Cục Báo chí yêu cầu nâng cao trách nhiệm cơ quan chủ quản, siết chặt quy trình quản lý hoạt động báo chí

Tăng cường trách nhiệm để bảo đảm chất lượng và uy tín của nền báo chí

Trong bối cảnh báo chí đang đứng trước yêu cầu ngày càng cao về tốc độ, tính chính xác và trách nhiệm xã hội, Cục Báo chí (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) vừa ban hành văn bản đề nghị các cơ quan chủ quản báo chí tăng cường vai trò lãnh đạo, chỉ đạo và quản lý đối với các cơ quan báo chí trực thuộc. Động thái này được xem là bước đi quan trọng nhằm nâng cao chất lượng thông tin, hạn chế sai sót trong hoạt động báo chí và củng cố niềm tin của công chúng đối với báo chí cách mạng Việt Nam.

Theo Cục Báo chí, qua công tác quản lý nhà nước thời gian qua đã phát hiện một số cơ quan báo chí đăng tải thông tin có nội dung vi phạm quy định của pháp luật và quy định của Đảng, trong đó có những thông tin liên quan đến lịch sử, lãnh tụ và các vấn đề nhạy cảm, phức tạp, ảnh hưởng đến chất lượng cũng như uy tín của hoạt động báo chí. Qua rà soát cho thấy, bên cạnh trách nhiệm trực tiếp của cơ quan báo chí và người làm báo, vẫn còn tồn tại những hạn chế trong công tác lãnh đạo, kiểm tra, giám sát của một số cơ quan chủ quản; đồng thời quy trình thẩm định nguồn tin và biên tập tại một số đơn vị chưa thực sự chặt chẽ.

Cục Báo chí yêu cầu các cơ quan chủ quản tăng cường trách nhiệm trong lãnh đạo, chỉ đạo và quản lý hoạt động của cơ quan báo chí trực thuộc.

Làm rõ trách nhiệm của cơ quan chủ quản và người đứng đầu

Không khoán trắng việc quản lý nội dung, một trong những yêu cầu trọng tâm được Cục Báo chí nhấn mạnh là các cơ quan chủ quản phải thực hiện đầy đủ trách nhiệm theo quy định của Đảng và pháp luật về báo chí, tăng cường lãnh đạo, kiểm tra, giám sát hoạt động của cơ quan báo chí trực thuộc và không được buông lỏng hoặc khoán trắng việc quản lý nội dung. Đồng thời, trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan chủ quản và người đứng đầu cơ quan báo chí cần được xác định rõ trong việc bảo đảm cơ quan báo chí hoạt động đúng tôn chỉ, mục đích, đúng định hướng chính trị, tuân thủ pháp luật và phát huy trách nhiệm xã hội của báo chí.

Đối với các vụ việc vi phạm nghiêm trọng hoặc có tác động lớn đến xã hội, cơ quan chủ quản được yêu cầu trực tiếp chỉ đạo kiểm tra, xác minh, làm rõ nguyên nhân và trách nhiệm của từng tập thể, cá nhân để có biện pháp xử lý phù hợp.

Kiểm chứng nguồn tin trở thành yêu cầu bắt buộc

Không lấy thông tin đã đăng ở nơi khác làm căn cứ mặc nhiên, một nội dung được Cục Báo chí đặc biệt lưu ý là việc hoàn thiện quy trình kiểm chứng nguồn tin trước khi xuất bản.

Theo yêu cầu, các cơ quan báo chí cần rà soát toàn bộ quy trình tiếp nhận, khai thác và sử dụng nguồn tin; quy định rõ trách nhiệm của phóng viên, biên tập viên, thư ký tòa soạn, lãnh đạo ban chuyên môn và người quyết định xuất bản.

Đối với thông tin khai thác từ mạng xã hội, nền tảng số, cộng tác viên hoặc các cơ quan báo chí khác, việc kiểm chứng về nguồn gốc, tính xác thực, bối cảnh và căn cứ pháp lý phải được thực hiện đầy đủ trước khi sử dụng. Cục Báo chí nhấn mạnh, việc một thông tin đã được cơ quan báo chí khác đăng tải không đồng nghĩa với việc có thể sử dụng lại mà không kiểm chứng; mỗi cơ quan báo chí phải chịu trách nhiệm độc lập đối với nội dung do mình đăng, phát theo đúng quy định của pháp luật.

