26 cơ sở đào tạo VHTTDL bước vào năm học mới với những chuẩn mực mới

Từ một lễ khai giảng đến một năm học hướng vào kết quả

Ngày khai giảng luôn mang theo một cảm xúc đặc biệt: sự háo hức của người học trước hành trình mới, sự kỳ vọng của người dạy và những mục tiêu được đặt ra cho một năm học. Nhưng với hệ thống các cơ sở đào tạo trực thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, năm học 2026–2027 được mở ra với một yêu cầu lớn hơn: biến tinh thần đổi mới thành những thay đổi có thể nhìn thấy trong chất lượng đào tạo và năng lực của người học.

Theo thông tin từ Cổng Thông tin điện tử Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, hệ thống hiện có 26 cơ sở đào tạo, gồm 15 cơ sở thuộc khối văn hóa, nghệ thuật; 3 cơ sở thuộc khối thể dục, thể thao và 8 cơ sở thuộc khối du lịch. Đây là một hệ thống đào tạo có tính đặc thù cao, từ nghệ thuật, văn hóa, báo chí, xuất bản đến thể thao, du lịch và các lĩnh vực liên quan.

Năm học 2026–2027 được xác định với chủ đề “Đổi mới tư duy - Chuyển biến mạnh mẽ - Kết quả thực chất”. Theo chương trình chung, các cơ sở đào tạo trực thuộc Bộ sẽ tham gia Lễ khai giảng toàn quốc từ 8 giờ đến 8 giờ 45 phút ngày 5/9/2026, theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, phát thanh và truyền hình. Điểm cầu trung tâm đặt tại Trường Phổ thông nội trú liên cấp Mường Khương, tỉnh Lào Cai.

Điều đáng chú ý nằm ở cách tiếp cận: khai giảng không được xem đơn thuần là một sự kiện nghi lễ, mà trở thành điểm khởi đầu cho một năm học đặt trọng tâm vào người học, người dạy, chất lượng đào tạo và kết quả đầu ra.

Các cơ sở đào tạo trực thuộc Bộ VHTTDL sẵn sàng bước vào năm học 2026–2027 (Ảnh minh hoạ)

Đào tạo nhân lực VHTTDL trước yêu cầu chuyển mình

Đặc thù khác biệt đòi hỏi chuẩn chung nhưng không thể một mô hình. Đào tạo trong lĩnh vực văn hóa, thể thao và du lịch có những yêu cầu rất khác nhau. Một sinh viên nghệ thuật cần được phát hiện và nuôi dưỡng năng khiếu, đồng thời có môi trường thực hành, biểu diễn và sáng tạo. Người học thể thao cần được tiếp cận khoa học huấn luyện, kỹ thuật chuyên môn và môi trường thi đấu. Trong khi đó, đào tạo du lịch ngày càng đòi hỏi ngoại ngữ, kỹ năng nghề nghiệp, năng lực số và khả năng thích ứng với những biến động nhanh của thị trường.

Tại hội nghị về các quy định mới của pháp luật về giáo dục và đào tạo tổ chức ngày 21/8/2026, lãnh đạo Vụ Khoa học công nghệ, Đào tạo và Môi trường nhấn mạnh đặc điểm đa dạng của 26 cơ sở đào tạo và yêu cầu thực hiện chuẩn chung nhưng đồng thời phải phát huy năng lực cốt lõi, đặc thù của từng trường.

Đây cũng là một trong những vấn đề có ý nghĩa quyết định đối với đào tạo nhân lực văn hóa, thể thao và du lịch trong giai đoạn mới. Chuẩn hóa không có nghĩa là làm cho các cơ sở đào tạo trở nên giống nhau. Ngược lại, chuẩn chung cần tạo ra nền tảng để từng trường phát huy thế mạnh riêng, từ đó hình thành nguồn nhân lực vừa có năng lực nghề nghiệp, vừa có khả năng sáng tạo và thích ứng.

