Thể thao có thể tạo nên những khoảnh khắc bùng nổ trên sân đấu, nhưng giá trị của một sự kiện quốc tế còn được đo bằng những gì đọng lại trong đời sống cộng đồng sau khi cuộc tranh tài khép lại. Với Thế vận hội Trẻ Dakar 2026, Senegal đang theo đuổi một cách tiếp cận giàu bản sắc: đưa tinh thần Olympic ra khỏi các nhà thi đấu, hòa vào nghệ thuật đường phố, âm nhạc, thời trang và những hoạt động giáo dục dành cho thế hệ trẻ.
Diễn ra từ ngày 31/10 đến 13/11/2026, Dakar 2026 dự kiến quy tụ khoảng 2.700 vận động viên trẻ tại ba địa điểm đăng cai gồm Dakar, Diamniadio và Saly. Đây là dấu mốc lịch sử của phong trào Olympic khi lần đầu tiên một sự kiện Olympic được tổ chức trên đất châu Phi, mục tiêu của nước chủ nhà không chỉ là tổ chức thành công các cuộc tranh tài, mà còn tạo dựng một không gian giao lưu văn hóa, nơi sức trẻ và bản sắc địa phương cùng hiện diện.
Điểm đáng chú ý của Dakar 2026 nằm ở cách Senegal nhìn nhận di sản: không phải những công trình hay chương trình chỉ phục vụ trong thời gian Đại hội, mà là những giá trị có khả năng tiếp tục sống trong cộng đồng, mở rộng cơ hội cho nghệ sĩ trẻ và đưa hình ảnh đất nước đến gần hơn với công chúng quốc tế.
YEESAL: Đưa tinh thần Olympic hiện diện trên đường phố
Một trong những điểm nhấn trong chiến lược văn hóa của Dakar 2026 là YEESAL, dự án nghệ thuật đường phố hướng tới việc biến những không gian công cộng quen thuộc thành nơi kể chuyện về thể thao, con người và di sản Senegal. Thay vì giới hạn các hoạt động sáng tạo trong khuôn khổ triển lãm, dự án đưa nghệ thuật đến gần đời sống thường nhật, để người dân có thể bắt gặp tinh thần Olympic ngay trên những tuyến phố, nhà ga và địa điểm sinh hoạt cộng đồng.
Dấu ấn nổi bật của sáng kiến này là bức tranh tường cao hơn 7 mét tại ga đường sắt Colobane ở thủ đô Dakar. Với trung bình khoảng 85.000 lượt người qua lại mỗi tuần theo thông tin được công bố, địa điểm này tạo điều kiện để tác phẩm tiếp cận đông đảo công chúng. Bức tranh khắc họa ba thế hệ nữ vận động viên Senegal, gồm Julie Marie Gomis – gương mặt tiên phong của thể thao Olympic nước này; Combé Seck, vận động viên canoeing từng tham dự Olympic Paris 2024; và Tening Faye, tài năng trẻ của môn taekwondo.
Sự kết nối giữa ba gương mặt không chỉ mang ý nghĩa tôn vinh thành tích. Đó còn là câu chuyện về hành trình kế tiếp nhau của các thế hệ, từ những người mở đường đến những vận động viên đang tiếp tục khẳng định vị thế của thể thao Senegal. Trong một không gian công cộng đông người qua lại, hình ảnh ấy giúp thành tựu thể thao trở thành một phần ký ức chung, đồng thời gợi mở cho người trẻ những hình mẫu gần gũi để theo đuổi ước mơ.
Theo thông tin về dự án, YEESAL quy tụ 43 họa sĩ và nghệ sĩ graffiti dưới 35 tuổi, triển khai các tác phẩm tại Dakar, Diamniadio và Saly. Cảm hứng sáng tạo đến từ thành tích thể thao, các giá trị Olympic và những nhân vật tiêu biểu của châu Phi. Việc trao cơ hội cho nghệ sĩ trẻ cũng tạo thêm một chiều cạnh quan trọng: Đại hội không chỉ là sân chơi dành cho vận động viên, mà còn có thể trở thành không gian để những tài năng sáng tạo thể hiện tiếng nói của mình.
Giá trị lâu dài của nghệ thuật đường phố nằm ở khả năng tồn tại sau thời điểm sự kiện kết thúc. Khi các cuộc thi đã khép lại, những bức tranh vẫn có thể tiếp tục hiện diện trong đời sống đô thị, nhắc người dân về một cột mốc đặc biệt và góp phần tạo nên diện mạo văn hóa riêng cho các thành phố đăng cai.
