá trị di sản.
Trạm “Khởi nguồn Đạo học”: Tìm hiểu lịch sử từ những câu hỏi tương tác
Hành trình bắt đầu tại trạm “Khởi nguồn Đạo học”. Đây là nơi người tham gia tìm hiểu về lịch sử Quốc Tử Giám, truyền thống giáo dục và những giá trị tiêu biểu của nền Quốc học Việt Nam.
Thay vì chỉ tiếp nhận thông tin qua bảng giới thiệu, du khách có thể tham gia trả lời các câu hỏi tương tác bằng mã QR. Hình thức này tạo điều kiện để người tham gia chủ động khám phá nội dung, đồng thời giúp việc tìm hiểu lịch sử trở nên linh hoạt và gần gũi hơn với thói quen tiếp cận thông tin của giới trẻ.
Đằng sau những câu hỏi là câu chuyện về một nền giáo dục coi trọng tri thức, đạo đức và sự rèn luyện. Quốc Tử Giám không đơn thuần là một địa danh lịch sử, mà còn gắn với hành trình hình thành, phát triển của truyền thống học tập và đào tạo nhân tài trong xã hội Việt Nam qua nhiều thế kỷ.
Việc bắt đầu bằng trạm tìm hiểu cội nguồn giúp người tham gia có thêm cơ sở để nhìn nhận những hoạt động tiếp theo. Từ lịch sử của một thiết chế giáo dục xưa, hành trình mở rộng sang những suy nghĩ về mục tiêu học tập và trách nhiệm kế thừa di sản trong hiện tại.
Trạm “Lập chí Hiền tài”: Gửi gắm ước mơ và mục tiêu học tập
Nếu trạm đầu tiên hướng về quá khứ, trạm “Lập chí Hiền tài” đưa người tham gia trở lại với những mục tiêu của chính mình.
Tại đây, mỗi người có thể viết xuống ước nguyện, mục tiêu học tập và khát vọng cá nhân, sau đó gửi gắm tại “Cây Cội Nguồn”. Hoạt động tạo nên một không gian để người tham gia dừng lại, suy nghĩ về con đường học tập, những điều muốn đạt được và giá trị bản thân mong muốn đóng góp.
Điểm gợi mở của trải nghiệm nằm ở sự kết nối giữa hình ảnh các Giám sinh xưa với người học hôm nay. Trong lịch sử, hành trình đèn sách không chỉ đòi hỏi trí tuệ mà còn cần sự kiên trì, ý chí và quá trình tu dưỡng lâu dài. Những phẩm chất ấy vẫn có ý nghĩa trong đời sống hiện đại, khi tri thức ngày càng trở thành nền tảng quan trọng để mỗi cá nhân phát triển và đóng góp cho xã hội.
“Cây Cội Nguồn” vì thế không chỉ là một điểm dừng trong hoạt động trải nghiệm. Đây còn là nơi những ước vọng riêng được đặt cạnh nhau, tạo nên hình ảnh về khát vọng học tập và tinh thần hướng tới tương lai của nhiều thế hệ.
Trạm “Tiếp nối Di sản”: Cùng hoàn thiện bức tranh 950 năm
Chặng cuối của hành trình mang tên “Tiếp nối Di sản”. Tại đây, du khách cùng tham gia hoàn thiện bức tranh ghép mang dấu ấn 950 năm Quốc Tử Giám.
Hoạt động ghép tranh tạo cơ hội để nhiều người cùng tham gia vào một sản phẩm chung. Mỗi phần ghép là một đóng góp nhỏ, nhưng chỉ khi được kết nối, bức tranh mới dần hoàn thiện. Cách tổ chức này gợi mở hình ảnh về sự tiếp nối di sản: những giá trị lịch sử được gìn giữ qua nhiều thế hệ, được bổ sung và lan tỏa bằng sự tham gia của cộng đồng.
Sau khi hoàn thành ba thử thách, người tham gia được xác nhận từng chặng bằng các dấu đóng trên Passport. Cuốn hộ chiếu trở thành vật lưu niệm ghi dấu hành trình, đồng thời giúp mỗi người nhìn lại những nội dung mình đã khám phá tại di tích.
Thông qua ba trạm trải nghiệm, “Hành trình Quốc học – Dấu ấn tri thức” kết nối ba chiều thời gian: quá khứ với cội nguồn đạo học, hiện tại với mục tiêu học tập của mỗi cá nhân và tương lai với trách nhiệm tiếp nối di sản. Đây là cách kể chuyện lịch sử bằng sự tham gia trực tiếp, giúp những giá trị vốn được truyền tải qua tư liệu trở nên gần gũi hơn.