Chất lượng đào tạo được đo bằng những gì người học làm được. Một trong năm yêu cầu trọng tâm của năm học 2026–2027 là nâng cao chất lượng đào tạo. Theo định hướng của Bộ VHTTDL, mỗi cơ sở lựa chọn không quá 5 chỉ số kết quả cốt lõi, đồng thời rà soát ít nhất một chương trình hoặc ngành ưu tiên theo chuẩn đầu ra.

Cách tiếp cận này đưa trọng tâm của hoạt động đào tạo từ “đã dạy những gì” sang “người học đạt được gì”. Đó là sự thay đổi có ý nghĩa đối với các ngành đào tạo đặc thù. Một chương trình nghệ thuật không chỉ cần bảo đảm thời lượng lý thuyết mà phải tạo ra năng lực sáng tạo và sản phẩm nghệ thuật. Đào tạo thể thao không thể tách rời thực hành và khả năng vận dụng khoa học huấn luyện. Đào tạo du lịch cũng không thể chỉ dừng ở kiến thức chuyên môn mà phải hướng đến kỹ năng nghề nghiệp, ngoại ngữ, công nghệ và khả năng làm việc trong môi trường thực tế.

Vì vậy, tăng cường thực hành, trải nghiệm, tư duy độc lập, năng lực giải quyết vấn đề và bảo đảm liêm chính học thuật được đặt song hành với việc đổi mới kiểm tra, đánh giá.

AI và công nghệ số bước vào giảng đường

Công nghệ không thay thế tư duy của người học. Một điểm mới nổi bật trong định hướng năm học 2026–2027 là đưa AI và công nghệ số vào dạy học, nghiên cứu và quản trị.

Đây không chỉ là câu chuyện trang bị thêm công cụ công nghệ. Quan trọng hơn, các cơ sở đào tạo phải xác lập cách sử dụng AI có trách nhiệm, trong đó phân định rõ nội dung nào được sử dụng, nội dung nào phải khai báo, nội dung nào cần kiểm chứng và những việc không được phép thực hiện.

Yêu cầu này đặc biệt quan trọng trong giáo dục đại học và đào tạo nghề nghiệp, nơi AI có thể hỗ trợ tìm kiếm, phân tích, sáng tạo và xử lý dữ liệu nhưng không thể thay thế năng lực tư duy độc lập, phán đoán chuyên môn và trách nhiệm của người học.

Định hướng của Bộ VHTTDL cũng đặt vấn đề bảo vệ dữ liệu cá nhân, an ninh mạng, bản quyền và quyền liên quan song song với việc ứng dụng AI. Quan điểm xuyên suốt là sử dụng AI để nâng cao năng lực tư duy, chứ không thay thế tư duy của người học.

Định hướng này phù hợp với yêu cầu rộng hơn về thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong các lĩnh vực văn hóa, thể thao và du lịch mà Bộ đang triển khai.

Từ lớp học đến hệ sinh thái nghề nghiệp. Một nguồn nhân lực chất lượng không thể chỉ được hình thành trong phạm vi nhà trường. Vì thế, năm học mới đặt yêu cầu tăng cường kết nối giữa cơ sở đào tạo với doanh nghiệp, thị trường và công nghiệp văn hóa.

Doanh nghiệp, thiết chế văn hóa, đơn vị nghệ thuật, liên đoàn, hiệp hội và nhà tuyển dụng được định hướng tham gia góp ý chương trình, đặt ra các bài toán thực tiễn, tổ chức thực hành và đánh giá sản phẩm của người học.

Đây là hướng đi đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng coi trọng năng lực thực tế. Một sinh viên sau khi tốt nghiệp không chỉ cần có bằng cấp mà còn phải chứng minh được mình có thể làm việc, sáng tạo, hợp tác và giải quyết vấn đề.

Với văn hóa và nghệ thuật, sự gắn kết này có thể mở rộng không gian sáng tạo và đưa người học sớm tiếp cận công nghiệp văn hóa. Với thể thao, đó là mối liên hệ giữa đào tạo, huấn luyện, thi đấu và hệ thống thể thao chuyên nghiệp. Với du lịch, đó là sự kết nối trực tiếp với doanh nghiệp, điểm đến và thị trường dịch vụ.