Từ thời trang đến âm nhạc: Bản sắc Senegal trong không gian Olympic
Nếu YEESAL đưa nghệ thuật vào đường phố, các chương trình thời trang, triển lãm và âm nhạc mở rộng trải nghiệm văn hóa của Dakar 2026 theo những cách thức khác nhau. Điểm chung của các hoạt động này là đặt sức sáng tạo của người trẻ vào vị trí trung tâm, đồng thời tạo nên cuộc gặp gỡ giữa tinh thần thể thao và đời sống nghệ thuật đương đại.
Tại quảng trường Souvenir Africain, chương trình thời trang “Mode et Olympisme” giới thiệu những bộ sưu tập lấy cảm hứng từ thể thao và tuổi trẻ. Trong khi đó, Trung tâm Triển lãm Dakar tại Diamniadio tổ chức không gian “Mouvement et Matière”, kết hợp hội họa, nhiếp ảnh, điêu khắc và nghệ thuật sắp đặt tương tác để khám phá mối liên hệ giữa chuyển động cơ thể với sáng tạo nghệ thuật.
Hai hoạt động này mở ra cơ hội để các nhà thiết kế và nghệ sĩ trẻ giới thiệu tác phẩm trong một sự kiện mang tầm vóc quốc tế. Quan trọng hơn, chúng cho thấy thể thao không tồn tại biệt lập với những lĩnh vực khác của đời sống. Chuyển động của cơ thể có thể trở thành cảm hứng cho thời trang; nhịp điệu của thi đấu có thể gợi mở ngôn ngữ tạo hình; còn tinh thần vượt qua giới hạn có thể được chuyển tải bằng nhiều hình thức biểu đạt nghệ thuật.
Âm nhạc cũng giữ vai trò kết nối. Ca khúc chính thức của Đại hội mang tên “Teranga”, do nữ ca sĩ Senegal Mamy Mbaye thể hiện. Theo thông tin được cung cấp, bài hát được lựa chọn qua một quy trình tuyển chọn cấp quốc gia, nhằm đưa tiếng nói bản địa trở thành một phần trọng tâm của sự kiện. “Teranga” gợi nhắc đến tinh thần hiếu khách, sự nồng hậu và tính cộng đồng – những giá trị có ý nghĩa sâu sắc trong văn hóa Senegal.
Việc lựa chọn một ca khúc gắn với khái niệm văn hóa bản địa giúp Đại hội có thêm một dấu ấn nhận diện ngoài biểu tượng và nghi thức thể thao. Âm nhạc có khả năng vượt qua rào cản ngôn ngữ, đưa cảm xúc của nước chủ nhà đến với vận động viên, người hâm mộ và khán giả quốc tế. Trong hai tuần diễn ra sự kiện, giai điệu ấy được kỳ vọng sẽ trở thành một phần của bầu không khí lễ hội, kết nối những con người khác nhau bằng cảm xúc và trải nghiệm chung.
Dakar en Jeux và hành trình đưa giá trị Olympic đến với người trẻ
Chiến lược kết hợp thể thao với văn hóa tại Dakar 2026 không xuất hiện đột ngột trong giai đoạn chuẩn bị cuối cùng. Nền tảng của cách tiếp cận này đã được bồi đắp qua lễ hội “Dakar en Jeux”, được tổ chức từ năm 2022 nhằm kết nối các hoạt động thể thao, biểu diễn và sáng tạo văn hóa tại những địa điểm đăng cai.
Theo Ủy ban Olympic quốc tế (IOC), lễ hội năm 2022 có hơn 1.500 người tham gia các hoạt động trải nghiệm và trình diễn thể thao, cùng khoảng 30 nghệ sĩ biểu diễn trong các chương trình hòa nhạc và hoạt động văn hóa. Sự kiện thu hút hàng chục nghìn khán giả, với nhiều hình thức biểu đạt như graffiti, breaking, đọc thơ trình diễn và âm nhạc.
Đến năm 2025, “Dakar en Jeux” tiếp tục quy tụ hàng nghìn người tại các địa điểm đăng cai, trở thành một trong những sáng kiến nổi bật hướng tới Đại hội. IOC đánh giá lễ hội là nền tảng để người trẻ khám phá những môn thể thao mới, tìm hiểu văn hóa địa phương và tiếp cận các giá trị Olympic.