“Gặp gỡ hiền tài”: Tái hiện không gian khoa bảng và nếp học xưa
Song hành với hành trình Passport, hoạt động “Gặp gỡ hiền tài” mang đến một không gian trải nghiệm văn hóa, giúp công chúng tiếp cận gần hơn với đời sống học tập, khoa cử và truyền thống tôn vinh người tài của dân tộc.
Nếu “Hành trình Quốc học – Dấu ấn tri thức” tập trung vào khám phá và tương tác với tri thức, “Gặp gỡ hiền tài” tạo điều kiện để người tham gia cảm nhận không khí văn hóa khoa bảng thông qua các bối cảnh tái hiện, hoạt động check-in và trải nghiệm nếp học truyền thống.
“Vinh quy bái tổ”: Gợi nhớ đạo lý tri ân nguồn cội
Một trong những điểm nhấn của chương trình là booth chụp hình “Vinh quy bái tổ”. Không gian được lấy cảm hứng từ hình ảnh các vị tân khoa trở về quê hương sau khi đỗ đạt, một nét sinh hoạt từng gắn với nền khoa cử Việt Nam.
Trong truyền thống xưa, đỗ đạt không chỉ là thành quả của cá nhân sau nhiều năm đèn sách mà còn là niềm tự hào của gia đình, dòng họ và quê hương. Hình ảnh vinh quy vì thế gắn với tinh thần hiếu học, đạo lý tri ân nguồn cội và quan niệm coi trọng người có tài, có học.
Tại booth trải nghiệm, du khách có cơ hội hóa thân và lưu lại những khoảnh khắc trong không gian tái hiện không khí vinh quy trang trọng. Hoạt động check-in vì thế không chỉ phục vụ nhu cầu lưu giữ hình ảnh mà còn mở ra cơ hội tìm hiểu một biểu tượng văn hóa của nền khoa bảng Việt Nam.
Với người trẻ, việc trực tiếp bước vào bối cảnh tái hiện có thể giúp những hình ảnh vốn chỉ xuất hiện trong sách lịch sử trở nên cụ thể và dễ hình dung hơn. Qua đó, câu chuyện về người học, người đỗ đạt và trách nhiệm với quê hương được truyền tải bằng một hình thức trực quan.
Trải nghiệm lớp học truyền thống: Từ đọc sách, mài mực đến luyện chữ
Bên cạnh không gian “Vinh quy bái tổ”, “Gặp gỡ hiền tài” còn tái hiện nếp học Quốc Tử Giám xưa với hình ảnh lớp học truyền thống, thầy đồ và Giám sinh.
Tại đây, người tham gia có thể quan sát và trực tiếp trải nghiệm một số hoạt động quen thuộc như đọc sách, mài mực, luyện chữ. Những thao tác tưởng chừng giản dị ấy gợi nhắc về một thời kỳ mà việc học đòi hỏi sự chuyên cần, kiên nhẫn và quá trình rèn luyện bền bỉ.
Hình ảnh thầy đồ hướng dẫn học trò, Giám sinh miệt mài với sách vở giúp công chúng hình dung rõ hơn về môi trường giáo dục truyền thống. Đó không chỉ là không gian truyền đạt kiến thức mà còn là nơi rèn luyện nhân cách, ý thức kỷ luật và tinh thần tôn sư trọng đạo.
Việc được trực tiếp tương tác với những hoạt động này giúp người tham gia có trải nghiệm đa giác quan, thay vì chỉ quan sát hiện vật hay nghe giới thiệu. Những trải nghiệm như mài mực, luyện chữ có thể trở thành điểm khởi đầu cho câu chuyện rộng hơn về văn hóa học tập, sự kiên trì và thái độ trân trọng tri thức.
Ngoài ra, người tham gia theo đúng thể lệ chương trình còn có cơ hội nhận những món quà lưu niệm mang dấu ấn 950 năm Quốc Tử Giám. Những món quà này góp phần lưu giữ kỷ niệm, đồng thời tạo thêm sự kết nối giữa trải nghiệm tại di tích với đời sống thường ngày.
Đưa truyền thống hiếu học vào đời sống hôm nay
Điểm chung của hai hoạt động là lấy sự tham gia trực tiếp của công chúng làm trung tâm. Các giá trị lịch sử không chỉ được giới thiệu qua tư liệu mà còn được chuyển tải bằng những nhiệm vụ, tương tác và trải nghiệm cụ thể.
Đây là hướng tiếp cận có ý nghĩa trong việc phát huy giá trị di sản, đặc biệt đối với những không gian văn hóa có chiều sâu lịch sử như Văn Miếu – Quốc Tử Giám. Một di tích sẽ tiếp tục có sức sống khi công chúng không chỉ biết đến địa danh mà còn hiểu được những giá trị được lưu giữ, cảm nhận được ý nghĩa của di sản và thấy mình có vai trò trong quá trình gìn giữ, phát huy những giá trị ấy.