Đối với những thông tin chưa xác định rõ nguồn gốc, chưa đủ căn cứ kiểm chứng hoặc có dấu hiệu nhạy cảm, phức tạp, nguyên tắc thận trọng phải được đặt lên hàng đầu và chỉ được đăng tải sau khi đã xác minh từ các nguồn chính thống.

Siết chặt quy trình biên tập để phòng ngừa sai phạm từ sớm

Không chỉ yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn tin, Cục Báo chí còn đề nghị các cơ quan báo chí rà soát, bổ sung quy trình biên tập và kiểm duyệt theo hướng xác định rõ trách nhiệm cá nhân ở từng khâu, đồng thời thiết lập cơ chế kiểm soát nhiều cấp đối với các nội dung có nguy cơ cao.

Theo đó, quy trình biên tập không được thực hiện mang tính hình thức; việc sử dụng lại nội dung từ nguồn khác phải được đọc, kiểm tra và đánh giá đầy đủ trước khi xuất bản. Người đứng đầu cơ quan báo chí có trách nhiệm tổ chức hệ thống kiểm soát nội dung phù hợp với quy mô và loại hình hoạt động của đơn vị, thường xuyên kiểm tra việc thực hiện quy trình để kịp thời khắc phục các nguy cơ dẫn đến sai phạm.

Đối với các nội dung liên quan đến lịch sử, lãnh tụ, các vấn đề chính trị, tư tưởng, dân tộc, tôn giáo, chủ quyền quốc gia, quốc phòng, an ninh hoặc các vấn đề nhạy cảm có khả năng tác động lớn đến dư luận xã hội, Cục Báo chí yêu cầu xây dựng quy trình thẩm định và phê duyệt ở mức độ cao hơn; đồng thời khi cần thiết phải xin ý kiến cơ quan chủ quản hoặc cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền trước khi đăng tải.

Trách nhiệm của Tổng Biên tập phải gắn với trách nhiệm giải trình

Trong văn bản chỉ đạo, Cục Báo chí tiếp tục nhấn mạnh vai trò của Tổng Biên tập và người đứng đầu cơ quan báo chí trong việc tổ chức thực hiện quy trình kiểm soát nội dung. Việc phân cấp, phân quyền phải gắn với kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình; khi xảy ra sai phạm cần xem xét đầy đủ trách nhiệm của người trực tiếp thực hiện, người biên tập, người duyệt xuất bản và trách nhiệm quản lý của lãnh đạo đơn vị để bảo đảm xử lý khách quan, nghiêm minh.

Song song với đó, Cục Báo chí yêu cầu tăng cường quản lý đội ngũ phóng viên, biên tập viên và cộng tác viên; quy định rõ phạm vi tác nghiệp, trách nhiệm kiểm chứng thông tin cũng như cơ chế kiểm soát nội dung do cộng tác viên cung cấp. Văn bản cũng yêu cầu không giao khoán nội dung, chuyên trang hoặc chuyên mục cho cộng tác viên theo bất kỳ hình thức nào làm ảnh hưởng đến trách nhiệm quản lý, biên tập của cơ quan báo chí. Công tác đào tạo, bồi dưỡng về bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và kỹ năng kiểm chứng thông tin cũng cần được chú trọng hơn.

Hướng tới nền báo chí chuyên nghiệp, chính xác và có trách nhiệm

Việc Cục Báo chí yêu cầu các cơ quan chủ quản khẩn trương rà soát toàn diện quy trình thẩm định nguồn tin, biên tập và xuất bản nội dung không chỉ nhằm khắc phục những tồn tại trước mắt mà còn hướng tới xây dựng cơ chế phòng ngừa sai phạm từ sớm, từ xa.

Theo tinh thần của văn bản, mỗi cơ quan báo chí cần nâng cao năng lực tự kiểm soát, hoàn thiện quy trình tác nghiệp và xác định rõ trách nhiệm của từng vị trí trong chuỗi sản xuất thông tin. Đây là điều kiện quan trọng để báo chí tiếp tục phát huy vai trò là cơ quan ngôn luận, diễn đàn tin cậy của Nhân dân, cung cấp thông tin chính xác, chính thống, góp phần giữ vững ổn định chính trị, tư tưởng và tạo dựng niềm tin xã hội trong bối cảnh truyền thông số phát triển mạnh mẽ.

Nguồn: Cổng Thông tin điện tử Bộ VHTTDL

Hải Đăng