Từ những hoạt động trải nghiệm thể thao đến các chương trình biểu diễn nghệ thuật, mô hình này tạo ra cơ hội để người dân tiếp cận tinh thần Olympic trước khi các cuộc tranh tài chính thức bắt đầu. Với thanh thiếu niên, việc tham gia không chỉ dừng ở quan sát hay cổ vũ, mà còn có thể trở thành trải nghiệm trực tiếp về vận động, sáng tạo, hợp tác và tôn trọng sự khác biệt.
Theo số liệu trong thông tin về Dakar 2026, hơn 380.000 thanh thiếu niên đã tham gia các chương trình giáo dục gắn với giá trị Olympic. Quy mô này cho thấy nỗ lực đưa thông điệp của Đại hội đến với cộng đồng trẻ vượt ra ngoài phạm vi những vận động viên trực tiếp tranh tài. Thể thao, trong cách tiếp cận đó, không chỉ hướng đến thành tích mà còn là môi trường giáo dục về tinh thần đồng đội, sự kiên trì và trách nhiệm với cộng đồng.
Hành trình rước đuốc với khẩu hiệu “Pass the Energy” tiếp tục mở rộng sự kết nối trên phạm vi toàn quốc. Ngọn đuốc được thắp sáng tại Athens ngày 10/9/2026 trước khi đến Senegal, rồi đi qua cả 14 khu vực của đất nước. Các hoạt động đồng hành tại những địa phương như Louga, Saint-Louis, Matam, Diourbel, Fatick và Kaolack góp phần đưa không khí Đại hội đến gần hơn với người dân trước khi ngọn đuốc trở lại Dakar vào cuối tháng 10.
Di sản sau ngày bế mạc: Thước đo vượt khỏi những tấm huy chương
Với một sự kiện mang ý nghĩa lịch sử như Dakar 2026, thành công trước mắt sẽ được nhìn nhận qua chất lượng tổ chức và những màn tranh tài của các vận động viên trẻ. Nhưng giá trị dài hạn còn nằm ở khả năng chuyển hóa sự kiện thành động lực cho đời sống văn hóa, giáo dục và sự phát triển của cộng đồng sở tại.
Những bức tranh tường của YEESAL có thể tiếp tục hiện diện trên đường phố; các nghệ sĩ và nhà thiết kế trẻ có thêm cơ hội giới thiệu năng lực; những chương trình giáo dục gắn với giá trị Olympic có thể để lại ảnh hưởng vượt ra ngoài thời gian diễn ra Đại hội. Đây là những dạng di sản không dễ quy đổi thành con số, nhưng có ý nghĩa đối với cách người dân nhìn nhận không gian sống, bản sắc văn hóa và cơ hội dành cho thế hệ kế tiếp.
Dakar 2026 cũng mang đến một góc nhìn đáng chú ý về vai trò của nước chủ nhà trong các sự kiện thể thao quốc tế. Senegal không chỉ muốn giới thiệu năng lực tổ chức mà còn lựa chọn kể câu chuyện của mình bằng ngôn ngữ văn hóa: từ hình ảnh những nữ vận động viên qua nhiều thế hệ, những tác phẩm nghệ thuật công cộng đến giai điệu “Teranga” và hành trình rước đuốc qua các vùng miền. Những yếu tố ấy giúp hình ảnh quốc gia được thể hiện qua con người, sáng tạo và đời sống thường nhật, thay vì chỉ qua những khoảnh khắc trên sân đấu.
Dĩ nhiên, di sản bền vững không thể chỉ được khẳng định bằng các kế hoạch hay kỳ vọng trước giờ khai mạc. Khả năng duy trì các không gian nghệ thuật, tiếp tục hỗ trợ người trẻ và phát huy những chương trình giáo dục sau ngày bế mạc mới là những yếu tố cho thấy các sáng kiến có thể tạo ảnh hưởng lâu dài đến đâu.
Khi Thế vận hội Trẻ Dakar 2026 khép lại vào ngày 13/11, những tấm huy chương sẽ ghi dấu thành tích của các vận động viên, nhưng câu chuyện của Đại hội không nhất thiết dừng ở đó. Nếu thể thao giúp người trẻ vượt qua giới hạn trên sân đấu, văn hóa có thể giúp những giá trị ấy đi xa hơn, chạm đến cộng đồng và lưu lại trong ký ức của một đất nước. Đó cũng là kỳ vọng lớn nhất của Senegal: để dấu mốc Olympic đầu tiên trên đất châu Phi được nhớ đến không chỉ bởi những cuộc tranh tài, mà còn bởi sức sống của một nền văn hóa giàu bản sắc và khả năng kết nối con người.
Thể thao và Cuộc sống
.gif)
.gif)
.gif)
