KITARO Người thổi hồn Á Đông vào âm nhạc điện tử

Cuối thập kỷ 80 của thế kỷ trước, tôi viết vở kịch ngắn “Thực tại ảo” để tham gia hội diễn sân khấu tại TP HCM. Vở kịch của tôi rất lạ và hơi khó hiểu vì lúc đó khái niệm “thực tại ảo” hoặc “thực tế ảo” trong tin học còn quá mới mẻ với đa số người dân thành phố. Thế nhưng khi dàn dựng, với kỷ xảo sân khấu và âm nhạc do đạo diễn Lê Thụy chọn sử dụng đã làm vở kịch càng tăng thêm phần hấp dẫn cuốn hút với 1 chút ma mị. Âm nhạc dùng trong vở kịch đó chính là âm nhạc của Kitaro, dù là nhạc không lời dùng toàn nhạc cụ điện tử nhưng nó thấm đẩm chiều sâu văn hóa Á Đông và có 1 sức mê hoặc khó cưỡng. Sau vở kịch đó tôi trở thành fan của Kitaro.

Kitaro_Hi-Res 3

Kirato có tên khai sinh là Masanori Takahashi sinh ngày 04/02/1953 tại Joyohashi, Aichi, một thành phố sát biển nằm phía Đông Nam nước Nhật. Sau khi tốt nghiệp trường Sahid University, một công ty ở địa phương vì không muốn ông theo nghiệp âm nhạc, nhưng ông cương quyết từ chối.

Kirato say mê âm nhạc từ thuở nhỏ. Khi còn đang học trung học anh đã là 1 tay chơi guitar điện trong ban nhạc tự thành lập, chuyên chơi nhạc R&B của Mỹ do Otis Redding sáng tác và được nhóm The Beatles soạn lại. Nghệ danh Kitaro là do bạn bè của anh đặt thuở nhỏ, lấy theo tên nhân vật chính của bộ phim hoạt  hình “GeGeGe no Kitaro”, trong tiếng Nhật, chữ Kitaro có nghĩa là “cậu bé quỷ quái”

Sau khi tốt nghiệp, Kitaro chuyển về Tokyo để trải nghiệm đời sống âm nhạc ở thủ đô. Anh học thêm trống và bass. Sau đó anh khám phá ra Synthesizer, một loại nhạc cụ điện tử có thể tổng hợp và bắt chước nhiều nhạc cụ, kể cả các loại âm thanh trong tự nhiên theo dạng analog. Anh say mê và trở thành chuyên gia của loại nhạc cụ mới này. Trong những năm đầu thập kỷ 70, Kitaro chuyển sang chơi Keyboard, tham gia nhóm nhạc Far East Family Band của Nhật, phát hành 2 album nhạc theo thể loại Progressive Rock và theo họ lưu diễn trên toàn thế giới. Trong 1 lần dừng chân ở Châu Âu năm 1975, Kitaro đã gặp Klans Schulze, người trước đây đã từng tham tham gia thành lập ban nhạc nổi tiếng tangerine Dream của Đức. Anh này là 1 bậc thầy về nhạc điện tử nên đã chỉ cho Kitaro vài ngón nghề khi chơi Synthesizer. Năm 1976, Kitaro rời nhóm nhạc, tự mình đi lang thang qua các nước Châu Á như Trung Quốc, Lào, Thái Lan, Ấn Độ, để tìm chất liệu sáng tác.

XÂY DỰNG CON ĐƯỜNG ÂM NHẠC RIÊNG

Với sức sáng tạo đang dân trào, Kitaro bắt đầu xây dựng sự nghiệp âm nhạc độc đáo của mình với  hầu hết là các bài nhạc không lời hòa tấu bằng nhạc cụ điện tử. Trở lại Tokyo năm 1977 ông lao vào sáng tác, ghi âm và phát hành 2 album riêng đầu tiên: “Ten Kai” (năm 1978) và “Daichi” (năm 1979). Ông đã tổ chức buổi hòa nhạc giao hưởng đầu tiên tại “Small Hall” của Kosei Nenkin Kaikan tại Shinjuku, Tokyo.

Kitaro_Hi-Res 2

Một chương trình khác khiến tên tuổi Kitaro được chú  ý trên toàn cầu là “The Silk Road: The Rise And Fall Of Civilizations” Đây là 1 bộ phim tài liệu của đài NHK Tokush, phát sóng lần đầu ngày 7/04/1980 nhưng kéo dài đến hơn 10 năm sau mới kết thúc. Chương trình này bao gồm những câu chuyện cổ nhằm tái hiện lại những ảnh hưởng của Con Đường Tơ Lụa. Câu chuyện được kể bởi Ishizaka Koji với phần âm nhạc được soạn và biểu diễn bởi Kitaro. Âm nhạc trong bộ phim này đã được phát hành hàng triệu bảng và được giải thưởng danh giá của Nhật Bản Galaxy Award.

Sang năm 1984, Kitaro tổ chức chuyến lưu diễn “Live in Asia”, tuy nhiên anh không vào được Singapore vì thời điểm đó nước này cấm để tóc dài. Sau đó anh đã thành công trong việc ký với Geffen Records phát hành toàn cầu trong 2 năm 1985-1986 với 6 album đầu tiên: “Ten Kai” (Astral Voyage), “Daichi” (Full Moon Story), “Millennia”, “India”, “Silver Cloud” và “Live in Asia”. Ngoài ra còn thêm 1 album mới “Towards the West”. Do âm nhạc của ông được phối trộn bởi âm thanh điện tử và acoustic, phần hòa âm ngọt ngào, êm ái, lặp đi lặp lại, nên giới âm nhạc Châu Âu và Châu Mỹ xếp nhạc của ông vào loại “New-age Music”, nhưng thật ra âm nhạc của ông hoàn toàn khác biệt với chiều sâu triết lý về xã hội, thiên nhiên và con người và mang đậm màu sắc Á Đông.