Với học sinh, sinh viên, những hoạt động như tìm hiểu lịch sử bằng mã QR, viết mục tiêu học tập hay trải nghiệm lớp học xưa tạo ra cơ hội tiếp cận kiến thức theo cách gần gũi. Với người dân và du khách, đây là dịp khám phá thêm một chiều sâu văn hóa của Hà Nội, nơi truyền thống khoa bảng được lưu giữ qua không gian kiến trúc, tư liệu và những câu chuyện về người học, người tài.
Đáng chú ý, tinh thần Quốc học không chỉ gắn với việc học để thi cử hay đạt được danh vị. Những giá trị được gợi nhắc qua các hoạt động còn liên quan đến ý thức tự học, rèn luyện nhân cách, tôn trọng tri thức và trách nhiệm đóng góp cho cộng đồng. Đây là những nội dung vẫn có ý nghĩa trong xã hội hiện đại, khi yêu cầu học tập suốt đời và phát triển năng lực cá nhân ngày càng được coi trọng.
Chuỗi hoạt động kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám được tổ chức từ ngày 5 đến 15/11/2026, gồm 11 sự kiện văn hóa, nghệ thuật, khoa học và trải nghiệm di sản. Các chương trình hướng tới tôn vinh truyền thống Quốc học Việt Nam, lan tỏa tinh thần hiếu học, khơi dậy khát vọng sáng tạo và cống hiến trong thời đại mới.
Hai hoạt động trải nghiệm diễn ra từ ngày 5 đến 12/11 là những nội dung mở đầu, tạo cơ hội để công chúng tiếp cận chủ đề kỷ niệm thông qua các hình thức tương tác. Tiếp đó, chuỗi sự kiện còn có hội thảo khoa học cấp quốc gia, chương trình nghệ thuật và các hoạt động trưng bày, triển lãm.
Văn Miếu – Quốc Tử Giám: Không gian kết nối quá khứ với khát vọng tương lai
Là Di tích quốc gia đặc biệt, Văn Miếu – Quốc Tử Giám lưu giữ những giá trị tiêu biểu của lịch sử giáo dục, khoa cử và văn hóa Việt Nam. Trong dịp kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám, việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm dành cho công chúng tiếp tục phát huy vai trò của di tích như một không gian giáo dục, sáng tạo và kết nối cộng đồng.
Điều đáng ghi nhận là các hoạt động không chỉ hướng tới việc tái hiện quá khứ mà còn đặt ra câu hỏi về cách tiếp nối những giá trị ấy trong hiện tại. Truyền thống hiếu học sẽ được duy trì như thế nào? Tinh thần trọng dụng hiền tài cần được thể hiện ra sao? Và mỗi người trẻ có thể làm gì để góp phần gìn giữ, phát huy di sản tri thức của dân tộc?
Những câu hỏi ấy không nhất thiết phải có câu trả lời ngay trong một chuyến tham quan. Nhưng thông qua việc tìm hiểu lịch sử, viết xuống mục tiêu học tập, trải nghiệm nếp học xưa hay cùng hoàn thiện bức tranh di sản, mỗi người có thêm cơ hội suy ngẫm về mối liên hệ giữa tri thức, nhân cách và trách nhiệm.
Một cuốn Passport có thể khép lại sau ba trạm trải nghiệm, một bức ảnh có thể trở thành kỷ niệm của chuyến đi, nhưng những giá trị mà hành trình gợi mở cần được tiếp tục nuôi dưỡng sau khi người tham gia rời khỏi di tích. Đó là ý thức học tập, sự trân trọng tri thức, tinh thần rèn luyện và khát vọng đóng góp cho cộng đồng.
Kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám vì thế không chỉ là dịp nhắc nhớ một dấu mốc lịch sử. Quan trọng hơn, đây là cơ hội để những giá trị của nền Quốc học Việt Nam tiếp tục được kể lại bằng ngôn ngữ phù hợp với thời đại, để di sản không nằm yên trong quá khứ mà trở thành nguồn cảm hứng cho hiện tại và tương lai.
Thông qua “Hành trình Quốc học – Dấu ấn tri thức” và “Gặp gỡ hiền tài”, Văn Miếu – Quốc Tử Giám đang mở thêm những cánh cửa để công chúng đến gần hơn với truyền thống đạo học. Từ mạch nguồn tri thức được bồi đắp qua nhiều thế hệ, tinh thần hiếu học, tôn sư trọng đạo và trọng dụng hiền tài tiếp tục được trao truyền, góp phần nuôi dưỡng khát vọng học tập, sáng tạo và cống hiến của người Việt hôm nay.
Thể thao và Cuộc sống