Phát triển tài năng: đầu tư vào những năng lực khác biệt

Trong hệ thống 26 cơ sở đào tạo, nhiều lĩnh vực có tính đặc thù và phụ thuộc rất lớn vào việc phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng tài năng.

Năm học mới đặt yêu cầu các cơ sở có ngành đặc thù xây dựng tiêu chí phát hiện tài năng, lập hồ sơ phát triển và phân công giảng viên, nghệ sĩ hoặc huấn luyện viên hướng dẫn. Mỗi người học cần có lộ trình phát triển phù hợp, đồng thời được tạo điều kiện tham gia luyện tập, biểu diễn, thi đấu, nghiên cứu và kết nối cơ hội nghề nghiệp.

Cách tiếp cận này cho thấy đào tạo tài năng không thể chỉ dựa vào giáo trình chung. Người có năng lực nổi trội cần được nhận diện sớm, có người hướng dẫn phù hợp và có môi trường để biến năng khiếu thành năng lực nghề nghiệp.

Trong lĩnh vực nghệ thuật, đó có thể là hành trình từ phòng tập đến sân khấu. Trong thể thao, từ giảng đường đến đấu trường. Trong văn hóa và du lịch, đó có thể là hành trình từ tri thức chuyên ngành đến những sản phẩm, dịch vụ và giá trị mới cho xã hội.

Quản trị bằng dữ liệu, hướng tới kết quả thực chất

Một thay đổi khác nằm ở cách vận hành nhà trường. Các cơ sở đào tạo được định hướng từng bước chuyển sang quản trị dựa trên dữ liệu và kết quả đầu ra, thực hiện nguyên tắc “một nguồn dữ liệu, báo cáo một lần”.

Nếu được triển khai đồng bộ, cách làm này có thể giúp nhà trường giảm bớt những công việc hành chính trùng lặp, đồng thời có cơ sở rõ hơn để đánh giá chất lượng chương trình, hoạt động giảng dạy và kết quả học tập.

Dữ liệu khi đó không chỉ phục vụ báo cáo. Dữ liệu trở thành công cụ để nhận diện vấn đề, theo dõi tiến bộ và hỗ trợ ra quyết định.

Đây cũng là bước chuyển từ tư duy quản lý theo hoạt động sang quản trị theo kết quả. Một chương trình đào tạo được đánh giá không chỉ bởi số lượng giờ học hay số lượng môn học, mà bởi mức độ người học đạt chuẩn đầu ra, khả năng tiếp tục học tập, nghiên cứu, làm việc và thích ứng với môi trường nghề nghiệp.

Một năm học mới, một cách nhìn mới về giáo dục

Khi tiếng trống khai giảng vang lên, phía sau nghi thức ngắn gọn của ngày 5/9 là một khối lượng công việc lớn đang chờ 26 cơ sở đào tạo trực thuộc Bộ VHTTDL triển khai.

Đó là bài toán nâng cao chất lượng, phát hiện và phát triển tài năng, đưa AI vào giảng dạy một cách có trách nhiệm, kết nối nhà trường với doanh nghiệp và thị trường, đồng thời xây dựng phương thức quản trị dựa trên dữ liệu.

Những thay đổi này không tạo ra kết quả trong một ngày. Nhưng một năm học có thể trở thành dấu mốc nếu từng lớp học, từng chương trình đào tạo và từng người học thực sự có những chuyển biến cụ thể.

Với đào tạo nhân lực văn hóa, thể thao và du lịch, mục tiêu cuối cùng không chỉ là tạo ra những người tốt nghiệp có kiến thức. Đó phải là những con người có năng lực nghề nghiệp, khả năng sáng tạo, tư duy độc lập, trách nhiệm xã hội và đủ bản lĩnh để bước vào một thị trường đang thay đổi rất nhanh.

Chủ đề “Đổi mới tư duy - Chuyển biến mạnh mẽ - Kết quả thực chất” vì thế không chỉ là thông điệp của ngày khai giảng. Nếu được chuyển hóa thành hành động trong từng nhà trường, từng giảng viên và từng người học, đó có thể trở thành tinh thần xuyên suốt của cả năm học 2026–2027.

Thể thao và Cuộc sống