Năm 1987, Kitaro quay qua hợp tác với Mickey Hart thuộc ban nhạc Rock của Mỹ Grateuful Dead để phát hành album “The Light of the Spirit” bán được 2 triệu bản. Tiếp đó, năm 1992, Kitaro hợp tác với nghệ sĩ người Anh Jon Anderson (ban nhạc Yes) để làm album “Dream”

THIÊN ĐƯỜNG VÀ HẠ GIỚI

Năm 1988, sau chuyến lưu diễn Mỹ rất thành công, các album của Kitaro đã tăng vọt lượng phát hành lên đến 10 triệu bản trên toàn cầu. Ông cũng được nhiều lần đề cử giải cho hạng mục Grammy Award for Best New Age Album. Năm 1990, ông phát hành album “Kojiki”, dựa trên câu truyện biên niên sử từ thế kỷ thứ 8 ở Nhật. Album này được xếp hạng 159 trên bảng Billboard 200 và hạng 1 trên bảng Billboard New Age Album Chart. Đầu những năm 1990 ông chuyển sang ở hẵn bên Mỹ. Cũng trong thời gian này, ông được mời làm nhạc cho phim thứ 3 trong bộ phim về chiến tranh Việt Nam, phim Heaven & Earth” (Thiên đường và hạ giới) do Oliver Stone làm đạo diễn, với sự tham gia diễn xuất của Tommy Lee Jones, Haing S. Ngor, Joan Chen, Lê Thị Hiệp, Dustin Nguyễn v.v… Bộ phim hòan thành năm 1993, và phần nhạc của Kitaro đã vinh dự đạt được giải Golden Globe Award for Best Original Score. Thời gian này Kitaro cũng đã hợp tác với Marty Friedman người thành lập nhóm nhạc Megadeth của Mỹ để phát hành album “Scenes” (1992).

NHỮNG DỰ ÁN ÂM NHẠC KẾ TIẾP

Bắt đầu năm 1994 Kitaro cộng tác với hãng Domo Records để phát hành liên tục 24 album, trong đó có “Mandala”, “An Enchanted Evening (1995), gaia- Onbashira (1998), và “Ancient” (2001) được đề cử giải Grammy. Năm 1999, album duy nhất đoạt được giải grammy for Best New Age Album là “thinking of You”. Tuy nhiên album “The Soong Sister” (2000) lại được cả giải Best Original Music Award của hãng phim Hong Kong và giải thưởng của Taiwan Golden Horse Film Festival and Award.

Âm nhạc của Kitaro luôn chất chứa những thông điệp về hòa bình và nâng cao cuộc sống tinh thần cho loài người. Khi xảy ra sự kiện 9/11 ở Mỹ, Kitaro bắt đầu có ý tưởng sáng tác nhằm kêu gọi hòa bình và đoàn kết con người trên toàn cầu. Dựa vào câu chuyện hơn 1100 năm trước của chuyến hành hương qua 88 ngôi chùa của thầy Kukai tại Shikoku, Nhật Bản, Kitaro đã viết một bộ album với chủ đề “Sacred Journey of Kukai” với 4 volume phát hành năm 2003, 2005, 2007 và 2011, trong đó có ghi âm lại tiếng chuông của 1 số ngôi đền mà thầy Kukai đã thực sự đi qua.

Tháng 03/2007, Kitaro soạn nhạc cho chương trình biểu diễn hoành tráng “Impression West Lake” (Ấn tượng Tây Hồ) do đạo diễn danh tiếng Trương Nghệ Mưu chỉ đạo diễn xuất tại Hàng Châu, bao gồm âm nhạc kết hợp nhảy múa, ánh sáng hiện đại trên sân khấu thấp hơn mặt nước Tây hồ 75cm

Studio album gần đây nhất của Kitaro là “Final Call” với chủ đề ca tụng thiên nhiên, phát hành tháng 9/2013. Một năm sau, Live Album cuối cùng được phát hành là album “Symphony Live in Istanbul” được ghi hình tại Halic Congress Center ở Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ. Hai Album này cũng đều được đề cử giải grammy for Best New Age Album. Như vậy là ông có tổng cộng đến 16 album được đề cử giải grammy, thật là 1 danh dự hiếm có. Để mang thông điệp hòa bình đến cho toàn thế giới, từ năm 2007 đến 2009, Kitaro đã tổ chức tour diễn “Love and Peace World Tour”, ông đã đến Đông Nam Á năm 2007, Hy Lạp năm 2008 và Hong Kong, Nhật, Đông Nam Á năm 2009. Năm 2010 ông trình diễn tại Singapore, Mexico, Trung Quốc. Từ tháng 3 đến tháng 4 năm 2011, Kitaro tổ chức tour diễn “The Silk Road – East & West” qua các nước Thái Lan, Hong Kong, Indonesia, Singapore và Malaysia. Ông cũng đã hiến tặng 1 phần doanh thu bán đĩa cho nạn nhân động đất và sóng thần ở tohoku. Gần đây nhất, năm 2012 ông phát hành 1 album hợp tác chung với nhà hoạt động người da đỏ bản xứ Mỹ Dennis Banks với tựa đề “Let Mother Earth Speak” (hãy để đất mẹ cất tiếng nói).

Nhạc sĩ: Lê Chí Hiếu